printlogo


پس از 86 سال غیبت رخ داد
طنین موسیقی ایرانی در «ونیز»

ندا سیجانی

نگاه
مهر تأییدی بر کیفیت موسیقی ایرانی

کارن کیهانی
آهنگساز و نوازنده سنتور

یقیناً حضور در بی ینال موسیقى ونیز به عنوان یکى از قدیمى‌ترین و مهم‌ترین رخدادهاى موسیقى معاصر جهان که نزدیک به یک سده از عمر آن می گذرد در درجه اول تأییدى بر سطح کیفى و فنى آثارى است که در آن اجرا مى شوند و طبیعتاً نگاه و قضاوت هاى مخاطبین این دوسالانه، که معمولاً خود، هنرمندان، منتقدان و حتى تهیه‌کنندگان طراز اول جهان هستند، تأثیر بسزایى در گسترش و معرفى بیشتر موسیقى معاصر ایران خواهد داشت. از سوى دیگر، حضور موازى موسیقى سنتى ما در این رخداد و اجراى آن در کنار موسیقى معاصر، در جذابیت و تأثیرگذارى کل این مجموعه افزود و به آن معنایى متفاوت بخشید که من عمیقاً امیدوارم بستر را براى حضور موسیقى بى کلام سنتى ما نیز فراهم سازد. در نهایت حضور سه ساز ایرانى در کنار سازهاى سمفونیک و اثبات توانایى هاى فنى سازها، نوازندگان و آهنگسازان ما در چنین رخداد مهمى تبعات مثبت فراوان خواهد داشت.



در روزگار ناخوشایند موسیقی کشور، آوای ایرانی این بار در حضوری دیگر در صحنه‌های بین‌المللی در ونیز طنین‌انداز شد. جشنواره ای که موسیقی ایران بعد ازهشتاد و شش سال فرصت حضور در آن را پیدا کرد. هنرمندان مستعد و باانگیزه‌ای که توانستند در آن سوی مرزها خوش بدرخشند و معرف هنر والای موسیقی ایرانی باشند. البته پیش از این برخی از شاخه های هنر ایرانی نمایندگانی در این رویداد هنری داشته اند اما این، نخستین بار بود که موسیقی ایران در این جشنواره امکان حضور می یافت. با حضور هنرمندان ایرانی در جشنواره‌های جهانی می‌توان امید داشت که در آینده‌ای نزدیک موسیقی ایرانی بتواند در موسیقی دنیا جایگاهی شایسته تر داشته باشد.
تاریخچه جشنواره موسیقی ونیز
جشنواره ونیز از سال 1930 یعنی 35 سال پس از برگزاری نخستین دورۀ بی ینال هنری ونیز (در سال 1895 میلادی)، کارخود را با تمرکز بر حوزۀ موسیقی معاصر آغاز کرد و نخستین اجراهای جهانی و اروپایی آثار موسیقی، اجرای ارکسترهای بزرگ و گروه‌ها و تک نوازان معتبر موسیقی را به نمایش گذاشت و اشتیاق خود را به پژوهش و توجه به روندهای جدید عرصه موسیقی مورد تأیید قرار داده و همواره صحنۀ حضور معتبرترین ارکسترها، سولیست‌ها و ستارگان آهنگسازی موسیقی معاصر جهان بوده‌است.
اما در شصتمین دوره بی ینال موسیقی ونیز بخشی هم با عنوان «موسیقی ایران از گذشته تا امروز» نامگذاری شد، در این جشنواره آهنگسازانی چون پاسکال دوساپن، کایا ساریاهو، توشیو هوزوکاوا و سالواتوره شارینو، 46 اثر از آثار شاخص جهانی برای نخستین بار به روی صحنه رفت. آهنگسازان ایرانی آثار خود را به دوسالانه ونیز فرستادند و در نهایت برای اجرا پذیرفته شدند. در این جشنواره آثار مهدی خیامی، علیرضا فرهنگ و کارن کیهانی سه آهنگساز ایرانی نیز توسط دیوِرتیمنتو آنسامبل به رهبری سندرو گُرلی برای نخستین بار اجرا ‌شد.
و اما ونیز 2016
در مراسم اختتامیه این جشنواره که شامگاه 25 مهر ماه برگزار شد؛ پائولو باراتا (رئیس کل بی ینال ونیز)، ایوان فدله (آهنگساز، دبیر موسیقی بی ینال)، کلدیو آمبروزینی (مدیر هنری و رهبر اکس نوو آنسامبل)، ایرج صهبایی (آهنگساز، رهبر ارکستر) و تنی چند از آهنگسازان، مدیران و استادان کنسرواتورهای موسیقی ایتالیا در کنار بسیاری از تماشاگران، میزبان این اجراها بودند.
برنامه اجرایی نمایندگان موسیقی ایران در بی ینال در دو بخش به اجرا درآمد که در قسمت اول «دیوِرتیمنتو آنسامبل» به رهبری سندرو گُرلی به روی صحنه آمد و با حضور میلاد محمدی سولیست تار، قطعه «صبا» برای تار و آنسامبل ساخته علیرضا فرهنگ را اجرا کرد. در ادامه با حضور سامان صمیمی نوازنده کمانچه، کنسرتو کمانچه ساخته مهدی خیامی برای کمانچه و آنسامبل و با حضور کارن کیهانی نوازنده سنتور قطعه «نقطه‌ای بود و دگر هیچ نبود» اثر کارن کیهانی برای سنتور و آنسامبل اجرا شد. بعد از پایان این بخش، میلاد محمدی سولیست تار، اجرای قطعه «صبا» با آنسامبل «دیوِرتیمنتو» را راهی جدید برای استفاده از تکنیک های تار دانست و محمدرضا رئیسی نوازنده سازهای کوبه‌ای نیز برای حضور دوباره ایران در چنین رویدادی ابراز امیدواری کرد.
در بخش دوم این برنامه که به اجرای گروه موسیقی «مهرآیین»اختصاص داشت سامان صمیمی (کمانچه)، میلاد محمدی (تار)، محمدرضا رئیسی (سازهای کوبه‌ای) و کارن کیهانی (سرپرست گروه و نوازنده سنتور) موسیقی دستگاهی ایرانی شامل آثاری از درویش‌خان و رضا محجوبی اجرا کردند که با استقبال بسیار زیاد مدیران بی ینال و مخاطبان روبه‌رو شد به طوری که ایوان فدله دبیر شصتمین بی ینال ونیز در حاشیه این اجراها ضمن دیدار با نوازندگان و آهنگسازان کشورمان، اجرای موسیقی ایران را یکی از بهترین کنسرت های بی ینال ونیز دانست و از اجرای موفق نوازندگان کشورمان قدردانی کرد.