صادق دهقان
گسترش روزافزون بازى هاى رايانه اى در ميان مردم دنيا و بويژه قشر نوجوان و جوان امروزه به حدى است كه كاربرد آن از ابزارى صرف براى سرگرمى فراتر رفته و به عنوان يكى از مهم ترين ابزار قدرت ها براى تسخير فرهنگى تبديل شده كه به همين نسبت توجه ويژه مسئولان فرهنگى كشور را مى طلبد.
در حال حاضر با گسترش فناورى ديجيتال، بسيارى از نوجوانان و جوانان در سراسر دنيا زمان زيادى از اوقات فراغت خود را در منزل و يا گيم نت ها براى بازى هاى رايانه اى و ويديويى صرف مى كنند به طورى كه اين بازى ها گاه اصلى ترين روش پر كردن اوقات فراغت آنها به شمار مى رود.
توانايى ها و ويژگى هاى منحصر به فرد بازى هاى رايانه اى در جذب مخاطب موجب شده اين بازى ها در ميان قشر بزرگسال نيز طرفدارانى داشته باشد و به اين ترتيب تأثيرگذارى بر روح و روان مخاطبان بسيارى را مورد هدف قرار مى دهد.
تعاملى بودن بازى هاى رايانه اى (برخلاف فيلم سينمايى)، سناريوهاى چندگانه، نقش آفرينى مستقيم بازيكن، انتقال پيام در قالب عناصر متحرك بصرى از عوامل منحصر به فرد جذابيت و تأثيرگذارى بازى هاى رايانه اى است به گونه اى كه در چند سال اخير روند صنعت نوظهور بازى هاى رايانه اى گوى سبقت را از سينما ربوده و به يكى از مهم ترين ابزارها براى فرهنگ سازى تبديل شده است.
غرب و قدرت هاى بزرگ نيز از اين ابزار براى تسلط فرهنگى بر ملل مختلف و حتى پيشبرد اهداف سياسى خود و موجه نشان دادن آنها استفاده مى كنند.
طراحان غربى با استفاده از طرح هاى ويژه و پياده كردن سناريوهاى تبليغاتى در قالب اين نرم افزارها كه آنها را مى توان در چارچوب عمليات روانى قلمداد كرد، سعى مى كنند تا با تأثيرگذارى بر افكار، احساسات و تمايلات مخاطبان به اهداف خود دست يابند و محاصره فرهنگى ساير كشورها را امرى انسان دوستانه و در راستاى صلح و دموكراسى در سطح جهان نشان دهند.
آنها به اين ترتيب خود را نماد خير مطلق و هر فرد و گروه و دولتى را كه مخالف سياست هاى آنها باشد، محور شرارت در دنيا معرفى مى كنند.
از سويى عناصر فرهنگى موجود در برخى از اين بازى ها كاملاً در تضاد با ارزش هاى فرهنگى ديگر كشورها قرار دارد و مخاطبان خود را ناخودآگاه به سوى خود مى كشاند.
مهدى صرامى، معاون مركز توسعه فناورى اطلاعات و رسانه هاى ديجيتال وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامى معتقد است: وضعيت كشور از نظر توليد نرم افزارهاى چندرسانه اى و بازى هاى رايانه اى به سرعت در حال توسعه است و اين رشد در مقايسه با سال گذشته كاملاً محسوس و قابل ارزيابى است. در دومين جشنواره ملى رسانه هاى ديجيتال كه آبان ماه جارى برگزار شد، رشد صد درصدى محصولات ديجيتالى را در اين بخش شاهد بوديم.
وى با اشاره به اين كه تعداد بازى هاى رايانه اى در كشور قابل توجه است، مى گويد: بازى هاى رايانه اى كلاس هاى مختلفى دارند و از يك جورچين ساده تا بازى هاى رايانه اى داراى داستان مشخص با سناريو پيچيده را در بر مى گيرند.
بازى رايانه اى توليد داخل در سطحى كه بتوان آن را روى لوح فشرده و به صورت جداگانه در بازار عرضه كرد و قابل رقابت با بازى هاى رايانه اى خارجى باشد، ۲۰ عدد است ولى تعداد بازى هاى كوچك رايانه اى توليد داخل بسيار زياد است و معمولاً چند بازى روى يك لوح فشرده در بازار عرضه مى شود.
صرامى با اشاره به اين كه ميزان بازى هاى رايانه اى توليد شده در داخل درخور ظرفيت هاى كشور در اين بخش نيست، مى گويد: با نگاهى به روند رشد توليد بازى هاى رايانه اى، متوجه مى شويم كه اكثر اين بازى ها ظرف ۴ سال گذشته در كشور توليد شده و به عبارتى مى توان گفت ۹۵ درصد آنها در سه سال قبل به بازار عرضه شده است.
سرعت خوبى در توليد بازى هاى رايانه اى در كشور ايجاد شده ولى با اين حال اين بخش نيازمند روند سريع ترى است كه عزم بخش خصوصى و اصلاح سياست هاى حمايتى دولت را طلب مى كند.
معاون مركز توسعه فناورى اطلاعات و رسانه هاى ديجيتال وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامى با اشاره به سياست هاى مختلف وزارت ارشاد در زمينه رسانه هاى ديجيتال عنوان مى كند: فرهنگ سازى در خصوص استفاده صحيح از رسانه هاى ديجيتال در بين مردم، حمايت از انبوه محتواى ديجيتالى و متناسب با فضاى گفتمان جمهورى اسلامى ايران و همچنين سياست شفاف سازى حقوق و مسئوليت ها از جمله اجراى قانون حمايت از حقوق پديدآورندگان نرم افزار يا همان كپى رايت داخلى از جمله اين سياست ها است.
با راه اندازى مركز توسعه فناورى اطلاعات و رسانه هاى ديجيتالى در كمتر از ۳ سال گذشته اين سياست در حال پيگيرى است و در حال حاضر شاهد به ثمر نشستن برخى از اين سياست ها هستيم.
بازى هاى رايانه اى توليد داخل در دو سال گذشته با برگزارى بخش بازى هاى رايانه اى در جشنواره رسانه هاى ديجيتال و نرم افزارهاى چندرسانه اى روند تازه اى يافته و با محور قرار دادن عناصر فرهنگى ايرانى و اسلامى به بازارهاى جهانى راه پيدا كرده است.
از جمله بازى هاى رايانه اى كه در جشنواره رسانه هاى ديجيتال امسال موفق به كسب آراى داوران شدند و به نظر مى رسد در سطح جهانى نيز مطرح شوند، مى توان به بازى هاى «لطفعلى خان زند»، عصر پهلوانان و داستان هاى تاريخى ايران زمين كه در قالبى متنوع و جذاب ارائه شده اشاره كرد.
بازى رايانه اى «مقاومت» كه به بيان رشادت هاى حزب الله لبنان مى پردازد و يا بازى «داستان جزيره» كه در زمينه توجه و احداث اماكن گردشگرى است از ديگر بازى هاى منتخب جشنواره امسال است.
معاون مركز توسعه فناورى اطلاعات و رسانه هاى ديجيتال وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامى مى گويد: برخى بازى هاى رايانه اى كه در جشنواره ملى رسانه هاى ديجيتال سال گذشته به عنوان بازى هاى رايانه اى برتر برگزيده شد در كشورهاى مختلف با استقبال مناسبى مواجه بوده و در سطح اروپا و امريكا فروش خوبى داشته است.
توليد كننده بازى رايانه اى لطفعلى خان زند كه اين بازى را امسال آماده كرده سال گذشته بازى ديگرى را با عنوان «پايان معصوميت» توليد كرد كه فروش بسيار خوبى در داخل و خارج از كشور داشته است. اين بازى در خارج از كشور با عنوان Quest of Persia عرضه شد.
بازى «نجات بندر» نيز كه در سال گذشته به بازار آمد و يا بازى هاى مشابه ديگرى نيز در بازارهاى خارجى مورد توجه مخاطبان قرار گرفته اند. اميدواريم با سرعت پيشرفتى كه در اين زمينه در كشور ايجاد شده بتوانيم بازى هاى رايانه اى امسال را كه در جشنواره رسانه هاى ديجيتال شركت كردند و مورد ارزيابى كيفى قرار گرفتند به خارج از كشور صادر كرده و خود را در سطح بازار دنيا مطرح سازيم.
در حال حاضر طيف وسيعى از بازى هاى رايانه اى خارجى در فروشگاه هاى كشور عرضه مى شود كه تناسبى با فرهنگ و مسائل اخلاقى و مذهبى مردم ما ندارد و بدون مجوز تكثير و توزيع و در اختيار متقاضيان قرار مى گيرد. اين درحالى است كه برخورد سلبى و قانونى با متخلفان صورت نمى گيرد و توزيع كنندگان، آشكارا در سطح شهر اين بازى ها را در معرض ديد عموم به فروش مى رسانند.
معاون مركز توسعه فناورى اطلاعات و رسانه هاى ديجيتال وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامى در مورد برخورد با توزيع كنندگان بازى هاى رايانه اى داراى عناصر فرهنگى غربى عنوان مى كند: نظارت بر بازى هاى رايانه اى در حال ساماندهى است و برنامه مشخصى براى آن تدوين شده است.
صرامى ادامه مى دهد: با همكارى خوبى كه نيروى انتظامى به عمل آورده و در آينده در سطوح قضايى هم شاهد آن خواهيم بود، تكثير كنندگان حق تكثير و توزيع نرم افزارهاى فاقد شناسنامه را نخواهند داشت.
صرامى با اشاره به اين كه نظارت بر تكثير بازى هاى رايانه اى مبتنى بر روش فناورى اطلاعات است، مى گويد: از اين طريق نظارت بهترى اعمال مى شود و بر روى نرم افزارهايى كه از طريق قانونى تكثير مى شوند، هولوگرام زده خواهد شد.
هولوگرام مشخص كننده نوع محصول و شركت توليد كننده است و جعل آن تقريباً امكانپذير نيست و هم اين كه كد رهگيرى مشخصى دارد و با سامانه پيامك به شماره اى كه اعلام خواهد شد قابل پيگيرى است و در هر لحظه اصالت هولوگرام و محصول مورد نظر قابل استعلام و احراز مجوز است.
وى در پايان عنوان مى كند: همچنين با حمايت هايى كه از توليد كنندگان، تكثير كنندگان، ناشرين و عرضه كنندگان مربوط به نرم افزارهاى داراى شناسنامه و ثبت شده صورت مى گيرد، عملاً هزينه تمام شده اين محصولات پائين مى آيد و بستر رقابت با محصولات خارجى فراهم خواهد شد.