[مهدى مهرپور]
بسيارى از تحليلگران اقتصادى مطالبات معوقه نظام بانكى را در صورت عدم وصول در آينده اى نزديك به بحران آينده نظام بانكى ايران تعبير مى كنند و معتقدند در صورت تداوم اين روند نظام بانكدارى ايران دچار بدهكارى و ورشكستگى خواهد شد. برهمين اساس نيز رئيس جمهور در مراسم معارفه رئيس كل بانك مركزى به وى مأموريت داد تا با بدهكاران كلان بانكى برخورد كند. احمدى نژاد در همين راستا تأكيد كرده است از گردن كلفت ها شروع كنيد.محمود بهمنى، رئيس كل بانك مركزى نيز در جلسه معارفه خود با بيان اين كه وصول مطالبات معوق بانكى در دستور كارجدى بانك مركزى قرار خواهد گرفت، قول داد تا پايان سال حداقل ۴۰ تا ۵۰ درصد مطالبات معوق بانكى با تمهيداتى كه در نظر گرفته شده است، وصول شود.
حقيقت اين است كه اگر اعطاى تسهيلات نظام بانكى در گذشته با اصل نظارت دقيق تر و شفاف تر پرداخت مى شد، قطعاً نظام بانكى امروز به گفته رئيس كل بانك مركزى با معوقه ۲۹ هزار ميليارد تومانى مواجه نبود.
نبود نظارت دقيق
مهدى تقوى، عضو هيأت علمى دانشگاه علامه در گفت وگو با «ايران» مهم ترين عامل به وجود آمدن مطالبات معوق بانكى را عدم ارزيابى مشتريان توسط سيستم بانكى قبل از اعطاى تسهيلات مى داند و معتقد است در بسيارى از كشورهاى پيشرفته شركت هاى اعتبارسنجى صورت هاى مالى مشتريان سيستم بانكى را بررسى كرده و در صورت عملكرد ضعيف مشتريان، به آنها تسهيلات پرداخت نمى شود.اين استاد دانشگاه عدم نظارت صحيح بر تسهيلات، نبود معيارهاى صحيح بانكى و وجود تسهيلات تكليفى در بانك ها را از ديگر عوامل بحران مطالبات معوقه بانكى مى داند و معتقد است: چنانچه در دنياى بانكدارى امروز مطالبات بانكى از حد استاندارد فراتر رود، مديريت بانك بايد در برابر سهامداران بانك جوابگو بوده و چه بسا حتى مديران بانك نيز از كار بركنار شوند.
منتظر حكم قضايى هستيم
معاون بانك، بيمه و شركت هاى دولتى وزارت امور اقتصادى و دارايى در گفت وگو با «ايران» به معوقات بانكى و چند برابر شدن اين آمارها طى چند سال اخير اشاره مى كند و مى گويد: شركت ساماندهى مطالبات معوق بانكى مى تواند معضل به وجود آمده در زمينه معوقات بانكى را به خوبى حل كند.
حميد پورمحمدى معتقد است: متأسفانه برخى بدهكاران نظام بانكى وجود دارند كه بدون دليل منطقى و موجه، مطالبات بانك ها را بازپرداخت نمى كنند كه با تشكيل شركت ساماندهى مطالبات معوق، اين شركت موظف است تا اين معوقات را خارج از سيستم بانك ها و به طور جدى و قانونى پيگيرى كند.
در همين ارتباط، مديرعامل شركت ساماندهى مطالبات معوق نيز در گفت وگو با «ايران» تشكيل اين شركت را در راستاى ساماندهى و بازگشت مطالبات معوق سيستم بانكى دانست و يادآور شد: كارى خواهيم كرد كه عده اى كه تسهيلات بانكى را به عمد پرداخت نمى كنند، احساس ناامنى كنند.
شيخ زاده درباره شكل گيرى اين شركت اضافه مى كند: شكل گيرى ابتدايى شركت ساماندهى مطالبات معوق به دو سال پيش يعنى سال ۱۳۸۵ برمى گردد اما اين شركت از ۸۷/۷/۱۴ به صورت رسمى ثبت و فعاليت خود را آغاز كرده است.
مديرعامل شركت ساماندهى مطالبات معوق به سهامداران اين شركت اشاره مى كند و مى گويد: 12 بانك خصوصى و دولتى از جمله كشاورزى، سپه، رفاه، مسكن، صادرات، ملت، توسعه صادرات، ملى، پارسيان، اقتصاد نوين، پست بانك و شركت سرمايه گذارى اميد جزو سهامداران آن بوده كه بيشترين سهام متعلق به بانك كشاورزى است.
مديرعامل شركت ساماندهى مطالبات معوق، بدهكاران بانكى را به سه دسته تقسيم بندى مى كند و مى گويد: دسته اول كسانى هستند كه به هر علتى ورشكسته و دچار تنگناى مالى شده اند و اصلاً توان پرداخت اقساط تسهيلات را ندارند. وى دسته دوم را افرادى مى داند كه ورشكسته و ناتوان از پرداخت تسهيلات نيستند و فقط برنامه اقتصادى آنها به تعويق افتاده است. شيخ زاده دسته سوم را متخلفين و بدهكارانى مى داند كه نه مشكل اقتصادى دارند و نه از نظر توان مالى ناتوانند بلكه به عمد بدهى خود به نظام بانكى را به تعويق انداخته و پرداخت نمى كنند. وى معتقد است دسته سوم بيش از ۶۰ درصد بدهكاران نظام بانكى را شامل مى شود.
شيخ زاده درباره روند فعاليت اين شركت تاكنون مى افزايد: موضوع را به بانك ها كتباً اعلام كرديم و مدتى است پرونده هاى بسيارى از معوقات را بررسى مى كنيم. وى يكى از فعاليت هاى اين شركت را كمك به شفاف سازى در نظام بانكى ايران مى داند و معتقد است بايد به دنبال اصلاح و تغيير برخى از قوانين در نظام بانكى باشيم چرا كه برخى از اين قوانين در حال حاضر دست و پاى ما را بسته اند.
مديرعامل شركت ساماندهى مطالبات معوق در توضيح اين موضوع به بدهكارانى اشاره مى كند كه ميلياردها تومان به نظام بانكى مقروض هستند اما در خانه هاى ميلياردى سكونت دارند و نظام بانكى در اين ارتباط هيچ اقدامى نمى تواند انجام دهد.
وى معتقد است: اين شركت با حكم قضايى با تمام بدهكاران بانكى برخورد خواهد كرد تا تمامى آنها احساس ناامنى را در وجود خود حس كنند.
شيخ زاده ادامه مى دهد: بدين منظور قراردادهايى را با وكلا و وزارت دادگسترى منعقد كرده ايم و منتظر حكم قضايى هستيم تا فعاليت مان را به صورت جد آغاز كنيم.