شما هم خُر و پف مي‌كنيد

تأثير خواب راحت در حفظ سلامت و كسب آرامش انكارناپذير بوده، اما ممكن است مشكلاتي بوجود آمده و اين خواب راحت را مختل كند. يكي از اين مشكلات خروپف است.
تقريباً نيمي از بزرگسالان هر از گاهي خروپف مي‌كنند. خروپف هاي بلند و ممتد نه فقط اسباب زحمت اهالي خانه بوده بلكه نشاني از شرايط نامناسب سلامت است. خر و پف زماني اتفاق مي افتد كه هوا در بين بافت‌هاي در حال استراحت گلو به جريان افتاده و موجب شود كه آنها هنگام تنفس مرتعش شده و صداهاي خشن و گرفته‌اي ايجاد كنند. تغيير سبك زندگي مانند كاهش وزن و صحيح خوابيدن مي تواند به قطع يا كاهش اين مشكل كمك كند. اگرچه جراحي هم يكي از روش‌هاي قطع خروپف است اما اين كار براي همه توصيه نمي‌شود.
وقتي مي‌خوابيد و خواب شما عميق و عميق‌تر مي‌شود، ماهيچه هاي موجود در سقف دهان، زبان و حلق استراحت مي كنند. بافت هاي موجود در حلق به علت شل شدن تا حدودي راه هوا را مسدود مي‌كنند. هرچه راه تنفس تنگ‌تر باشد، هوا با فشار بيشتري وارد و به اين علت ارتعاش بافت‌ها بيشتر شده و خروپف بلندتر مي‌شود.
مسائل مختلفي موجب بروز خروپف مي‌شود از جمله :
ساختار دهان
داشتن يك نرم كام افتاده و ضخيم، لوزه‌هاي بيش از حد بزرگ يا بافت‌هايي در پشت حلق مي‌تواند موجب باريك شدن راه تنفسي شود. علاوه بر اين اگر زبان كوچك، بزرگ و كشيده باشد اختلال ايجاد كرده و ارتعاش بافت ها را زياد مي كند. اضافه وزن هم به باريك شدن راه تنفسي كمك مي‌كند.
اختلالات بيني
پرخوني دائمي بيني يا وجود پيچ خوردگي بين دو سوراخ بيني هم به خرو پف كمك مي‌كند.
آپنه يا اختناق تنفسي
در اين حالت، بافت هاي حلق موجب ايجاد اخلال در راه تنفسي و مانع نفس كشيدن مي‌شود. يكي از نشانه هاي اختناق تنفسي اين است كه فرد بعد از يك سكوت طولاني، خروپف بلندي مي‌كند. معمولاً اخلال در تنفس به شكل كامل بروز نمي‌كند، اما بيشتر اوقات، وقتي هنوز خروپف ادامه دارد، راه تنفسي آنقدر كوچك مي شود كه تنفس مختل شده، كم‌كم كمبود اكسيژن و افزايش دي اكسيدكربن به فرد هشدار مي‌دهد كه از خواب بيدار شود يا اينكه او را مجبور مي‌كند، خروپف بلندي كرده يا بريده بريده نفس بكشد. اين حالت ممكن است چندين بار در طول شب ادامه پيدا كند.
به پزشك مراجعه كنيد
شايد شما متوجه نشويد كه خروپف مي‌كنيد، اما خانواده‌تان حتماً متوجه خواهند شد. اگر كودك شما خروپف مي‌كند با پزشك اطفال در ميان بگذاريد. كودكان هم مي‌توانند به اختلالات تنفسي مبتلا شوند. در بيشتر كودكان مشكلات بيني و گلو، بزرگي لوزه ها و چاقي علت اصلي خروپف كردن است.
دكتر شما ممكن است آزمايش‌هاي فيزيكي انجام داده و درباره سابقه خانوادگي از شما بپرسد. همچنين او از افراد خانواده در مورد زمان و نحوه خروپف شما سؤال خواهد كرد تا بتواند شدت و حدت مسئله را برآوردكند. سپس احتمالاً شما را به يك متخصص گوش و حلق وبيني براي مطالعه و آزمايش بيشتر ارجاع مي دهد.
عوارض خروپف
خروپف هاي طولاني ومداوا نشده‌اي كه بر اساس گرفتگي راه تنفسي ايجاد مي‌شود، خطراتي از جمله فشار خون بالا، حمله قلبي و سكته مغزي را به دنبال خواهد داشت. اين حالت در كودكان موجب بيش فعالي و ناآرامي و اختلال خواهد شد.
درمان
در ابتدا دكتر به شما پيشنهاداتي براي تغيير سبك زندگي مي دهد. اگر باز هم اين مسئله مرتفع نشد، اين راهكارها پيشنهاد مي شوند:
استفاده از وسايل دهاني
ابزار مربوط به دهان وسايلي هستند كه با بهبود وضعيت زبان و فك راه تنفسي را باز مي‌كنند. هنگام استفاده از اين ابزار در سال اول مصرف، هر شش ماه يكبار و بعد از آن دست كم هر سال براي كسب اطمينان از روند بهبود به متخصص مراجعه كنيد.
جراحي سنتي
در اين نوع جراحي، شما بيهوش مي‌شويد و جراح بافت هاي اضافي را مرتب مي كند. (چيزي شبيه چروك‌برداري براي حلق).
جراحي با ليزر
در جراحي سرپايي كه جراحي با ليزر گفته مي شود، ‌جراح با استفاده از اشعه ليزر زبان كوچك را جابه جا مي كند. برداشتن بافت هاي اضافي موجب باز شدن راه تنفسي شده و ارتعاش را كم مي‌كند. معمولاً جراحي ليزري براي خروپف هاي گاه گاه يا سبك توصيه نمي شود.
در روش جراحي ديگري، پزشك فركانس هاي راديويي با شدت كم را براي جابه جايي نرم كام به كار مي‌برد. تأثيرات استفاده از اين روش كه در آن از بيهوشي موضعي استفاده مي شود، هنوز در دست بررسي است.
استفاده از ماسك
در اين روش هنگام خوابيدن از ماسكي كه داراي هواي تنظيم شده است، استفاده مي‌شود. ماسك به يك پمپ كوچك كه هوا را به داخل مجراي تنفسي شما پمپاژ مي‌كند، وصل است و آن را باز نگه مي‌دارد اين روش مانع بروز خفگي مي شود.
راهكارهاي ديگري براي كنترل خروپف
اگر اضافه وزن داريد، وزن خود را متعادل كنيد. اضافه وزن از دلايل شايع خروپف محسوب مي شود.
به پشت خوابيدن موجب مي‌شود كه زبان به عقب و به طرف حلق برگشته و مجراي تنفسي را تنگ كند. بنابراين سعي كنيد به پهلو بخوابيد.
آلرژي يا انحراف در بيني هم خروپف مي‌آورد. اين امر موجب مي‌شود كه شما از دهان تنفس كنيد و اين مسئله احتمال بروز خروپف را بيشتر مي‌كند. هيپنوتيزم هم مي‌تواند به قطع يا كم كردن خروپف كمك كند. متخصص اين كار ضمن هيپنوتيزم به شما دستور مي دهد كه به محض شروع خروپف، حالت خوابيدن خود را تغيير دهيد.

لذت غذا را با دور تند از بين نبريد

با عجله و تند غذا خوردن از جمله عادات نامطلوبي است كه آثار سوئي به دنبال دارد و از جنبه‌هاي مختلف قابل بررسي است.
بيشتر مردم، تند غذا مي‌خورند و براي اين عمل توجيهاتي مي‌آورند و البته اصلاً هم به اين موضوع توجه نمي‌كنند، اما موارد نادري وجود دارد كه افراد واقعاً عجله دارند و ناگزيرند كه غذاي خود را به سرعت بخورند تا به موقع به كار خود برسند.
به نظر مي‌رسد كه بسياري از مردم حوصله جويدن بيشتر و به اندازه لقمه غذا را ندارند و غذا خوردنشان هم مانند انجام بسياري از كارهاي ديگر، حالت روزمرگي و رفع تكليف دارد.
اگر فراموش نكنيم كه غذا خوردن عملي لذت‌بخش است، سعي مي‌كنيم بيشتر از آن لذت ببريم. بهتر است براي پرهيز از تند غذا خوردن به اين سؤال جواب دهيم كه آيا كسي كه با سرعت غذا مي‌خورد مي‌تواند از غذايي كه مي‌خورد لذت ببرد، سپس اين فرد را با كسي مقايسه كنيد كه به آهستگي و در كمال آرامش غذاي خود را مي‌خورد، كدام يك از آنها بيشتر لذت مي‌برند؟
هنگام جويدن، غذا به قطعات كوچك مناسب براي بلعيدن تبديل مي‌شود. حركات بالا و پائين فك موجب خرد شدن غذا به وسيله دندان‌هاي پيشين شده و حركات مشابه، دندان آسياب را قادر مي‌كند تا غذا بيشتر خرد شود.
اندازه قطعات خرد شده غذا متغير بوده و به عوامل بيروني مانند نوع تربيت افراد، تماشاي تلويزيون و عادت افراد، مكالمات تلفني، نوع غذا و غيره بستگي دارد.
جويدن رفلكسي موجب ترشح بزاق و شيره‌هاي گوارشي معده مي‌شود. زياد جويدن هم موجب تحريك اعصاب سمپاتيك شده و ترشح بزاق را 5 تا 6 برابر حد معمول- يعني سه ميلي‌ليتر در دقيقه- اضافه مي‌كند.
بلعيدن شامل مراحل مختلفي است و بلعيدن سريع نيز پيامدهايي به دنبال دارد:
* فردي كه به سرعت لقمه‌هاي غذا را در دهان مي‌گذارد، با هر لقمه مقداري هوا هم مي‌بلعد. اين هواي اضافي در معده توليد گاز كرده و در نهايت يكي از ناراحتي‌هاي شايع گوارشي يعني نفخ را كه مي‌تواند مزمن هم باشد، به وجود مي‌آورد.
* تند غذا خوردن موجب تحريك بيشتر اسيد معده مي‌شود، زيرا قطعات غذاي خورده شده درشت بوده و موجب انقباضات قوي و بعضاً دردناك مري مي‌شود.
* افرادي كه تند غذا مي‌خورند، اغلب پرخوري هم مي‌كنند. به عبارت ديگر با عجله غذا خوردن مي‌تواند منجر به اضافه وزن و حتي چاقي شود. در اين حالت فرد قبل از ترشح هورمون انسولين و در نهايت ارسال پيام سيري غذاي خود را تمام كرده است.
* وقتي لقمه غذا به خوبي جويده نشود هضم اوليه‌اي كه بايد توسط آنزيم‌هاي مختلف انجام شود، صورت نمي‌گيرد. به اين ترتيب روند هضم به كندي انجام شده و علاوه بر آن جذب مواد مغذي هم به خوبي انجام نمي‌شود.
در واقع مجموعه اين عوامل موجب مي‌شود معده به تدريج ضعيف شده و كارايي خود را براي هضم مناسب غذا از دست بدهد، بنابراين بهتر است رفتار بهتري جايگزين تندغذا خوردن خود بكنيد. به اين منظور توصيه مي‌شود زمان صرف وعده‌هاي غذايي دست‌كم به 20 تا 25 دقيقه افزايش يافته و هر لقمه غذا حدود 30 بار جويده شود، به علاوه امروزه بسياري از دانشمندان روان‌شناسي معتقدند آرام غذا خوردن موجب آرامش و تمدد اعصاب مي‌شود.

با طراحي نرم‌افزار «اپتوسيس» از سوي محققان كشور امكانپذير شد

بيدارباش چشم‌هاي تنبل

«ايرانيان باستان در علوم بينايي بسيار پيشرفته عمل كرده‌اند.» شاهد اين ادعا در اسناد به دست آمده از شهر سوخته و تخت جمشيد است. متخصصان و پزشكان علوم بينايي مي‌گويند عدسي‌هاي مقعر به منظور تصحيح نزديك بيني در قرن 17 ميلادي ساخته شد، اما ايراني‌هاي باستان سه هزار سال قبل، از گوي‌هاي شيشه‌اي خود براي تصحيح نزديك‌بيني بهره برده بودند. همچنين اسناد شهر سوخته نشان داده است كه ايراني‌هاي قديم در علم بينايي توانايي‌هايي داشته‌اند كه اروپائيان در اواخر قرن 19 و اوايل قرن 20 – در مواردي حتي در همين دوره – به آن دست يافته اند.
در همان دوران مردمان كشور ما در زمان ارائه آموزش‌هاي لازم به افسران نظامي خود، ابتدا روي مهارت‌هاي بينايي آنها كار كرده و ياد مي‌دادند كه نظامي‌ها چگونه مي‌توانند اشيا يا افرادي را كه در محيط بينايي‌شان قرار دارد، زودتر از بقيه تشخيص بدهند. اين دانش بعدها به يوناني‌ها رسيد و پس از آن در دهه 60 بين اروپائيان و امريكايي‌ها و ابتدا بين ورزشكاران گسترش يافت تا جايي كه هم اكنون بسياري از تيم‌هاي بزرگ ورزشي اپتومتريست‌هايي براي آموزش مهارت‌هاي بينايي دارند.

«اپتوسيس»، درمان‌كننده تنبلي چشم
با بهره‌گيري از همين تجربيات پيشينيان، هم اكنون نرم‌افزاري به وسيله محققان كشور اختراع شده كه فعال‌كننده سيستم بينايي است و بويژه در درمان مبتلايان به تنبلي چشم نتايج اثربخشي داشته است تا جايي كه به گفته طراح سيستم «اپتوسيس» هم اكنون امكان درمان تنبلي چشم حتي در بزرگسالان هم مهيا شده و در مرحله آزمايش نرم‌افزار تنبلي چشم، بيمار 41ساله‌اي در كشور بهبود نسبي يافته است.
دكتر ابراهيم جعفرزاده‌پور در گفت‌وگو با خبرنگار «ايران»، درباره نرم‌افزار اپتوسيس و كاربرد آن مي‌گويد: سيستم بينايي در برابر محرك‌هاي مختلف از نرون‌ها و كانال‌هاي حسي متفاوتي استفاده مي‌كند كه در اختلالات چشمي برخي از اين كانال‌ها بيشتر و برخي كمتر آسيب مي‌بينند، بنابراين اگر بتوانيم در برخي اختلالات چشمي همانند تنبلي چشم، انحرافات چشمي، ضعف عضلات چشم يا هماهنگ نبودن و عملكرد نامناسب چشم‌ها، كانال يا مسير مشخص و آسيب ديده را فعال كنيم، نتايج درمان در زمان كوتاهتر و با نتيجه بهتري حاصل خواهد شد.»
وي مي‌افزايد: اپتوسيس با ايجاد محرك‌هاي مناسب، تنوعي از محرك هاي بينايي را براي برخي اختلالات چشمي از جمله تنبلي فراهم كرده و اين امر موجب شده است هم‌اكنون درمان تنبلي چشم حتي در بزرگسالان ممكن شود. در درمان تنبلي معمولاً چشم سالم بيماران بسته شده و بين يك تا 6 ساعت در روز تمرين روي چشم تنبل با توجه به سن و ميزان تنبلي، بيمار را وادار به كار گرفتن از چشم غيرسالم خود مي‌كنند، اما هم اكنون با به كارگيري نرم‌افزار اپتوسيس چشم سالم نيم تا سه ساعت بسته خواهد ماند.» وي با بيان اينكه در اين شيوه با استفاده از تغييرات رنگ و اندازه شيء حركت‌هاي خاصي در آن به وجود مي‌آيد، توضيح مي‌دهد: «ابتدا علت تنبلي چشم بيمار در بررسي كامل بينايي مشخص و ميزان اثربخشي استفاده از اپتوسيس در درمان تنبلي چشم او ارزيابي مي‌شود و در صورت مثبت بودن جواب، درمان ها زير نظر اپتومتريست يا حتي در خانه قابل استفاده خواهد بود. اين نرم‌افزار قابليت نصب روي رايانه شخصي را دارد و بيماران مي‌توانند فرصت بيشتري را براي انجام تمرينات و دستيابي سريع‌تر به بهبودي اختصاص دهند.»

اثبات اثربخشي نرم‌افزار در اجراي آزمايشي
دكتر جعفرزاده‌پور با بيان اين كه از سال 84 اجراي آزمايشي طرح انجام شده است، مي‌گويد: «ابتدا در قالب چند طرح پژوهشي و پايان نامه تحصيلي، طرح و تغييرات تنبلي چشم ارزيابي شد و نتايج اين تحقيقات كه در دو بخش صورت گرفت، مثبت ارزيابي شد. هم اكنون در دانشگاه علوم پزشكي ايران و شهيد بهشتي و برخي مراكز خصوصي از اين نرم‌افزار استفاده مي‌شود و خوشبختانه اميد به درمان تنبلي چشم كه برخي پزشكان بعد از سنين 9 تا 10 سالگي از درمان آن نااميد مي‌شوند، فراهم شده است.»

كاربرد بخش‌هاي مختلف اپتوسيس
طراح و پياده‌ساز نرم‌افزار اپتوسيس هم با بيان اين كه اين نرم‌افزار علاوه بر فعال سازي اعصاب بينايي، بخشي هم براي آزمون ديد رنگ دارد، به «ايران» مي‌گويد: «اين نرم‌افزار شامل بخش‌هاي مختلفي است كه در هر كدام آنها تمرين‌هاي مختلفي براي فعال سازي چشم تنبل وجود دارد. در اولين قسمت با عنوان DMVS، تمرينات خطوط موازي اجرا مي‌شود كه در بازه‌هاي زماني، سرعت چرخش، ضخامت و رنگ اين خطوط تغيير مي‌كند. به عبارتي بيمار روبه‌روي صفحه نمايش رايانه در فاصله مناسبي كه پزشك به او مي‌گويد نشسته و خطوط در زمان‌هاي مختلف روبه‌روي او تغيير مي‌كند، روي شيشه رايانه هم طلق شفافي است كه بيمار بايد خطوطي را روي آن نقاشي كند.»
مهدي شهيدي مي‌گويد: «در بخش تمرين‌هاي THEC اين نرم‌افزار، خطوطي همانند بازي مار گوشي‌هاي تلفن همراه روي صفحه نمايش رسم شده و بيمار روي طلق صفحه نمايش به منظور هماهنگي دست و چشم آنها را دنبال مي‌كند در اين مورد هم سرعت رسم خطوط، ضخامت و رنگ آنها تغيير خواهد كرد.»
وي ادامه مي‌دهد: «در اين بخش تمرين رندم بلينك (Blink) هم وجود دارد كه با رسم نقاط خاصي روي تصوير روشن صفحه نمايش، بيمار مجبور مي‌شود آنها را پيدا كرده و خود رسم كند و سپس تصوير خاموش مي‌شود در تمرين رندم شيپ (Shap) هم اشكال مختلفي روي صفحه نمايش در بازه زماني خاصي ظاهر شده و بيمار بايد آنها را رسم كند. در مجموع اين تمرين‌ها به مرور سخت‌تر مي‌شود تا جايي كه كاربر (بيمار) بينايي قوي‌تري پيدا كند.»
وي در پايان مي‌گويد: «اين نرم‌افزار بايد با صلاحديد اپتومتريست‌ها در اختيار بيماران قرار بگيرد و دسترسي آن همانند ساير نرم‌افزارها در بازار عمومي امكانپذير نيست.»