Iran Asr - اجتماعى

ايرانى ها خواسته يا ناخواسته، به توصيه هاى متخصصان درباره سن باردارى عمل كرده اند. نتايج مطالعات ملى نشان مى دهد كه بيشترين باردارى ايرانيان در سنين ۲۰ تا ۲۵ به وقوع مى پيوندد اما فراوانى بالاى باردارى ها در اين سن، بى هزينه هم نبوده است. زنانى كه در اين سنين بچه دار شده اند، بيش از زنانى كه در ۲۵ تا ۳۰ باردار شده اند، از سال هاى عمر تلف شده مادران بر اثر مرگ يا بيمارى و ناتوانى ناشى از باردارى سهم دارند.
شايد بالا بودن ميزان آسيب هاى ناشى از باردارى در زنان۲۵-20 ساله، ناشى از بالا بودن آمار باردارى در اين سنين باشد. اما در هر صورت خبر خوبى محسوب نمى شود. هم از اين جهت كه ايمن ترين سنين باردارى، با بيشترين خطرات همراه بوده و هم از اين رو كه در صورت ناتوانى زنان در آغاز دهه سوم زندگى، سال هاى از دست رفته عمر افزايش چشمگيرى پيدا مى كند.
براساس نتايج مطالعه ملى بار بيمارى ها، رده سنى ۲۰ تا ۲۵ سال با ۳۰‎/۸ و رده سنى ۲۵ تا ۳۰ سال با ۲۹‎/۷ درصد از بيشترين فراوانى و رده سنى ۴۵ تا ۵۰ سال با ۰‎/۴ و ۱۰ تا ۱۵ سال با ۰‎/۱ درصد از كمترين فراوانى به لحاظ وقوع باردارى و زايمان برخوردار است.
مطالعه ملى بار بيمارى ها و آسيب ها هم حاكى از آن است كه از مجموع ۴۹ هزار و ۵۵۳ سال عمر تلف شده در اثر مرگ زودرس و ناتوانى ناشى از سقط، مرده زايى، باردارى و زايمان منجر به تولد زنده، ۱۴ هزار و ۸۷۸ سال مربوط به رده سنى 20 تا ۲۵ سال و ۱۳ هزار و ۸۱۹ سال مربوط به رده سنى ۲۵ تا ۳۰ سال است. اين گزارش مى افزايد كه باردارى به ويژه در دو ماه آخر، علاوه بر عوارض بيمارگونه توأم با باردارى از بار برخورداراست و اگر چنين فرض شود كه هر زن باردار فقط در دو ماه آخر باردارى خود از يك ناتوانى مانند وزن ناتوان كننده منجر به كمر درد رنج مى برد، سال هاى سپرى شده با بيمارى و ناتوانى باردارى در دو ماه آخر ۱۹ هزار و ۸۵۸ سال است.
تعهد ايران براى كاهش دوسومى مرگ ومير مادران باردار
سالانه ۵۸۵ هزار مادر در دنيا بر اثر باردارى مى ميرند كه ۹۰ درصد آن در كشورهاى در حال توسعه و كمتر توسعه يافته زندگى مى كنند. 60 تا ۸۰ درصد از اين مرگ ها به دليل خونريزى، زايمان سخت، پرفشارى خون، عفونت و عوارض سقط هاى غيربهداشتى به وقوع مى پيوندد و از اين تعداد، ۷۸ درصد مرگ ها در ۲۴ تا ۴۸ ساعت نخست پس از زايمان اتفاق مى افتند.
از همين رو، سلامت مادران باردار نيز يكى از اهداف برنامه توسعه سازمان ملل متحد است. ايران نيز بر اساس يك تعهد بين المللى، بايد تا سال ،۲۰۱۵ مرگ و مير مادران باردار را تا دوسوم و باردارى ناخواسته را ۲۴‎/۱ تا ۴۰ درصد كاهش دهد. به گفته رمضان خانى معاون بهداشتى دانشگاه علوم پزشكى شهيد بهشتى، ايران با عمل به تعهدات قبل از سال ۲۰۰۰ به اهداف تعيين شده در اين سال رسيد و اكنون متعهد به كاهش مرگ مادران تا سال ۲۰۱۵ ميلادى است.
او با استناد به نتايج تجارب ۳۰ ساله ايران، مى گويد كه تا ۱۰ برابر و بيشتر، قابليت كاهش ميزان مرگ مادران وجود دارد و بر همين اساس، تأكيد مى كند كه بايد در آمار ۳۷ مرگ مادر در يكهزار تولد زنده در ايران بازنگرى صورت گيرد.
اما وجود آمارهايى كه نشان مى دهد ميانگين انجام زايمان در منزل در مناطق تحت پوشش دانشگاه علوم پزشكى شهيد بهشتى (شهرى - روستايى) 7۴‎/ درصد است، دستيابى به چنين اهدافى مشكل به نظر مى رسد.
دكتر رمضان خانى معتقد است كه بهداشت بارورى، باردارى و زايمان ايمن با سلامت مادر، كودك و خانواده گره خورده است و در اجرا نمى توان آنان را به صورت جزيره هاى مجزا تصور كرد.
لزوم لحاظ شدن مسائل اجتماعى و فرهنگى در باردارى
نبايد وجود اين آمار و ارقام كه آسيب هاى ناشى از باردارى را در سنين ۲۰ تا ۲۵ سالگى بالاتر از ۲۵ تا ۳۰ سالگى نشان مى دهد، زياد نگران كننده به نظر برسد، چرا كه علاوه بر كاهش اين آمارها در راستاى رسيدن ايران به شاخص هاى مورد تعهد، متخصصان نيز تغييرى در مواضع خود درباره بهترين سال هاى باردارى نداده اند.دكتر حسين ملك افضلى، كه سال هاست معاونت تحقيقات و فناورى وزارت بهداشت را به عهده دارد و با دريافت جايزه جمعيت سازمان ملل متحد، بهترين منبع براى اظهارنظر درباره اين موضوع محسوب مى شود، مى گويد: «۱۹ سالگى سن ايده آل براى شروع باردارى زنان است. چرا كه با شروع باردارى از اين سن، زنان مى توانند با فاصله هر چهار سال يكبار، تا ۳۵ سالگى صاحب سه فرزند شوند.»او از ديد وسيع ترى نيز به موضوع مى نگرد.
چرا كه موضوع جمعيت، نه صرفاً مسأله اى پزشكى، بلكه بيش از آن، موضوعى فرهنگى و اجتماعى است.
ملك افضلى صحبت هايش را با اين جمله ادامه مى دهد كه «البته اين الگو فقط از نظر پزشكى و فيزيولوژيكى است و مسائل مهمتر ديگرى هم وجود دارند مانند اشتغال، درآمد و مسائل فرهنگى كه با توجه به آنها ممكن است يك خانواده به علت نداشتن درآمد كافى نتواند از چنين الگويى پيروى كند، اما اگر اين الگو در كشور پياده شود نه با رشد منفى جمعيت و پير شدن جامعه و نه با افزايش ناگهانى و گستردگى جمعيت مواجه مى شويم.»

از دكتر يوسف منصورزاده به عنوان نخستين و تنها دارنده دكتراى در رشته موزه شناسى در كشور نام برده مى شود. او علاوه بر دارا بودن مدارك باستان شناسى تاريخ هنر در مقاطع ليسانس و فوق ليسانس، دكتراى خود را در رشته موزه شناسى از انستيتوى موزه ملى هند دريافت كرده است. دكتر منصورزاده، سوابق كارى متعددى در سال هاى مختلف در مراكز آموزش عالى ميراث فرهنگى، صنايع دستى و گردشگرى داشته و همچنين مدير گروه موزه دارى اين مركز، عضو شوراى برنامه ريزى آموزشى موزه دارى و عضو شوراى راهبردى تخت جمشيد، پاسارگاد و چغازنبيل است. در روز جهانى موزه و موزه دارى، گفت وگو با تنها دارنده مدرك تخصصى دكتراى موزه دارى در كشور مى تواند حاوى نكات قابل توجه بسيارى باشد.
*** وضعيت كنونى موزه هاى ايران را چگونه ارزيابى مى كنيد
موزه هاى ايران، باوجود فعاليت ها و تلاش هاى مثبتى كه براى ايجاد و نگهدارى آنها شده، در ساختار تشكيلاتى خود داراى مشكلاتى هستند. موزه ها در ايران به شكل سنتى اداره مى شوند و با زمان هماهنگ نيستند. موزه ها به عنوان يك گالرى صرف عمل نمى كنند و اشيا صرفاً براى زيبايى در گالرى ها ، چيدمان نمى شوند، بلكه ارتباطات و جذب مخاطب و ارائه اطلاعات و در يك كلمه «آموزش» هدف موزه هاست. وقت آن شده كه موزه هاى ايران از حالت گالرى بودن بيرون بيايند و استانداردهاى جهانى را در سيستم تشكيلاتى خود در نظر گرفته و تحول جديدى در آموزش جامعه به وجود بياورند.
*** چه استانداردهايى براى يك موزه ايده آل است و فاصله موزه هاى ايران با اين استانداردها چقدر است
ابتدا بايد اين موضوع را مشخص كنيم كه چه هدفى از تأسيس موزه ها مدنظر است آيا از نظر كارشناسى، متوليان موزه ها به نياز و ضرورت تأسيس موزه پى برده اند يا براساس شنيده ها و گفته ها مبنى بر اينكه جامعه بايد موزه داشته باشد، موزه ها را ايجاد كرده اند يا براى كاربرى دادن به بناهاى تاريخى، آنها را به شكل موزه درآورده اند.
مثلاً حمام هاى قديمى يا آب انبارها كه كاربرد خود را از دست داده اند به راحتى و بدون صرف وقت كارشناسى به موزه تبديل مى شوند. اگر به هدف ايجاد موزه ها توجه كنيم به استانداردهاى جهانى موزه هم نزديك مى شويم. موزه ها مى توانند در مسير ايده آل حركت كنند ولى متأسفانه در ايران موزه ها از نظر كمى گسترش مى يابند نه از نظر كيفى.
*** براى ارتقاى سطح علمى موزه دارى در كشور چه بايد كرد
واضح است كه هر دانشى نياز به نو شدن دارد تا زمانى كه زمينه تحول در دانش موزه دارى ايجاد نشود سيستم موزه دارى ما هم راكد خواهد ماند. رشته موزه دارى نيز مانند ديگر رشته هاى علمى بايد از سطح كارشناسى به مقاطع بالاتر ارتقا يابد، البته برنامه كارشناسى ارشد موزه دارى به وزارت علوم پيشنهاد شده و مراحل تصويب نهايى خود را مى گذراند. اميدوار هستيم بزودى اين رشته در دانشگاه هاى كشور در مقطع كارشناسى ارشد نيز داير و زمينه دوره دكترا نيز پس از آن فراهم شود. ارتقاى سطح علمى موزه دارى تأثير بسزايى در رشد كيفيت موزه هاى كشور خواهد داشت، البته فارغ التحصيلان دوره كارشناسى مركز آموزش عالى ميراث فرهنگى، صنايع دستى و گردشگرى در صورت جذب شدن به موزه ها، مى توانند موجب تحول در سيستم موزه دارى شوند.
*** تأثير موزه ها در زمينه جذب گردشگر چقدر است
گردشگرى هرچقدر گسترش يابد، موزه ها نيز به تبع آن گسترش پيدا مى كنند. وقتى بحث گردشگرى مطرح مى شود ملت ها خود را آماده مى كنند تا از گردشگر استقبال كنند. رقابتى كه گردشگرى در دنيا راه انداخته، موجب شده است كه ملت ها هر آنچه از گذشته و حال داشته اند و دارند از آداب و رسوم، زبان و گويش، موسيقى، رقص هاى سنتى، خوراك، پوشاك، باستان شناسى، ميراث فرهنگى و طبيعى را عرضه كنند، همه اينها به تجهيز موزه ها نياز دارد. آنچه موجب افزايش مخاطبان موزه ها مى شود عملكرد خود موزه هاست. موزه ها نمى نشينند تا مخاطب به موزه راه يابد، بلكه برعكس موزه ها خودشان مخاطب شناسى كرده و جذب مخاطب مى كنند، اگر مردم به موزه نيايند موزه را به متن مردم مى برند. يك موزه دار نمى تواند بگويد كه من مخاطب ندارم، اگر چنين گفت بايد پرسيد كه چرا اطلاع رسانى نكردى موزه ها بايد شرايط را به گونه اى آماده كنند و عملكرد آنها به گونه اى باشد كه مخاطب بتواند وقت گرانبهاى خود را در موزه صرف كند.
*** با توجه به كمرنگ بودن استقبال بازديدكنندگان داخلى از موزه ها، شما چه راهكارهايى را براى جذب بازديدكننده پيشنهاد مى كنيد
موزه ها بايد با رسانه هاى ديگر ارتباط نزديك و تنگاتنگ داشته باشند و اين همكارى متقابل است. در مواقعى موزه ها مخاطبان ديگر رسانه ها را افزايش مى دهند؛ مثلاً با ايجاد موزه مطبوعات به افزايش مخاطبان اين رسانه كمك مى شود. اين همكارى و تعامل بايد بين رسانه ها بيشتر باشد.
از طرفى پررنگ و مطرح كردن موزه ها، به فعاليت خود موزه ها هم بستگى دارد. موزه ها نبايد به نمايشگاه هاى دائمى خود بسنده كنند، اگر قرار باشد كه در موزه فقط نمايشگاه دائمى داشته باشيم هر بازديدكننده بيش از يك بار به موزه نمى آيد، چون برايش تكرارى است. بنابراين موزه ها همواره بايد در فكر برنامه هاى جديد، متنوع و جذاب باشند. سخنرانى هاى جذاب، همايش ها، مسابقات، موسيقى، نمايش و نمايشگاه هاى موقت مى تواند موزه ها را جذاب كند.

اما آنچه بيش از هر چيز امروزه در موزه ها مدنظر است فعاليت دپارتمان آموزشى موزه است. هرچقدر اين دپارتمان فعال تر باشد جذب مخاطب بيشتر خواهد بود. ارتباط مستقيم اين دپارتمان با مدارس، تطبيق بخش هاى موزه با سيستم آموزشى رسمى مدارس و وابسته كردن مدارس به بازديد از موزه ها و برگزارى بعضى از كلاس ها در موزه از جمله اين فعاليت ها ست، البته بايد اشاره كرد كه كيفيت معمارى داخلى، ويترين آرايى، نورپردازى و نظاير اينها نيز در جذب مخاطب مؤثر است.
*** آينده دانش موزه دارى را در ايران چگونه مى بينيد
دانش موزه دارى در ايران ناگزير به تحول و ارتقا است. نياز كشور به متخصصان موزه دار نيز روز به روز افزايش مى يابد. سازمان ميراث فرهنگى كشور كه متولى سياستگذارى موزه ها در كشور است، بايد از رشته موزه دارى و ارتقاى سطح موزه دارى كشور حمايت كند.
پيشنهاد مى كنم سازمان در پژوهشگاه، گروه موزه دارى يا پژوهشكده موزه دارى را تأسيس كند تا اين پژوهشكده بتواند مطالعات موزه شناسى را براى توسعه موزه ها با استانداردهاى جهانى دنبال كند و نيازهاى شهرها و مناطق مختلف را براى ايجاد موزه هاى جديد مورد مطالعه قرار دهد. پيشنهادهاى اين پژوهشكده مى تواند راهگشاى اداره كل موزه ها براى گسترش موزه ها در كشور باشد.