printlogo


یادبود


به انگیزه سوم تیر؛ دومین سال درگذشت «احمد ابراهیمی»
تعالی شخصیتی و کمال هنری یک هنرمند

 محمدرضا ممتازواحد

شادروان استاد احمد ابراهیمی در زمره هنرمندان راستین و درستین عصر اخیر بود که روزگار قدر وجود دردانه‌اش را آن طور که شایسته و بایسته او بود، ندانست. هنرمندی که بواقع از گنجینه‌های نایاب و نادر موسیقی آوازی ایران به شمار می‌رفت و علی رغم مهیا بودن شرایط برای حضور در صحنه‌های هنری زودگذر و فعالیت در رسانه‌های فریبنده، جاودانگی خود را در خلوت گزینی و سکوت رقم زد.
نخستین معلم موسیقی ایشان مادر بزرگوارش بود که از نوازندگان و مدرسان مسلط سه تار و تار محسوب می‌شد. پس از آن به محضر ابوالحسن صبا رسید و به جهت شرکت در آزمون رادیو، کسب فیض از روح‌الله خالقی هم نصیبش شد؛ سپس به درک محاضر بزرگانی چون بنان، ادیب خوانساری و نورعلی برومند نیز نایل آمد. اما در این میان مادر (بانو احترام ابراهیمی)، صبا و خالقی را باید از تأثیرگذارترین استادان احمد ابراهیمی برشمرد زیرا از طریق مادر با صبا آشنا شد و صبا بود که موجبات آموزش وی را پس از مدتی در محضر نورعلی برومند فراهم کرد و همچنین خالقی نیز شرایط تحصیل وی را در هنرستان موسیقی تحت نظر بنان و ادیب خوانساری مهیا ساخت. ابراهیمی از هر کدام از استادان صاحبنام مذکور درس‌ها و نکات بسیاری آموخت. پایه‌های ردیف آوازی را نزد صبا و ادیب فراگرفت و نزد بنان مبانی تلفیق شعر و موسیقی و ادوات تحریر و ادای صحیح آنها را آموخت. چگونگی خواندن با ارکستر را با خالقی پی گرفت و حتی اجرایش مورد تشویق شخصیتی چون علی نقی وزیری قرار گرفت. ولی در این میان، ابراهیمی از شیوه خاص تدریس برومند بیشترین تأثیر را پذیرفت به گونه‌ای که آموزش کلی آواز و موسیقی (تلفیق شعر و موسیقی، فراگیری تمام تصانیف شیدا، ردیف و قطعات ضربی)، شعرخوانی و کنترل صدا را در نزد برومند تکمیل کرده و به حد اعلی رساند. نکته جالب اینکه ابراهیمی هنگام شاگردی همزمان در محاضر استادان فوق الذکر، ردیف‌ها را با همان تفاوت‌هایشان در روایات فرا می‌گرفت و این خود مسأله‌ای بس مهم و تأمل برانگیز است.
احمد ابراهیمی به تنبک و ضرب احاطه تام داشت و همین امر او را به یکی از بی‌بدیل‌ترین مجریان عرصه «کار عمل» مبدل ساخت. کار عمل قطعه ضربی با کلامی است که به صورت بداهه اجرا می‌گردد که به غایت هنری دشوار و استادانه است. زیرا به غیر از استادی اجرا در آواز، شناخت کامل از ضرب‌های ایقاعی خاص موسیقی ایرانی را نیز ملزم می‌سازد. یکی از شاخص‌ترین آثار استاد در زمینه کار عمل، اجرای قطعه ضربی معروف «غمت در نهانخانه دل (نشیند)2/ به نازی که لیلی به محمل (نشیند)2» است که ضربی خسروانی در ردیف دستگاه ماهور به شمار می‌آید. (در این اجرا کلمه «نشیند» در هر مصرع دو بار تکرار می‌شود)
صدای گرم و پخته استاد احمد ابراهیمی از نهاد سینه‌ای سوخته برمی‌آمد که آزرده از جور و جفای روزگار و غنی از سالیان سال تجربه اندوزی بود. اوج پختگی صدای استاد همراه با روحیه آزاده و طبع آزادواره‌اش حالتی رو به کمال را برای صدا و هنر فاخر ایشان به ارمغان آورد که تا ابد مانایی را برای او رقم خواهد زد. هنرمندی که با وجود فقدانش هنوز هم در حال حیات و مانا است ولی افسوس که برخی از هنرمندانِ در حال حیات، سالهاست که به میرایی رسیده‌اند و خود نمی‌دانند!