printlogo


عکس نوشت


یادبود چهارمین سال درگذشت
«محمدجان شکوری بخارایی»
پرچمدار زبان فارسی در ایرانِ فرهنگی


حمیدرضا محمدی


«مرحوم محمدجان شکوری بخارایی، یکی از بزرگان اهل بخارا است و نقش وی به عنوان پرچمدار ادب و زبان فارسی در تاجیکستان بسیار حائز اهمیت است.»
مهدی محقق، در آیین نکوداشت استاد، دوشنبه 3 شهریور 1393
اهل «بخارا» بود. همان شهر کهن ایران که حاکم دانش‌دوست و دانشمندپرورش، امیراسماعیل سامانی بود و موطن ابوعلی ‌سینا، ابوعلی بلعمی و عزیز‌الدین نسفی. ذره ذره وجودش و لحظه لحظه عمرش را برای زبان فارسی صرف کرد و سراسر شوق بود و ذوق نسبت به سرزمین کهن ایران. در بخارا‌زاده شد که در جغرافیای امروز، شهری در ازبکستان است و در دوشنبه دار فانی را وداع گفت که اکنون، جزئی از تاجیکستان است. شهرهایی که اگرچه امروز، شاید ربطی به ایران ندارند اما روزگاری پاره تن این سرزمین بوده‌اند. فارسی برایش اولویت داشت و نسبت به تغییر خط و زبان فارسی به روسی، در روزگار حاکمیت سوسیالیسم، دغدغه‌مند بود و می‌گفت: «در آن زمان، یک نیست‌انگاری تاریخی و فرهنگی به وجود آمد و به گذشته، گذشته لعنتی می‌گفتند.» با این حال، او دست از قلم نکشید و در پایان 86 سال زندگی، آثار بسیاری درباره زبان فارسی و تمدن ماوراء‌النهر قلمی کرد. او که از اعضای فرهنگستان علوم تاجیکستان و فرهنگستان زبان و ادب فارسی ایران بود، عقیده داشت که «زبان نشانه اساسی ملت است. تا زبان ملی هست، ملت هست.»
در راستای پاسداشت جایگاه علمی رفیع او، جمعه 26 شهریور، چهارمین سالروز درگذشت‌اش، در شهر دوشنبه، پایتخت تاجیکستان، برگزار شد. در این مراسم، دکتر میرزا ملااحمد، رئیس انجمن دوستی تاجیکستان و ایران، به بیان فضایل و خدمات شکوری پرداخت و با ستودن نقش پیشگامانه او در دفاع از فرهنگ و زبان تاجیکی، از حضور سفیر ایران و همراهانش در این مراسم تشکر کرد. در ادامه حجت‌الله فغانی، سفیر جمهوری اسلامی ایران در تاجیکستان، از مرحوم استاد شکوری به‌عنوان نه‌فقط ماه آسمان تاجیکستان، بلکه یکی از ستارگان پرفروغ پهن‌دشت ایران فرهنگی یاد کرد و با بیان اینکه این بزرگمرد در خلال ۶۰ سال عمر علمی گرانقدرش ۴۰ کتاب و قریب ۵۰۰ مقالۀ پژوهشی نگاشته و صاحب یکی از بهترین فرهنگ‌های لغت زبان فارسی است که در ایران نیز به خط فارسی برگردانده شده است، او را از مفاخر مشترک فارسی‌زبانان دانست.