printlogo


گشتی در بازار گُل محلاتی تهران
گُل از گُل «بازار گُل» شکفته






   الهام تقی زاده / تابلوی خیابان نشان می‌دهد که به بازار گل محلاتی نزدیک شده‌ایم؛ شلوغی ماشین‌ها در اطراف این مرکز گل تا جایی است که ترافیک خیابان را سنگین کرده و عبور و مرور از آن را سخت. وقتی می‌گویند «زندگی در جریان است» باید این جمله را با تمام وجودتان حس کنید تا بتوانید آن را توصیف کنید.  «بازار گل محلاتی» از جمله جاهایی است  که می‌توان با صراحت گفت، زندگی در آن جریان دارد. نزدیک عید که می‌شود، رنگ و بوی آدم‌ها و اشیاء نیز انگار تغییر می‌کند! رنگ و بویی که مختص نوروز است و شبیه هیچ چیز دیگری نیست جز خودش. هر چقدر هم که مردم درگیر مشکلات ریز و درشت روزگار باشند، بازهم آنقدری جنب و جوش و شادی در میان‌شان می‌بینی که حس شب عید را این جا لمس کنی.  ناخواسته نگاه‌تان روی آدم‌ها می‌غلتد که برای نونوار کردن خانه‌هایشان به این جا آمده‌اند و دائم در حال چانه زدن و بالا و پایین کردن قیمت‌ها هستند. سبز، نارنجی، سفید، قرمز و آبی و... رنگ‌هایی که تمامی‌ ندارد و در این بازار به وفور جلوی چشم‌های شما خودنمایی می‌کنند. این رنگ‌ها تنها در گل‌ها خلاصه نمی‌شوند،
 نه ؛ وسایل و ملزومات آرایش و پیرایش گل‌ها نیز خودشان واریته‌ای از رنگ‌ها را تشکیل می‌دهند. در برخی  مغازه‌ها سبد‌ها به گونه‌ای چیده شده‌اند که شما ناخواسته به سمت آنها نزدیک و محو نگاه آنها می‌شوید. از رنگ‌های قهوه‌ای و نارنجی و کرم در سبد‌ها که بگذریم، روبان‌ها رنگارنگ نیز نگاه‌ها را می‌دزدند و جلب خود می‌کنند. فرفورژه‌ها هم که اندازه‌های مختلفی دارند، از بزرگ و کوچک، دیدنی‌اند. زرورق‌ها و کاغذهای رنگی نیز جذابیت این بازار را دوچندان کرده‌اند.
هر کس بنا به نیازی که دارد، به بخشی سر می‌زند تا بتواند خریدش را انجام دهد. یکی  گلدان بزرگی از گل طبیعی را بغل کرده و می‌برد و دیگری یک دسته گل مصنوعی سلفون پیچ به دست دارد و آن دیگری گلدان کوچکی از گل آپارتمانی و ... می‌گویند در این بازار هر روز از 4 صبح  تا 11 ظهر خرید و فروش رونق دارد. بعد درها بسته می‌شوند. البته در روزهای تعطیل هم به این شیوه عمل می‌شود، اما با  اختصاص زمانی بیشتر برای مشتری‌ها. پس اگر قصد خرید دارید خودتان را تا ساعت 9 صبح به این بازار برسانید چون گل‌های تازه را ممکن است دیگر در بازار نبینید. در این بازار فقط گل‌های دسته‌ای نیستند که در پیشخوان مغازه‌ها نشسته‌اند، بلکه  انواع گل‌هایی هم که در خانه‌ها به صورت آپارتمانی نگهداری  می‌شوند، به وفور یافت می‌شوند که تنوع بسیاری دارند و  نحوه نگهداری از آنها نیز کاملاً متفاوت از یگدیگر است.
  قواعد خرید را درنظر داشته باشید
قواعد خرید گل و گیاه بهتر تا حدود زیادی با دیگر خریدهای خانه یکسان است. پس بهتر است برای اینکه  هم خرید خوبی داشته باشید و هم ارزان و بجا خرید کنید،  قواعد این نوع خرید را درنظر داشته باشید... از آنجا که فروشندگان گل و گیاه، بار خود را به‌صورت روزانه تهیه می‌کنند، هر روز بار محصولات جدید با ویژگی‌های خاص همان روز به بازار می‌رسد و به فروش می‌رسد. پس به‌طور طبیعی آنها که زودتر و در ساعات اولیه کاری بازار (همان اول صبح خودمان) خودشان را به  محل می‌رسانند، برنده‌اند. انگار آن جمله معروف «سحرخیز باش تا کامروا باشی» این جا خودش را به رخ می‌کشد؛ چرا که کیفیت و ظاهر گل‌ها و گیاهان هم قیمت، تا حدودی با هم فرق دارد و کسانی که زودتر از بقیه در بازار حاضر شوند، حق انتخاب بیشتر و بهتری دارند. هر چند قیمت‌های بازار گل تا حدودی ثبات دارد، اما مشتری‌ها می‌توانند با خرید بیشتر از غرفه‌دارها، تخفیف هم بگیرند..
جلوتر که می‌روم  بوی گل و تازگی آن، همراه با رنگ‌های  زیبا و جاندار گل‌ها، روح و روان را به وجد می‌آورد. این‌جا طراوت و نشاط موج می‌زند.  با این‌که این بازار بیشتر به صورت عمده‌فروشی است و مغازه‌دارهای سطح شهر، مشتری‌های اصلی آن هستند اما در این بازار به روی مردم نیز باز است و آنها که طرفدار و خریدار گل و سبزینه‌اند، مرتب به آن سر می‌زنند. بخشی از مشتری‌ها نیز برای خرید گل برای برگزاری مراسم و جشن‌هایشان و تزیین خودروهایشان به صورت مستقیم  به اینجا مراجعه می‌کنند. برخی هم برای اینکه گلدان‌هایشان را پر گل و گلدان نو خریداری کنند به این بازار سر می‌زنند. این روزها هم که بسیاری برای اینکه هفت سین‌شان تکمیل شود می‌آیند تا گل تازه بخرند. بزرگراه شهید محلاتی یکی از معابر اصلی جنوب‌شرق تهران است که یکی از ورودی و خروجی‌های اصلی پایتخت به بازار بزرگ تهران نیز به شمار می‌رود و بازار گل شهید محلاتی نیز  که یکی از مهم‌ترین مراکز گل و گیاه کشور است در حاشیه این بزرگراه قرار دارد.
  فرهنگ خرید گل در کشور باید اصلاح شود
«نوروزبیگی» یکی از فروشندگان بازار گل محلاتی است و چند سالی است که در این بازار گل می‌فروشد. چنان که می‌گوید، پدر و پدربزرگش هم گلفروش بوده‌اند. به اعتقاد او، مردم در کشور ما فرهنگ خرید مستمر گل ندارند و تنها در مناسبت‌هایی که نیاز به گل داشته باشند، گل می‌خرند! او که از بازار این روزهای گل خرسند نیست، می‌گوید: در کشورهای دیگر، مردم وقتی برای خرید به فروشگاه می‌روند حتماً چند شاخه گل نیز برای عوض کردن گل گلدانشان خریداری می‌کنند و این کار در بسیاری از کشورها معمول است.  بنابراین استفاده از گل همیشگی است و تولیدکننده نیز می‌داند که چه مقدار گل تولید کند که دست مشتری برسد بنابراین ضایعات گل در این کشورها کم است، اما در کشور ما سطح عرضه و تقاضا با هم یکسان نیست و تولیدکننده تنها تولید می‌کند بی‌آنکه بداند چه میزان می‌تواند فروش داشته باشد. خیلی از گل‌ها در بازار گل و یا مغازه‌ها به دلیل مسائل مختلف از بین می‌روند و خیلی از گل‌ها هم به دلایل عدیده دیگر. وقتی تولیدکننده و یا فروشنده برای صدور به کشورهای دیگر گل می‌فرستند در مسیر دچار مشکل می‌شوند و در فرودگاه و کشور مقصد به دلیل اینکه جایی را برای نگهداری در زمان محدود به فروشنده نمی‌دهند آنها خراب می‌شوند و این  مشکل از سوی مسئولان ذیربط صورت می‌گیرد. متأسفانه دولت از کار ما زیاد حمایت نمی‌کند و اگر بخواهیم مقایسه‌ای بین امسال با چند سال  قبل داشته باشیم باید گفت فرهنگ خرید گل در کشور بالا رفته است اما هنوز به حد استاندارد نرسیده‌ایم و هنوز سرانه خرید گل پایین است.  او ادامه می‌دهد: سالهاست در این بازار کار می‌کنم و بودن در کنار گل‌ها آرامش عجیبی را برایم به ارمغان آورده است؛ تقریباً برای اینکه از شرایط گل و بازار گل بیشتر مطلع شوم به کشورهای دیگر هم سفر کرده‌ام، اما واقعیت این است که در مقایسه با آن کشورها، ما کمتر به گل و گلکاری اهمیت می‌دهیم. به همین خاطر نیز شرایط بازار گل ما معمولاً  عالی نیست. تا چند سال گذشته بازار گل و گیاه تهران در میدان اصفهانک بود، اما حدود 20سالی است که این بازار به شهید محلاتی آمده و همین جا ماندگار شده است. راه‌اندازی این بازار ابتدا با هدف تأمین گل و گیاه مغازه‌داران پایتخت صورت گرفت. چند سال  پیش این اطراف بافت مسکونی نداشت، اما حالا این بازار داخل بافت شهری قرار گرفته و از این رو، شهرت بیشتری هم یافته است. به گفته او، همین دلیل موجب شده تا بخش قابل‌توجهی از مشتری‌ها را خریداران عادی تشکیل بدهند.
اینجا نزدیک به 500 غرفه‌دار هستند و حدود 10 هزار نفر در این مکان درآمدزایی می‌کنند بازار محلاتی یکی از دو بازار گل بزرگ تهران است و تقریباً 3 هکتار وسعت دارد. بازار دیگر بازار گل امام رضا (ع) است که در جاده خاوران قرار دارد. البته به تازگی شهرداری بازاری را نیز در خیابان امام حسین‌(ع) راه اندازی کرده که همین امر باعث شده که از بار فروش این جا تا حدودی کاسته شود. این گلفروش باسابقه ادامه می‌دهد: درهرحال ما هنوز هم مشتریان خودمان را داریم  و گل‌های باغچه‌ای در این بازار بیشتر از گل‌های آپارتمانی خریداری می‌شود و در ایام نوروز و اعیاد و سه ماهه نخست سال نیز فروش گل بیشتر از ایام دیگر است.  در این بازار، فروش سبد‌های گل نیز رونق زیادی برای خریداران گل دارد و در روزهای نزدیک عید نیز فروش این سبدها بشدت رونق می‌گیرد.
  بازار گل مانند سال‌های قبل پررونق نیست
سعیدی در این باره می‌گوید:  شش سالی است که در بازار گل فعالیت می‌کنم و براساس نیاز مشتری جنس می‌آورم. 90 درصد این بازار را سبد‌های  ایرانی تشکیل می‌دهند و 10 درصد باقیمانده از چین وارد می‌شوند که عمدتاً کیفیت خوبی دارند و دو برابر قیمت ایرانی قیمت دارند، اما با وجود این که قیمت‌ها پایین آمده، مردم زیاد خرید نمی‌کنند.
او که از بازار شب عید امسال اصلاً راضی نیست عقیده دارد که امسال مردم قید خرید گل را زده‌اند! از او درباره جایی که گل‌ها را تهیه می‌کنند، می‌پرسم: ما سبد‌های گل  را از پاکدشت خریداری می‌کنیم که اندازه کوچک تا بزرگ  آن  از 5 هزار تومان تا 40 هزار تومان در نوسان  است  و 60 درصد فروش  سبد گل با ماست. فرفورژه‌ها هم کار ایران است و گل روی آن قرار می‌گیرد که از 10 هزار تومان تا 50 هزار تومان نوسان قیمت دارد.
سعیدی همچنین می‌گوید: خوشبختانه سبد‌های گل ما خوب از آب درآمده‌اند و این سبد‌ها را به کشورهایی مانند باکو و آذربایجان، ارمنستان، دبی، کویت، امارات، قطر و عراق صادر می‌شود. در کشور خودمان نیز به  شهرستان‌هایی مانند اصفهان، شیراز، اردبیل، بندرعباس و سیرجان فرستاده می‌شود. البته اجناس ما به صورت عمده، فروش می‌رود و برخی روزها که فروش بهتر است به صورت جزیی نیز فروش داریم. البته بازار گل تنها به گل‌های ایرانی ختم نمی‌شود و ما از کشورهایی مانند مالزی، سنگاپور، هلند و تایلند نیز واردات گل داریم.
شاهرخی از دیگر فروشندگان گل در این راسته از بازار محلاتی است. او از مشکل کمبود سوخت در بازار شکوه می‌کند و از مشکلات نگهداری گل در تابستان گله‌مند است. او می‌گوید: این بازار زیر نظر «پایا گل» است و به صورت خصوصی اداره می‌شود و تقریباً هر روز و برخی اوقات یک روز در میان از شهرهایی مانند  ورامین، اهواز، بندرعباس و اصفهان گل توسط خودروهای مسقف شبانه  به این بازار  وارد می‌شود و مغازه داران و خانواده‌ها از مشتریان ما به شمار می‌آیند. البته مغازه دار وقتی از ما خرید می‌کند می‌تواند تا 30 درصد بالاتر  طبق تعرفه به مشتری در سطح شهر بفروشد.  البته گل‌ها در اطراف تهران در ورامین و پاکدشت و پارچین  تولید می‌شوند.