printlogo


رکوردشکنی بازار هنر ایران
فروش 26 میلیارد تومانی در هفتمین «حراج تهران» ثبت شد

شکوه مقیمی


شامگاه جمعه، 16تیرماه، هفتمین حراج تهران، که به رکورد 26میلیارد و 113میلیون تومان از فروش 71 اثر دست یافت، با یاد عباس کیارستمی، که یک‌سال و دو روز از کوچش می‌گذرد در هتل پارسیان آزادی آغاز شد. حسین پاکدل که اجرای این مراسم را بر عهده داشت با بیان اینکه نام کیارستمی تا ابد ماندگار است، سخنانش را آغاز کرد: «سیف‌الله صمدیان پس از مرگ کیارستمی گفت با طنازی که از او سراغ دارم مطمئنم وقتی به فرانسه رفت یک نفر را شبیه خودش گریم کرده است و به ایران فرستاده و حالا خودش در تدارک فیلم جدیدی است و بزودی همه ما را غافلگیر می‌کند». این زیباترین نظر درباره کسی است که جاودانه خواهد بود.
پاکدل عکسی را از آخرین کارها و مفهومی‌ترین آثار کیارستمی از مجموعه سفید برفی این هنرمند، به‌عنوان نخستین پیشنهاد حراج تهران به خریداران آثار هنری عرضه کرد که فراتر از قیمت بیشینه، 220 میلیون تومان چکش خورد. عکسی که جاپای کیارستمی در سایه‌روشن میان درختان آن هنوز می‌درخشد. قاب بعدی که به حراج گذاشته شد اثری از منوچهر نیازی بود اما قیمت‌ها به کندی بالا می‌رفت و این اتفاق موجب شد تا پاکدل به طنز بگوید: اگر دوستان کولرها را روشن کنند، خریداران مجبور نیستند به جای قیمت دادن، با تابلوی شماره‌هایشان خود را باد بزنند، اینگونه هم من اشتباه نمی‌کنم و هم دوستان انگیزه بیشتری برای خرید پیدا می‌کنند. سالن خنک شد و قیمت‌ها با عجله بالا رفتند و پاکدل پیشنهادش را کارگر شمرد. آثار یک‌به‌یک به فروش می‌رسیدند، تابلوها با پاهای مصنوعی روی سن می‌آمدند، به حضار خیره می‌شدند و با خودنمایی مشتریان را اغوا می‌کردند. مجری برنامه که خود هنرمند و گوهرشناس است، با ارائه توضیحاتی کوتاه در مورد آثار، حضار را به ارزش کارها آگاه می‌کرد. آمدن برخی از آثار روی سن همهمه‌ای در سالن ایجاد می‌کرد و رقابت شدت می‌گرفت.
شش اثر بالای یک میلیارد تومان چکش خوردند
تابلویی که بیش از همه سالن را به وجد آورد اثری بی‌نام از مجموعه درخت‌های سهراب سپهری بود؛ دوربین‌ها بالا آمدند و همه حضار، بجز کسانی که در دایره رقابت برای خرید تابلو بودند، مشغول فیلمبرداری لحظه فروشِ سه میلیارد و 100 میلیون تومانی این اثر شدند. این اثر اکنون گران‌ترین نقاشی ایران در سراسر تاریخ هنر ایران محسوب می‌شود. بعد از اتمام بخش کلاسیک، اثر دیگری سالن را پر از هیاهو کرد؛ مجسمه تک‌نسخه‌ای «شاعر و قفس» برنزی از پرویز تناولی که در سال 1387 آفریده شده و دو میلیارد و 500 میلیون تومان چکش خورد. خریدارانی که قیمت بالا می‌دادند از پاکدل می‌خواستند چکش را بزند تا رقیب بعدی به میدان نیاید و از رقابت جا بماند و پاکدل در پاسخ گفت: من برای چکش نزدن اینجا ایستاده‌ام نه چکش زدن. «عقاب نابینا»ی بهمن محصص که برداشتی آزاد از تراژدی «عقاب» نیما یوشیج است آخرین اثر به حراج رسیده بود که به همراه نقاشی دیگری از سهراب سپهری به طور مشترک عنوان سوم را به خود اختصاص دادند و هر کدامشان یک میلیارد و 200 میلیون تومان به فروش رسیدند. نقاشی 135 ساله‌ای از محمد غفاری ملقب به کمال‌الملک با عنوان اردوگاه همایونی یک‌میلیارد و 150 میلیون تومان و نقاشی طبیعت‌گرایی از منوچهر یکتایی که در سال 1341 خلق شد یک میلیارد و 100 میلیون تومان چکش خوردند تا جمع آثار میلیاردی به شش اثر برسد.
هفت اثر بین 500میلیون تا
یک میلیارد تومان فروش رفتند
دو اثر آیینه کاری از منیر فرمانفرماییان و یک اثر از حسین زنده رودی هر یک به قیمت 850 میلیون تومان چکش خوردند؛ نقاشی دیگری از منوچهر یکتایی 750 میلیون و دو اثر از دو استاد پیشکسوت محمود فرشچیان و سید محمد احصایی هر یک به قیمت 700 میلیون تومان و مجسمه «شخصیت» بهمن محصص 500 میلیون تومان فروخته شدند.
آثار زیر 500میلیون تومان
تنها نقاشی سه لتی آیدین آغداشلو با عنوان «معمای شماره 16» 440 میلیون تومان، اثری از کوروش شیشه‌گران با عنوان «درون، بیرون» 430 میلیون تومان، نقاشی از منصور قندریز 420 میلیون تومان، سه تابلو از میرزا آقا امامی، حسین کاظمی و حسین زنده‌رودی هر یک به قیمت 400 میلیون تومان، مجسمه «هیچ روی صندلی» پرویز تناولی 360 میلیون تومان، نقاشی خط مواجی از نصرالله افجه‌ای 340 میلیون تومان، دو اثر از زنده یاد پرویز کلانتری و سید محمد احصایی هر یک 300 میلیون تومان، مجسمه «صدا و سکوت» ژازه تباتبایی 280 میلیون تومان، نقاشی سیاه و سفیدی از بهجت صدر که در سال 1350 خلق شده 260 میلیون تومان، دو تابلو از دو استاد زنده یاد رضا مافی و مارکو گریگوریان هر یک 250 میلیون تومان، ناصر عصار 240 میلیون تومان، شش اثر از ابوالقاسم سعیدی، لیلی متین دفتری، سیراک ملکونیان، محسن وزیری مقدم، مسعود عربشاهی و نقاشی «دنیا»ی حسین محجوبی 200 میلیون تومان چکش خوردند.
در این شب نوزده اثر دیگر هم توانستند بالای 100 میلیون تومان به فروش برسند: سه تابلو از آقا بالا نقاش باشی، اثری از مهدی ویشکایی و نقاشی از مسعود عربشاهی هر کدام 190 میلیون تومان، دو اثر از غلامحسین نامی و حسین خطایی هر کدام‌شان 180 میلیون تومان، دو اثر از جعفر روح بخش و ناصر عصار هر یک 170 میلیون تومان، اثری از رضا مافی 160 میلیون تومان، چهار تابلو از منوچهر نیازی، کوروش شیشه‌گران، مهدی ویشکایی و اثر دیگری از بهجت صدر هر یک 150 میلیون تومان، مجسمه‌ای از مش اسماعیل، اثری از هوشنگ پزشک نیا و نقاشی از ژازه تباتبایی 130 میلیون تومان، نقاشی از منوچهر معتبر 110 میلیون تومان و سه اثر از علی محمد حیدریان، احمد اسفندیاری و حسین طاهرزاده بهزاد تبریزی هر یک 100 میلیون تومان.
در هفتمین حراج تهران فقط 17 اثر زیر یکصد میلیون تومان چکش خوردند: شش اثر عبدالرضا دریابیگی، داود امدادیان، علیرضا اسپهبد، ناصر اویسی، حسین ارژنگی(میر مصور)، محمد علی زاویه هر کدام‌شان 90 میلیون تومان، نقاشی از زنده یاد محمود جوادی‌پور 85 میلیون تومان، نقاشی از سونیا بالاسانیان
80 میلیون تومان، مجسمه‌ای از زنده‌یاد مهدی سحابی و اثر دیگری از احمد اسفندیاری 75 میلیون تومان، اثری از جعفر روح بخش 70 میلیون تومان، نگارگری ایرانی اثری از مجید مهرگان 60 میلیون تومان، نقاشی از گارنیک درهاکوپیان 55 میلیون تومان، نقاشی از هادی هزاوه‌ای 42 میلیون تومان، اثری از علی اکبر صنعتی
40 میلیون تومان و اثری از حسین شیخ 36 میلیون تومان چکش خوردند. نقاشی سیاوش کسرایی ابتدا 90 میلیون تومان فروش رفت اما سریعاً درخواست 95 میلیون تومانی یافت. خریدار اول به تغییر نظر پاکدل اعتراض کرد و پاکدل از او خواست که خودش را جای خالق و صاحب اثر بگذارد و آن‌وقت قضاوت کند.
در این حراجی تنها یک اثر کلاسیک متعلق به جواد رستم شیرازی به فروش نرسید.
دو اثر توسط موزه هنرهای معاصر تهران خریداری شد
در پایان هفتمین حراج تهران علی مرادخانی، معاون هنری وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی روی صحنه رفت و با ستایش حراج تهران و ابتکار عمل دکتر علیرضا سمیع‌آذر در راهبری این رویداد فرهنگی اقتصادی از قول وزیر فرهنگ اعلام کرد از این اتفاق حمایت همه جانبه‌ای خواهد شد و گفت: از حراج تهران دو اثر نفیس کمال‌الملک و نیز تابلوی سیاه و سفید بهجت صدر را برای گنجینه موزه هنرهای معاصر تهران خریداری کرده اند؛ او وعده داد در حراج مدرن و معاصر تهران که حوالی زمستان برگزار خواهد شد آثار هنرمندان جوان را برای اضافه شدن به گنجینه موزه هنرهای معاصر تهران خریداری خواهد کرد تا خلأ حضور هنرمندان جوان تثبیت شده در این مجموعه را تا حدی پر نمایند.

 

یادداشت
چکش‌ها برای که به صدا درمی‌آیند

سینا جعفریه
منتقد هنری

در روزگاری که خرید و فروش آثار هنری گرانقیمت در گالری‌ها اقبال چشمگیری ندارد، برگزاری حراج تهران شاید بتواند جان تازه‌ای به این بازار بی‌رمق بدهد. نمایش آثار هفتمین
حراج تهران از روز سه‌شنبه، سیزدهم تیر ماه، با حضور چهره‌های فرهنگی، سیاسی و مجموعه‌داران آثار هنری در هتل آزادی پارسیان افتتاح و حراج آثار در روز جمعه شانزدهم تیر برگزار شد. در حراج هنر کلاسیک و مدرن ایران 72 اثر از 56 هنرمند شرکت داده شد. این دوره از حراج تهران به دوره هنر کلاسیک ایران که شاگردان و همنسلان کمال الملک بوده‌اند و هنر مدرن ایران که از اسفندیاری و یکتایی شروع و تا سحابی و کیارستمی به پایان می‌رسد نگاه ویژه‌ای داشته است.  از نکات قوت این دوره حراج، کیفیت فوق‌العاده و یکدست بودن آثار از نظر کیفی بود. بی‌شک می‌توان آثار کنار هم قرارگرفته در این دوره حراج را تاریخ مصور هنر مدرن ایران دانست. از نگاه نگارنده، از آثار درخشان این دوره می‌توان به «عقاب نابینا» اثر بهمن محصص اشاره کرد که در سال 1347 نقاشی شده است و قیمت پایه 700 تا 900 میلیون را به‌دنبال می‌کشید و به قیمت یک میلیارد و ١٥٠ میلیون تومان به فروش رسید. همچنین طبیعت بی‌جان اثر منوچهر یکتایی که در سال 1354 خلق شده است و قیمت پایه 500 تا 700 میلیون را یدک می‌کشید به قیمت ٧٥٠ میلیون تومان به فروش رسید.



نخستین اتفاق مهم درعرصه اقتصاد هنر

مجید ملانوروزی
مدیرکل هنرهای تجسمی معاونت هنری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی

امروز در زمانه‌ای به سر می‌بریم که اقتصاد هنر رابطه بی‌واسطه‌ای با شکوفایی آن دارد. اگر اقتصاد هنر مختل باشد و شرایطی برای شکوفایی هنر به وجود نیاید براستی بیش از هر چیز هنرمند و بعد از آن جامعه و در نهایت دولت‌ها هستند که آسیب‌هایی را متحمل می‌شوند. در این سال‌ها جریان‌های مستقل اقتصادی در زمینه هنر به وجود آمدند که با ایجاد شرایطی مطلوب برای عرضه آثار هنری و با تزریق سرمایه به آن از آسیب‌هایی که ذکر شد جلوگیری کردند. حراج تهران نخستین اتفاق مهم در عرصه اقتصادی هنر بخصوص هنر تجسمی در ایران است. یک اتفاق که وجودش بدون در نظر گرفتن جزئیات و چگونگی برگزاری آن خوشایند و قابل قبول است و همه سرمایه‌گذاران هنری باید تلاش کنند که این حراج استمرار پیدا کند. استمرار حراج تهران از دو جهت اهمیت دارد؛ یک شکوفایی اقتصاد هنر در بعد داخلی و دوم به‌عنوان راهی برای ایجاد روابط بین‌الملل و معرفی هنرمندان ایرانی در بازارهای اقتصاد هنر جهانی. برگزارکنندگان حراج تهران با توجه به حساسیت‌هایی که ممکن است این حراج در بازار به وجود بیاورد، بیش از هر چیزی باید متوجه کیفیت آثار ارائه شده باشند؛ چرا که آثار این حراج‌ها تأثیر بسیاری بر جریان اقتصادی خواهد گذاشت. از همین منظر به نظر می‌رسد که بعد از هر دوره باید کیفیت آثار ارتقا پیدا کند. در هفتمین حراج تهران که به هنر کلاسیک و مدرن ایران اختصاص دارد، آثار خوبی به چشم می‌خورد اما به نظر آثاری هم بود که شاید می‌توانست در حراجی مثل حراج تهران ارائه نشود.