printlogo


از واقعیت کربلا فاصله گرفته‌ایم





محدثه طالبی
هر طرف را که سر بگردانی و از هر زاویه‌ای که به اتاق نگاه کنی تصاویری مشابه می بینی، همنشینی گل و گلدان در کنار کتاب‌ها روی قفسه‌های کوچک و بزرگی که جا به جای دیوارها نصب شده اند و بینشان را اقیانوس‌های آرام و ناآرام نقشه‌های متعدد فراگرفته‌اند. از بخش علمی و گروه تاریخی مرکز تدوین یک دانشنامه انتظار دیگری هم جز این نمی‌توان داشت. مرکز دانشنامه جهان اسلام جایی است که این روزهای دکتر رقیه میرابوالقاسمی بیش از هر جای دیگری در آن سپری می‌شود و مثل همیشه‌‌اش به پژوهش، مطالعه و قدم زدن و قلم زدن در تاریخ اسلام. تاریخی که هر لحظه با آن زندگی می‌کند و البته از این نزدیکی با افتخار حرف می‌زند. رقیه میرابوالقاسمی که سال‌هاست در رشته تاریخ اسلام به تحصیل و تدریس اشتغال دارد حالا یک سالی است که نتیجه ارزشمند پژوهش‌های خود را در قالب کتاب «تحول در گفتمان گزارش واقعه کربلا» ارائه داده است. کتابی که شاید در ابتدا تخصصی و دانشگاهی به نظر برسد اما با نثر شیوا و آمار، ارقام و مستنداتی که از تحول در روایت حادثه کربلا سخن می‌گوید هر دوستدار   اهل بیتی را به خواندن و تفکر در واقعه عاشورا ترغیب می‌کند. کتابی که جایزه سال کتاب عاشورا را گرفته و برگزیده بیست و چهارمین دوره نشریات دانشگاهی شده است. با دکتر ابوالقاسمی در همان فضای پژوهشگری و مطالعات گفت‌و‌گو کردیم تا بدانیم آنچه امروز از کربلا می‌شنویم چه تفاوت‌هایی با اصل واقعه دارد و وظیفه ما در این بین چیست. «من با کربلا زندگی می‌کنم.» این را وقتی می‌گوید که از چند و چون انتخاب موضوع پایان‌نامه دکتری‌اش که منجر به تدوین این کتاب شد می‌پرسیم و برمی‌گردد به
8 سالگی‌اش. زمانی که نخستین مواجهه جدی او با موضوع کربلا رقم خورد آن هم در کتابخانه پدر. رقیه کتابخانه پدر را بسیار دوست داشت. در همان سن و سال‌ها که تازه خواندن یاد گرفته بود مدام به سراغ کتاب‌هایی می‌رفت که چندان هم چیزی از آنها سر در نمی‌آورد. «حر بن یزید ریاحی» یکی از این کتاب‌ها بود که اتفاقاً برای کودکان نوشته شده بود و بخوبی توانست با آن ارتباط برقرار کند. «این کتاب را در همان کودکی چندین بار خواندم، تأثیر بسیاری روی من گذاشت و مرا عمیقاً به واقعه کربلا پیوند داد. «عاشورا» کتاب بعدی بود که داستانی امروزی را از واقعه کربلا بیان می‌کرد؛ کتابی که او را با مفهوم شهادت آشنا کرد. بزرگتر که شد به سبب علاقه‌ای که به موضوع کربلا داشت هر جا به این موضوع  برمی‌خورد مطالعه و پیگیری می‌کرد. تا اینکه در دوران تحصیل در مقطع ارشد و بعد از آن دکترا گرایش تاریخ اسلام را انتخاب کرد و همین اشتیاقی که از هشت سالگی او را رها نکرده بود سبب شد موضوع پایان‌نامه دکتری را به بررسی گزارش‌های واقعه کربلا اختصاص دهد. «من حالا علاوه بر آن حس با دید علمی و تخصصی به کربلا نگاه می‌کنم و منابعی در اختیار دارم که می‌توانم در چند و چون واقعه بیشتر آگاه شوم و بدانم