[داوود پنهانى ]
رعايت نكات ايمنى جمله اى است كه در موقعيت هاى مختلف بر زبان رانده مى شود. مثلاً در تبليغاتى كه از طريق تلويزيون پخش مى شود، بر رعايت موارد ايمنى در حين استفاده از وسايل گازى يا برقى تأكيد مى شود. پليس راهنمايى و رانندگى نيز همواره به رانندگان و عابران تأكيد مى كند كه حين رانندگى يا در هنگام عبور از خيابان نكات ايمنى را رعايت كنند. آتش نشانى هر بار كه با وقوع حادثه اى در اطراف محيط زندگى مان مواجه مى شويم از طريق رسانه ها به مردم اعلام مى كند كه براى جلوگيرى از آتش سوزى يا وقوع فلان رخداد ناگوار به كدام يك از موارد ايمنى بايد توجه كرد. پليس براى اينكه مردم فريب افراد كلاهبردار و شياد را نخورند همواره بر رعايت موارد ايمنى از سوى مردم تأكيد مى كند. به عنوان مثال تأكيد مى شود در مراجعه به بانك و يا در حين خروج به كدام نكات توجه كنيد، تا بتوانيد مانع سرقت اموال خود از سوى سارقان بشويد. در موارد ديگر نيز براى پيشگيرى از فعاليت افراد كلاهبردار به مردم توصيه مى شود كه با توجه به چه مواردى مى توانند جلوى اعمال مجرمانه افراد كلاهبردار را گرفته مانع از انجام اعمال مجرمانه از سوى آنها شوند. دايره شمول نكات ايمنى تنها به همين موارد ختم نمى شود. موارد بسيارى وجود دارد كه مى توان براى آنها چند مقوله ايمنى را مثال آورد. به عنوان مثال كارشناسان به افرادى كه مشغول ساخت و ساز در كوچه و خيابان شهر هستند توصيه مى كنند كه حين فعاليت كدام نكات را بايد رعايت كنند تا فعاليت آنها باعث ايجاد خسارت براى ديگران نشود. يكى از اين موارد توجه به نكات مهندسى در حين گود بردارى است كه بى توجهى به آنها احتمال آسيب رساندن به خانه هاى ديگران را افزايش مى دهد. كارگران نيز در صورت بى توجهى به همان نكات در معرض خطراتى قرار مى گيرند. اخبار مربوط به حوادثى از اين دست نشان دهنده بى توجهى به نكات ايمنى است. نكاتى كه رعايت بسيارى از آنها به آسانى صورت گرفته و با انجام آنها مى توان جلوى وقوع اتفاقات ناگوار را گرفت يا احتمال وقوع آنها را به شدت كاهش داد.
با توجه به مثال هايى كه عنوان شد و با دقت بيشتر در محيط اطراف خود متوجه مى شويم كه زندگى ما به شكلى آشكار در معرض اتفاقاتى است كه در صورت ناديده گرفتن هر كدام خود به دست خويش احتمال بروز يك واقعه ناگوار را در اطراف خويش افزايش مى دهيم. اين توجه فقط به افراد محدود نمى شود. هر يك از نهادهاى اجرايى نيز ملزم به رعايت بخشى از موارد ايمنى بخش در حوزه كارى خود هستند. چنين است كه با رعايت هر كدام از موارد ايمنى از سوى متوليان اجرايى در حوزه هاى مختلف ميزان موفقيت فعاليت آنها افزايش پيدا كرده در نتيجه رضايتمندى نسبت به فعاليت آنها افزون مى شود. به عنوان مثال چندى پيش «ميرعابدينى» مسئول برگزارى دومين همايش ملى رنگ هاى ترافيكى و ايمنى راه ها در گفت وگو با يكى خبرگزارى ها گفته بود كه با اجراى طرح هاى نوين خط كشى و بهسازى راه ها ميزان تصادفات فوتى وخسارتى كشور تا ۲۵ درصد كاهش مى يابد.
به گفته وى بيش از ۳۴ درصد تصادفات فوتى و خسارتى به نحوى با برخى عوامل جاده اى مانند علائم و رنگ هاى ترافيكى مرتبط است و سالانه ۲۱ هزار و ۷۶۰ ميليارد ريال خسارت وارد مى كند.
ميرعابدينى همچنين گفته بود كه پيش از اين علائم و خط كشى راه هاى كشور استاندارد نبود و مسئولان مجبور بودند اين علائم و خط كشى هايى را به طور ميانگين هردو سال يك بار تعمير و بهسازى كنند. به گفته وى اجراى طرح هاى نوين راهسازى در زمينه انواع خط كشى، توليد و كاربرد دانه شيشه اى و رنگ هاى ترافيكى و روسازى براى اجراى خط كشى راه ها وبرداشتن خط كشى هاى قديمى و معيوب آغاز شده و تاكنون كاهش ۱۰درصدى تصادفات كشور را در پى داشته است.
با دقت در همين موضوع مى توان به ارتباط دقيق توجه به نكات ايمنى و كاهش خسارات در يك بخش پى برد. دقت در همين موضوعات و ارتباط ايمنى با ميزان موفقيت در يك فعاليت نشان مى دهد كه چگونه ايمنى به جزئى مهم از اجراى هر فعاليت و رفتارى در محيط اطراف ما تبديل شده است. چندى پيش« سيد مسعود نصرآزادانى» مديرعامل سازمان مهندسى و عمران شهردارى تهران در همايش مديريت ايمنى، بهداشت و محيط زيست در طرح هاى عمرانى شهرى به نكته اى اشاره كرده بود كه چيزى جز اهميت پيدا كردن نقش ايمنى و لزوم توجه دقيق تر آن در محيط اطرافمان نيست. وى با بيان اين كه با ابلاغ ۱۲دستورالعمل، پيمانكاران شهردارى به رعايت نكات ايمنى و كاهش خسارات موظف شدند، گفته بود: «پيمانكاران شهردارى موظفند علاوه بر ايمن كردن تجهيزات، ماشين آلات سنگين، تونل و كار در محيط بسته،گودبردارى و داربست ها، محيط كارگاه ها و مسيرهاى كار را محصور كنند. «نصر آزادانى» با اشاره به اين نكته كه كار پيمانكاران شهردارى نبايد به محيط زيست خدشه اى وارد كند و هر گونه اى حادثه اى را تجزيه و تحليل و گزارش كنند، افزود: «به هنگام فعاليت هاى عمرانى شهرى، پيمانكاران بايد با ايجاد راه هاى انحرافى، از بروز ترافيك در پيرامون طرح ها جلوگيرى كنند.»
توجه دقيق
برخى رفتار ها هنگامى كه در معرض ديد عموم قرار مى گيرند، ميزان درستى يا نادرستى شان مشخص مى شود. اينكه شخصى در خانه خود و در حريم شخصى خويش رفتارى انجام دهد دليل نمى شود كه همان رفتار را نيز در حوزه عمومى جامعه هم انجام دهد. برخى رفتارهاى اشتباه ما هر چند كه ممكن است در همان محيط زندگى خصوصى مان براى خودمان هم ايجاد ضرر كند اما تا زمانى كه در همان حيطه خصوصى زندگى باقى مانده باشد، چندان به چشم نمى آيد و اشتباه بودن آن جدى گرفته نمى شود. به عنوان مثال به رفتار شخصى توجه كنيد كه عادت كرده به هر بهانه اى در خانه خود سيگار روشن كند. اين فرد ممكن است در حين روشن كردن سيگار خود به اين نكته توجه نكند كه سيگارش را كجا روشن مى كند يا خاك سيگارش را كجا مى ريزد. او ممكن است اهميت ندهد كه برخى اوقات با سيگار مشتعل خود باعث ايجاد خسارت به فرش هاى خانه خويش شده و در نتيجه اين رفتار اشتباه چند جاى فرش هاى خانه اش را نشان داغ گذاشته است. رفتار او به خودش ضرر زده و در نهايت خود اوست كه بايد به اين نكته توجه كند و جبران خسارت هاى احتمالى رفتارش را بر عهده بگيرد. اما همين فرد را در زمانى كه در جايى مثل پمپ بنزين ايستاده و مى خواهد در چنين مكانى سيگار روشن كند. او به تابلو هاى هشدارى كه در محيط اطراف نصب شده توجه نمى كند. يك سيگار مشتعل در مكانى چون پمپ بنزين كه وجود هر شعله كوچكى در آنجا احتمال بروز خطر را چند برابر مى كند يك اشتباه است كه عوارض آن تنها دامن گير يك فرد خاص نمى شود. در چنين موردى بى احتياطى يك نفر نه تنها به او خسارت خواهد زد بلكه به ديگران نيز خسارت وارد مى كند. چنين است كه تابلو ايمنى نصب شده در محيطى چون پمپ بنزين نه تنها بى اهميت نمى شود بلكه چونان يك اصل محكم، شكلى از يك قانون به خود مى گيرد. قانونى كه بى توجهى به آن چيزى جز خسارت براى خود و ديگران به دنبال نخواهد داشت.
در تمامى اين موارد توجه به نكات ايمنى براى جلوگيرى از وقوع هر حادثه ناگوار شكلى از پيشگيرى ناميده مى شود. اينجاست كه پيشگيرى به يكى از مهمترين مباحث براى افزايش سطح ايمنى در محيط اطراف تبديل مى شود.
«على مصريان» رئيس مركز تحقيقات و تعليمات حفاظت و بهداشت كار وزارت كار و امور اجتماعى از اعمال سياست جديد مديريت پيشگيرى و پيش بينى پيشگيرى به جاى مديريت كنترل حادثه در محيط هاى كار خبر داده و در خصوص ارائه آموزش هاى تخصصى ايمنى و بهداشت كار در سال جارى مى گويد: «براى انجام برنامه هاى آموزشى در سال جارى برنامه ريزى صورت گرفته، درحالى كه در سال گذشته ۱۵۰ هزار نفر- ساعت آموزش ايمنى و بهداشت داده شده است.»
وى مى افزايد: «آموزش هاى ايمنى به نحوى است كه در سمينارها و همايش ها نيز سعى مى شود ارائه شود و غير از اين نيز به صورت آموزش بازرسان كار كل كشور به صورت ضمن خدمت و تخصصى نيز در مركز انجام مى شود.» اين مقام مسئول در وزارت كار و امور اجتماعى آموزش هاى ايمنى، ايمنى در عمليات ساخت و ساز و ايمنى اجرا و طراحى را از مواردى دانست كه اجراى آنها در كارگاه ها به بخش خصوصى واگذار شده كه صدور ۱۴۵ پروانه صلاحيت براى مشاوران خدمات ايمنى بخش خصوصى در اين راستا است.
مقوله ايمنى و اهميت به آن چيزى جز بالا بردن سطح آسايش در حيات اجتماعى نيست. هر چه ابزار هاى انسان براى پيشرفته تر كردن زندگى مدرن تر مى شود، ميزان اهميت مقولات ديگرى چون ايمنى و پيشگيرى از حوادث نيز افزايش پيدا كرده و دو چندان مى شود. ايمنى و رعايت نكات مربوط به آن مقوله اى مدرن و امروزى است. آنجا كه حادثه وجود داشته باشد براى گريز از آن هيچ راهى بهتر و مطمئن تر از عمل به دستورات ساده ايمنى بخش نيست.‎/