گروه اجتماعى - مهدى جابرى: در شرايطى كه ترافيك به معضل هميشگى و روزمره شهروندان تهرانى تبديل شده و نوشتن و اظهارنظر درباره آن حوصله همه را سر مى برد اما آلودگى هوا به عنوان مسئله اى مطرح است كه هرازگاهى خاطر دودآلود تهرانى ها را در خيابان هاى شلوغ شهر آزرده مى كند و نوشتن و مصاحبه درباره آن به اندازه ترافيك خسته كننده نيست.
با اين حال همه مى دانند كه موضوعات ترافيك و آلودگى هوا نبايد جداى از يكديگر بررسى شوند بويژه آنكه آلودگى بيش از حد هواى تهران برخاسته از سياست هاى ترافيكى و فرهنگ ترافيكى خود ما است.
آلودگى هوا همچون يك زلزله يا بيمارى خاموش، تعدادى از شهروندان را به مرور زمان دچار آسيب هاى جدى و حتى مرگ تدريجى مى كند و برخى ها كه حساسيت بيشترى دارند با كمك آلودگى هوا در اين روزها و به تبع بيمارى هايى كه از قبل داشته اند، گرفتار مرگ شده اند و آمار ارائه شده از سوى دستگاه ها و مسئولان ذيربط نيز گواهى همين مدعا است.
آنچه در اين بين اهميت خاصى دارد، همان توجه به معضل و سوژه تكرارى، هميشگى و خسته كننده ترافيك است، چرا كه با اعمال سياست هاى صحيح و كنار گذاشتن رويه هاى اشتباه در اداره شهر و نيز حمايت از برنامه هايى كه با بهبود وضعيت ترافيك به كاهش آلودگى هوا منجر مى شود، مى توان شرايط زندگى سالم شهروندان در پايتخت را فراهم كرد.
دبير شوراى عالى ترافيك: اگر به سياست هاى دولت توجه مى شد.//
«دولت سياست ها و برنامه هاى ويژه اى براى تهران در نظر گرفته بود تا وضعيت اين كلانشهر را بهبود بخشد و اگر از اين برنامه ها حمايت مى شد قطعاً شاهد وضعيت بهترى در پايتخت بوديم.»
مهندس مجتبى شفيعى دبير شوراى عالى ترافيك با بيان اين مطلب به خبرنگار «ايران» مى گويد: «در سه ماه اخير شهروندان تهرانى با شرايط وخيمى در حوزه ترافيك مواجه هستند ولى هيچ عزم جدى براى حل اين مشكل از سوى مديران تهران مشاهده نمى شود و آنها معتقدند كه متولى مسائل ترافيكى شهر نيستند، در حالى كه براساس ماده ۹ قانون توسعهحمل و نقل عمومى، شهردارى ها متولى حمل و نقل و ترافيك شهرها هستند.»
البته از دو ، سه ماه قبل كه ترافيك تهران در شرايط بى سابقه و ناگوارى قرار گرفت، قابل پيش بينى بود كه آلودگى هوا نيز در پس اين ترافيك سنگين و ازدحام خودروها خود را نشان دهد، اما حتى يك برنامه قابل اجرا و پيشگيرانه براى بهبود وضعيت ترافيكى و آلودگى هواى تهران ارائه نشد.
شفيعى در اين باره مى گويد: «در جلسات متعددى از شهردارى تهران خواستيم تا برنامه هاى خود را ارائه كنند و ما نيز از آن برنامه ها حمايت كنيم اما هيچ طرح و برنامه اى ارائه نشد و حتى براى اصلاح سياست هاى نادرست نيز اقدامى صورت نگرفت. به طور مثال سه سال است كه سهميه مجوزهاى محدوده طرح ترافيك كاهش نمى يابد و حتى افزايش نيز داشته است.»
توجه به ساماندهى محدوده طرح ترافيك و تأثير آن در كاهش آلودگى موضوعى است كه راهنمايى و رانندگى پس از بى توجهى شهردارى به اين مسئله، آن را تا حدودى در دستور كار قرار داده است و در روزهاى اخير كه آلودگى هواى تهران در شرايط ويژه و خاص قرار گرفت، با نظارت دقيق و به كارگيرى نيروهاى بيشتر در محدوده طرح ترافيك، از تردد خودروهاى متفرقه و بدون مجوز جلوگيرى مى كند.
تزريق هاى بى تأثيرتعداد زيادى اتوبوس، ون و تاكسى از سوى دولت به ناوگان حمل و نقل عمومى شهر تهران تزريق شد اما بازدهى چشمگير و مؤثرى نداشت، گويا هرچه تاكسى و اتوبوس به چرخه حمل و نقل اضافه مى شود، نتيجه آن خيابان هاى شلوغ تر و هواى آلوده تر است و كسى اين همه امكانات را مديريت نمى كند.
دبير شوراى عالى ترافيك با اشاره به اين كه در شرايط فعلى و با تزريق وسايل حمل و نقل عمومى قطعاً بايد شاهد وضعيت بهترى در پايتخت باشيم مى گويد: «نبود مديريت كارآمد براى استفاده از امكانات موجود نتيجه اى بهتر از خيابان هاى شلوغ و هواى آلوده ندارد. دولت حتى بيش از نياز تهران به وسايل حمل و نقل عمومى، در اين زمينه قدم برداشته است اما جالب است كه تأثير قابل توجهى را در حل معضلات شهر شاهد نيستيم و علت آن هم حمايت نكردن مديران شهر از سياست هاى دولت است.
وظيفه دولت فقط تخصيص امكانات است و قانون، مديريت اين امكانات را برعهده متولى شهرها (شهردارى ها) گذاشته است.»
شفيعى مى افزايد: «نسبت جمعيت تهران به جمعيت شهرنشين كشور، ۱۶/۲ درصد است يعنى اگر دولت ۱۶/۲ امكانات را به تهران اختصاص مى داد منطقى بود اما توجه دولت به تهران بيش از اين بوده است. به طور مثال نسبت تاكسى هاى تحويل شده در تهران به كل كشور، ۲۳/۷ درصد بوده است و اين رقم درباره تاكسى هاى ون، اتوبوس و مينى بوس به ترتيب ،۶۵ ۳۴/۵ و ۴۹/۲ درصد است. همچنين درباره اعتبارات مترو نيز بايد گفت كه در كل كشور 60 درصد از تخصيص اعتبارات متروها محقق شده ولى در تهران با كسر سهم شهرهاى ديگر، اين رقم به ۶۵ درصد رسيده است.»
اداره شهر به روش هاى ۴۰ سال پيش
«يكى از معضلات شهر تهران اين است كه مديريت هوشمند در اداره آن جايى ندارد و اين كلانشهر به صورت سنتى و با روش هاى منسوخ و عقب افتاده اداره مى شود.»
دبير شوراى عالى ترافيك با بيان اين مطلب مى گويد: «اين مسئله برازنده شهروندان تهرانى نيست كه شهر آنها و سامانه هاى حمل و نقل شهرى همچون اتوبوسرانى با روش هاى قديمى و ۴۰ سال پيش اداره شود و در شرايطى كه وضعيت ترافيك تهران بسيار بى سابقه و ناگوار است، جاى اين سؤال باقى است كه چرا از سيستم هاى هوشمند مديريت حمل و نقل استفاده نمى شود. به طور مثال هنوز در تهران درباره مديريت اعزام اتوبوس ها، بررسى رسيدن آنها به ايستگاه و محل استقرارشان در يك زمان مشخص، هيچ كار خاصى انجام نشده است. جاى خالى يك سامانه هوشمند كنترل بشدت احساس مى شود و البته بيشتر كشورهاى دنيا با چنين معضلى مواجه نيستند و سال هاست كه اين روش ها را به كار گرفته اند و جواب هم داده است.»
وى ادامه مى دهد: «به طور مثال محدوده طرح ترافيك هنوز با حضور نيروهاى فيزيكى كنترل مى شود و به سيستم هاى هوشمند كه كارآيى ساده اى دارند توجهى نمى شود.»
شفيعى مى افزايد: «امكانات اختصاص داده شده به تهران نشان مى دهد كه دولت بناى همكارى را در تهران دارد و در اين راه نيز همه امكانات خود را به كار گرفته است اما يك مقدار جديت، كار كارشناسى و عزم مديران شهرى مى تواند به عنوان تكميل كننده سياست هاى دولت، در كاهش مشكلات تهران مؤثر باشد و اگر مديريت شهرى تهران در اجراى برنامه هاى خود و همسو شدن با دولت نياز به مصوبه داشته باشد، شوراى عالى ترافيك كاملاً آمادگى دارد كه مجوزهاى لازم را در اختيار آنها قرار دهد.»
