printlogo


از تحریم تا قیمت های جدید خودرو در گفت وگوی ایران با مدیرعامل سازمان گسترش و نوسازی صنایع
تحریم صنعت خودرو به زودی برداشته می‌شود
«با یک ماه تأخیر تحریم صنعت خودرو ایران برداشته می‌شود»، «استقبال کشورهای غربی و شرقی خودروساز دنیا از سرمایه‌گذاری در صنعت خودرو ایران»، «ورود یک شرکت اروپایی بنام برای طراحی تولید خودرو» و «سهم 20 درصدی سازمان گسترش در بازار خودرو» خبرهایی بود که معاون وزیر صنعت، معدن و تجارت به آن اشاره کرد. البته موضوع مربوط به قیمت خودرو از دیگر نکات قابل تأملی بود که به آن پرداخته شد. در این‌باره با غلامرضا شافعی رئیس سازمان گسترش و نوسازی (ایدرو) گفت‌و‌گویی انجام داده‌ایم.

با توجه به حضور خودروسازان دنیا در ایران (همایش بین‌المللی صنعت خودرو)، استنباط جنابعالی از ادامه فعالیت با برندهای مختلف چیست؟ آیا به بهبود شرایط امیدوار هستید؟

جلساتی را یک هفته در میان

٫ روزهای سه‌شنبه با خودروسازان و قطعه‌سازان داریم. با توجه به اینکه سازمان گسترش و نوسازی نقش حاکمیتی و سیاستگذاری ندارد، اما با اصرار آنها با محور هماهنگی بین مجموعه‌های مختلف جلسات تخصصی آغاز شد. در یکی از آن جلسات موضوع همایش بین‌المللی خودرو مطرح شد. یکی از موضوعات ژنو این بود که امریکا تحریم صنعت خودرو ایران را بردارد (اعلام شده بود که به ایران می‌توان خودرو فروخت، اما نمی‌توان قطعه و خدمات پس از فروش ارائه کرد) تحریم آنها صنعت خودروسازی ایران را تحت تأثیر قرار داد. سیاست تحریمی آنها باعث شد که قطعه‌سازان و خودروسازان داخلی به سمت قطعات و مجموعه‌هایی بروند که در آن وابستگی شدیدی داشتیم. طبیعی بود که به دلیل نبود قطعه، تولید خودرو دچار سکته شود. خوشبختانه در حال حاضر بخشی از مشکلات در تولید و واردات قطعه حل شده است.

سازمان گسترش و نوسازی در این زمینه تمایل دارد که بخش مردمی در حوزه قطعه‌سازی ورود پیدا کند. اگر چنین امری محقق نشد، سازمان گسترش حاضر است در زمینه قطعه‌سازی فعالیت خود را آغاز کند.

آیا در صنعت قطعه‌سازی سرمایه‌گذاری خواهید کرد؟

اگر مردم و سرمایه‌گذاران در این حوزه ورود پیدا نکنند، سازمان گسترش با هدف حفظ اشتغالزایی و حمایت از صنعت خودرو در صنعت قطعه‌سازی سرمایه‌گذاری خواهد کرد. تا دو سال پیش ایران ششمین بازار رشدیابنده در حوزه خودرو بود. با تمام این اوصاف، معتقدم خودرو به عنوان صنعت پیشرو است. این صنعت می‌تواند ده‌ها صنعت دیگر را متحول کند. تا حدود زیادی صنعت خودرو در کشور بومی شده است، لذا باید به این بخش توجه ویژه شود.

گفته شده بود اواخر دسامبر تحریم صنعت خودرو ایران برداشته می‌شود و دو برند فرانسوی پژو و رنو با ابلاغ دولت‌شان همکاری با ایران را مجدداً آغاز می‌کنند، آیا این امر محقق شده است؟

گفته شده است که در ژانویه این تحریم‌ها برداشته می‌شود. ما نباید همیشه امیدوار به کمک خارجی باشیم. البته در صنعت خودرو، اگر بتوانیم می‌بایست از همکاری‌های خارجی در بخش‌های سرمایه‌گذاری مشترک، فناوری، صادرات و واردات قطعات استفاده کنیم. اگر هر کدام از موارد یاد شده محقق نشد، نباید تسلیم شویم. ما چه با تحریم چه بدون ‌تحریم باید صنعت خودرو را اداره کنیم.

در این راستا خودروسازان باید سلیقه مشکل‌پسند مردم ایران را تأمین کنند.

خودروسازان شرقی و غربی از بازار جذاب ایران استقبال کردند، لذا به رغم اینکه برخی‌ها نسبت به حضور خودروسازان خارجی خوشبین نیستند، معتقدم خودروسازان خارجی وارد بازار ایران می‌شوند و بسیار امیدوار هستم.

در این مدت در مذاکره با خودروسازان خارجی چه پیشرفتی شده است؟

اخیراً مذاکره‌ای با مجموعه طراحی خودرو که در اروپا بسیار معتبر و مشهور است، داشته‌ایم. از جمله کارهایی که توسط سازمان گسترش در حال پیگیری می‌باشد، طراحی پلتفرم‌های جدید خودرو است. طراحان بنام اروپایی تمایل زیادی برای همکاری با ایران در زمینه طراحی پلتفرم خودرو دارند.

طراحان خودرو اروپایی منتظر رفع تحریم ایران هستند؟

خیر، آنها منتظر رفع تحریم‌ها نیستند و از هم‌اکنون آماده همکاری هستند.

با کدام خودروساز همکاری آغاز می‌شود؟

برای آنها فرقی نمی‌کند. احتمال دارد هر دو خودروساز با طراح اروپایی همکاری کنند. البته اخیراً مطرح شده که مراکز طراحی دو خودروساز (ایران‌خودرو - سایپا) یکی شود. هر دو مجموعه هزینه‌های زیادی می‌کنند، لذا با ادغام مراکز طراحی، صنعت خودرو پیشرفت قابل توجهی خواهد داشت. در این راستا از سازمان گسترش و نوسازی خواسته شده که در این زمینه سرمایه‌گذاری کند. ایدرو سهامدار عمده دو خودروساز نیست. در حد 20 درصد سهم داریم. معتقدم قانونگذار نظر نداشته است که دولت سهم 20 درصدی در هر خودروسازی داشته باشد، منظور 20 درصد سهم از بازار است. سهم 20 درصدی از خودروسازان به طور قطع نمی‌تواند باعث اثرگذاری شود.

این موضوع باید اصلاح شود و سازمان گسترش در بازار سهم یاد شده را داشته باشد. اگر در شراکت و خودروسازی بیش از 51 درصد سهم داشته باشیم که آن مجموعه حداقل 20 درصد سهم بازار را داشته باشد آن زمان می‌توانیم در بازار اثرگذار باشیم و در تأمین بازار و کنترل قیمت‌ خودروها نقش خوبی ایفا کنیم.

برای گرفتن 20 درصد سهم بازار سازمان گسترش سرمایه‌گذاری خواهد کرد؟

اگر یک میلیون خودرو در کشور تولید شود دولت باید از این میزان سهم 20 درصدی داشته باشد، اکنون این موضوع به درستی اجرا نمی‌شود و در حقیقت دولت سهم اندکی در سهام خودروسازان دارد.

آیا در اجرا بازنگری صورت می گیرد؟

بله، پیشنهاد داده‌ام که این مسأله اصلاح شود. روش فعلی اشکال دارد و هدف قانونگذار را تأمین نمی‌کند. دولت با 20 درصد سهم خود در بازار می‌تواند در صورت لزوم دخالت کند. این امر تنها در مورد خودرو صدق نمی‌کند در تمام بخش‌ها چنین موضوعی وجود دارد.

در چه قالبی تعریف شده است؟

باید یکی از کارخانجات موجود (تعدادشان هم کم نیست) که 20 درصد سهم بازار را در اختیار دارد ایدرو به نیابت از دولت آن را بگیرد و در زمینه طراحی پلتفرم، تولید و قیمت خودرو ورود پیدا کند. در این بخش می‌توانیم مراکز طراحی را یکی کنیم تا پیشرفت با فوریت‌ حاصل شود. همه این موارد در حد طرح و فکر است.

آیا در مذاکره خودروسازان داخلی با برندهای خارجی پیشرفتی حاصل شده است؟

بله، خوشبختانه پیشرفت‌های خوبی حاصل شده است.

منظور رنو و پژو است؟

خیر. در مورد رنو و پژو روابط سابق حاکم است. با دیگر خودروسازان مذاکرات صورت گرفته و تفاهم‌هایی حاصل شده است.

با چینی‌ها مذاکره صورت گرفته است؟

بله، با آن‌ها نیز گفت‌وگوهایی انجام شده است.

در مورد واگذاری سهام خودروسازان چه نظری دارید؟ آیا واگذاری‌های صورت گرفته را کارشناسی می‌دانید؟

اصل 44 قانون خوب و مترقی است، اما قانون آن مشکلات متعددی دارد. بند 18 یک، یکی از بندهای خیلی مشکل‌دار است. در این بند آمده است اسم هر شرکتی که در لیست واگذاری قرار گرفت حقوق مالکانه آن در اختیار وزارت اقتصاد قرار گیرد. این بسیار غلط است، چرا که ممکن است واگذاری شرکت دو الی سه سال و یا حتی بیشتر طول بکشد، آن شرکت‌ها رها می‌شوند. کماکان چنین اتفاقی افتاده است. چرا که وزارت اقتصاد تخصص لازم را ندارد. بسیاری از شرکت‌های وزارت نفت و سازمان گسترش از این امر لطمه سنگینی دیده‌اند. طی یک سال گذشته با پیشنهاد سازمان گسترش بخشی از این مشکلات طی تبصره‌ای حل شد و امیدوارم بزودی ابلاغ شود.

سازمان گسترش توانست معوقات خود را بگیرد؟

معوقات را نگرفتیم. دولت 2/268 میلیارد تومان پول سازمان گسترش را نداده است.

طی سنوات گذشته رد دیون یکی از مشکلات اساسی است که بخش‌های مختلف با آن درگیر شده‌اند. یکی از مواردی که ما اخیراً گرفتار آن شده‌ایم، مانند حوضه‌های خشک ایزوایکو است. معلوم نیست با چه منطقی از یک دستگاه تخصصی دولتی گرفته‌اند و به وزارت دفاع دادند و اسم این کار را خصوصی‌سازی گذاشتند، کجای این اتفاق خصوصی سازی است.

اکنون حوضه‌های خشک ایزوایکو به دلیل نداشتن 50 میلیارد تومان رها شده و بیش از 2 میلیارد دلار سرمایه در حال خاک خوردن است. بارها درخواست لغو داده‌ایم اما موافقت نشد.

قیمت فعلی خودروها را که مردم انتظار کاهش آن را می‌کشند، منطقی می‌دانید؟

ایران خودرو 3 هزار و 700 میلیارد تومان و سایپا 2 هزار و 300 میلیارد تومان بدهی بانکی دارد. داشتن بدهی مشکلی ندارد اما این بدهی حداقل 20درصد هزینه مالی دارد. در مجموع بیش از 6 هزار میلیارد تومان خودروسازان بدهی دارند که 20 درصد آن هزار و 200میلیارد تومان می‌شود. با توجه به 600 هزار دستگاه خودرو که امسال تولید خواهد شد حداقل به ازای هر یک خودرو 2 میلیون تومان هزینه خالی دارد. هزینه کارگری، نرخ تورم و مابقی فاکتورها را که افزایش پیدا کرده است چطور می‌توان بی‌تأثیر در قیمت خودرو دانست. قیمت‌های فعلی در پایین‌ترین حد است با رشد تیراژ خودرو می‌توان مانع افزایش قیمت خودرو شد. با این اوصاف نمی‌توان انتظار کاهش قیمت خودرو را داشت اما بنا نیست خودروسازان قیمت‌های خود را افزایش دهند. پیش‌بینی می‌کنم برای سال آینده بتوان قیمت خودروها را کنترل کرد و مانع از رشد آن شد.

دیدگاه شما در مورد برندهای فرانسوی رنو و پژو چیست؟ قراردادها با این خودروسازان تغییر خواهد کرد؟

نمی‌خواهیم روابط خودمان را با برندهای پژو و رنو قطع کنیم. اما برند پژو باید با پلتفرم جدید وارد ایران شود. خودروهای فعلی پژو که ایران در حال تولید است و مشکلی نداریم. پژو به نادرستی و ظالمانه روابطش را با ایران قطع کرد. این در حالی است که حق نداشتند این رابطه کاری را قطع کنند. زمان رئیس‌جمهوری اسبق ایران (آقای خاتمی) با شیراک (رئیس اسبق فرانسه) قرارداد پژو 10 ساله منعقد شد و تا اواسط سال 2014 قرارداد اعتبار داشت. پژو برخلاف این تعهد و قرارداد عمل کرد. اما رنو اعلام آمادگی کرد که حاضر به همکاری است. پژو نیز منتظر نظر دولت است تا پس از تحریم دوباره وارد بازار ایران شود.