گزارش «ايران» از مشكلات راه اندازى فاضلاب تهران
تنها پايتخت بدون فاضلاب در محاصره آب هاى آلوده
گروه اجتماعى - مريم وادى پور: اگر از آلودگى هوا كه هر از چندگاهى خاطرمان را آزرده مى كند، بگذريم، مسئله مهمى كه هيچ وقت نمى توان از آن گذشت، آلودگى آب تهران است.
به گزارش خبرنگار «ايران»، طولانى شدن پروژه عظيم راه اندازى شبكه فاضلاب و تصفيه آب تهران كه حتى مى توان آن را به لحاظ حجم كارى، عظيم تر از پروژه راه اندازى مترو پايتخت دانست، شهر را درگير آلودگى كرده و در نتيجه سلامت عمومى جامعه را در معرض تهديد قرار داده است.
متأسفانه تهران از معدود پايتخت هايى است كه هنوز شبكه جمع آورى فاضلاب آن راه نيفتاده و در كشورهاى همسايه ما مانند امارات، كويت و پاكستان سيستم جمع آورى فاضلاب وجود داشته است.
فاضلاب تهران همچنان با روش هايى چون دفع در چاه هاى جذبى، مسيل هاى طبيعى، جوى هاى خيابان و قنوات جمع آورى مى شود و اين شيوه نه فقط موجب آلودگى سفره هاى آبهاى زيرزمينى و قنات هاى تهران- كه آب آنها به صرف كشاورزى مى رسد - مى شود بلكه شيوع بيمارى هاى مختلف و مشكلات بهداشتى را به دنبال خواهد داشت. البته پروژه فاضلاب تهران به عنوان بزرگ ترين طرح محيط زيستى كشور از سال ۷۳ با مساحت ۷۰ هزار مترمربع درمناطق ۲۲ گانه تهران كليد خورد، اما به علت كمبود اعتبارات هم اكنون فقط ۳۰ درصد پايتخت لوله گذارى فاضلاب شده است و به گفته مسئولان اين طرح به اعتبار بالغ بر ۲ هزار و ۶۲۵ ميليارد تومانى نياز دارد.
لوله گذارى فاضلاب فقط در ۳۰ درصد پايتختمدير بهره بردارى و نگهدارى تصفيه خانه هاى شركت فاضلاب تهران در گفت وگو با خبرنگار «ايران» دراين باره مى گويد: «مجموعه شهر تهران نيازمند ۹ هزار كيلومتر لوله گذارى و ساخت تصفيه خانه فاضلاب است كه تا كنون ۲ هزار و ۷۰۰ كيلومتر آن كار شده است. دو تونل در شرق و غرب تهران وجود دارد كه تونل غرب در حال فعاليت است و فعاليت هاى اجرايى تونل شرق هم تا اواخر امسال به پايان مى رسد.» مهندس سيدمرتضى احتشامى مى افزايد: « خط فاضلاب غرب از چهارراه پارك وى، وليعصر، شهيد رجايى عبور كرده و در نهايت به تصفيه خانه جنوب تهران مى رود. اين تصفيه خانه لجن فعال، اواخر امسال يا اوايل سال آينده به پايان مى رسد و اما هم اكنون به علت برخى مشكلات اعتبارى و اجرايى فقط ۳۰ درصد تهران لوله گذارى فاضلاب شده است.»
وى با تأكيد بر اين كه با اعتبارات قطره چكانى نمى توان پروژه فاضلاب تهران را تكميل كرد، اظهار مى كند: «به علاوه پولى كه از مردم بابت حق انشعاب فاضلاب گرفته مى شود، ۲۵ درصد است و مابقى اعتبارات موردنياز از محل ديگرى تأمين مى شود. از سويى ديگر با توجه به حجم بالاى ترافيك تهران حفارى بسيار مشكل بوده و ناچار به انجام حفارى در زيرزمين هستيم و در اين بين برخى مناطق شهردارى نيز خيلى ديرمجوز حفارى را صادر مى كنند.» به گفته وى عمر مفيد لوله هاى كار گذاشته شده از ديگر مشكلات پروژه فاضلاب تهران است اكنون بخش هايى از شهر لوله گذارى شده است و با توجه به عمر مفيد لوله ها، بايد پس از مدتى آنها را تعويض كرد، اما اگر روند ادامه لوله گذارى در ساير بخش هاى پايتخت طولانى شود، بايد همين لوله هاى استفاده نشده را تعويض كرد و اين يعنى تحميل هزينه اضافه.در اين ميان بهره بردارى از شبكه فاضلاب هم نياز به سيستمى مجهز و زبده دارد و در حال حاضر همه اين پروژه درگير اعتبار است.»
فوران آب هاى زيرزمينى در جنوب تهرانمهندس احتشامى مى گويد: «از آنجا كه بيشتر چاه هاى فاضلاب تهران جذبى است، ازت و نيترات موجود در خاك افزايش يافته و آب آلوده مى شود. هم اكنون مجموع فاضلاب ها به جنوب تهران مى رود و سطح آب هاى زيرزمينى در اين مناطق بالا آمده است به نحوى كه اگر در جنوب پايتخت سطح خانه ها را ۲ يا ۳ متر حفر كنيد به فاضلاب مى رسيد.»وى تأكيد مى كند: «بنابراين ضرورى است تا دولت كمك هاى خود را به اين پروژه بيشتر كند تا زودتر به نتيجه برسيم، هم اكنون فاضلاب تهران به معضلى جدى براى شهر تبديل شده است.»
با اين شرايط تا ۳۰ سال ديگر هم شبكه فاضلاب نخواهيم داشترئيس كميسيون توسعه و عمران شوراى شهر تهران نيز در اين زمينه به «ايران» مى گويد: «پروژه جمع آورى فاضلاب تهران نقش مهمى در تأمين سلامت شهروندان دارد و متأسفانه راه اندازى اين پروژه بسيار عقب افتاده است. اگر با اين وضع پيش برويم شايد تا ۳۰ سال ديگر هم نتوانيم سيستم جمع آورى فاضلاب پايتخت را راه اندازى كنيم.»حمزه شكيب مى افزايد: «استفاده از چاه هاى جذبى به منظور جمع آورى فاضلاب موجب شده است كه آلوده كننده هاى آب در آب هاى سطحى بويژه در جنوب شهر نفوذ كنند. از سويى با مشكلات زيست محيطى ديگرى چون پراكندگى فاضلاب هاى صنعتى و بيمارستانى در شهر روبه رو هستيم و لذا ضرورى است تا هر چه سريع تر چاره اى براى اين منظور انديشيده شود.»
وى با تأكيد بر كمك هر چه بيشتر دولت به منظور پيشبرد پروژه جمع آورى فاضلاب تهران مى گويد: «شوراى شهر تهران به منظور رفع برخى مشكلات افزايش بهاى فاضلاب را براى سال آينده تصويب كرده است و براين اساس از سال آينده بهاى فاضلاب معادل بهاى آب مصرفى خواهد شد تا بخشى از منابع مالى تأمين شود.»
وى مى افزايد: «به علاوه بند ديگرى در زمينه حق انشعاب در شوراى شهر تصويب شد تا به اين منظور حق انشعاب فاضلاب معادل حق انشعاب آب اخذ شود.»
اقدامات رفع آلودگى آب پايتخت در حد مسكن استرئيس اداره بهداشت آب و فاضلاب وزارت بهداشت و درمان درباره مضرات نفوذ نيترات به آب مصرفى مردم مى گويد: «اگر نيترات موجود در آب بيش از ۵۰ ميلى گرم در ليتر باشد، با عوارض بهداشتى به ويژه براى افراد آسيب پذير چون زنان باردار و كودكان شيرخوار مواجه خواهيم شد. متأسفانه در اين مورد خاص نيز به منظور پيشگيرى مردم اقدام خاصى چون جوشاندن آب به منظور رفع ناسالم بودن، نمى توانند انجام دهند.»
مهندس غلامرضا شقاقى با بيان اين كه تمهيدات خاصى از سوى مسئولان براى رفع نيترات بالا در آب انديشيده مى شود، مى افزايد: «معمولاً چاه هاى آلوده به نيترات از مدار خارج مى شود و يا اين كه چاه آلوده با غيرآلوده تركيب مى شود تا آلودگى آن كمتر شود. وزارت بهداشت همواره بر اين موارد نظارت مى كند و به محض اين كه مشكلى در اين زمينه پيش آيد، مراتب را به وزارت نيرو اعلام مى كند، اما همه اين اقدامات فقط در حد مسكن است.» وى مى گويد: «براساس پروتكل نظارت بر سيستم آب آشاميدنى تهران، معاونت هاى بهداشتى دانشگاه هاى علوم پزشكى تهران، ايران و شهيد بهشتى در سه منطقه همواره خصوصيات ميكروبى، شيميايى و كلر آزاد باقيمانده در آب را بررسى و گزارش مى كنند.»مهندس شقاقى تأكيد مى كند: «شبكه جمع آورى و تصفيه فاضلاب تهران نيازمند اعتبارات هزينه اى بسيارى است و به هر صورت راه اندازى اين سيستم زمان زيادى مى برد.» براساس اعلام سازمان ملل هر يك دلار سرمايه گذارى در خدمات مناسب دفع بهداشتى فاضلاب، دست كم، سه دلار و دست بالا ۳۴ دلار صرفه جويى در هزينه هاى سلامت و آموزش و همچنين توسعه اقتصادى و اجتماعى به همراه دارد.