printlogo


نادر گلچین ظهر آخرین جمعه تابستان دار فانی را وداع گفت
صدایی از «گلها» خاموش شد


ندا اخوان

یادداشت
افسوس
محمد موسوی
نوازنده پیشکسوت نی


آشنایی من با نادرگلچین به 50 سال پیش برمی‌گردد. زمانی که رنگ صدای مخملی‌اش بر دلم نشست؛ صدایی که می‌توان بعد از استاد بنان در نادرگلچین جست‌و‌جو کرد. آواز و آثارش همیشه برای من شنیدنی بوده و هست. صدای او هیچ‌گاه از ذهن و گوش من و کسانی که او را می‌شناختند بیرون نخواهد رفت. باعث تأسف است که بر حسب شرایط، به شکل خودخواسته از موسیقی دور ماند و او را چون بزرگان دیگر از کف دادیم. سال‌ها همکاری و اجراهای بسیاری با ایشان در داخل و خارج از کشور داشته‌ام و امروز افسوس می‌خورم که این صدای مخملی خاموش شده است.


متکی بر استعداد ذاتی اش بود

حمیدرضا نوربخش
مدیرعامل خانه موسیقی


نادرگلچین ازجمله خوانندگان خوش قریحه و با استعداد موسیقی ایران بود. استعدادهای ذاتی که درایشان وجود داشت سبب شد یک سبک وسیاق و شیوه خاص رابا نام خودش در آواز ایرانی به ثبت برساند؛ تا آنجا که درطول سال‌ها فعالیتش توانست آثارماندگاری را ازخود برجای بگذارد. اندک شمار بودند خوانندگانی که بدون حضور در کلاس‌های موسیقی و گذراندن دورهای آموزشی یا تلمذ در محضر استادان موسیقی بتوانند در این عرصه فعالیت کنند اما زنده یاد نادرگلچین با تکیه بر استعداد ذاتی و حس زیباشناسانه خود توانست این مسیر را بخوبی طی کند. نکته‌ای که باید به آن اشاره شود حضور و فعالیت خوانندگان در رادیو و برنامه گل‌ها بود. خوانندگانی که می‌بایست هرکدام ویژگی‌های خاص، قابلیت و استاندارد‌های لازم را برای ورود به این عرصه  کسب می‌کردند و نادر گلچین یکی از همان ویژگی‌های خاص موسیقی ایران است.



اوایل شهریورماه بود که خبر بیماری و بستری شدن نادر گلچین، هنرمند پیشکسوتی که یکی از معدود یادگارهای موسیقی ایرانی پیش از انقلاب و برنامه فاخر «گلها» بود، نگرانی بسیاری را در دل دوستداران موسیقی و این هنرمند برانگیخت. حالش روزبه روز وخیم‌تر می‌شد و طاقت دیدارش در آن وضعیت نابسامان، که حاصل مرام روزگار و گذر زمان است سخت‌تر می‌شد. آخرین دیدار به همان اتاق‌های سرد بیمارستان خلاصه می‌شود. نگاهش را هنوز به یاد می‌آورم؛ چشمان بی‌رمقی که به گوشه‌ای خیره مانده بود،خیره به ستاره درخشان هنرش که حالا در کنار چراغ کم‌سوی عمرش سوسو می‌زد؛ خیره به سه دهه گذشته که حاصلش تنها آلبومی بود به نام «گریز»، با همکاری فریدون شهبازیان و حالا آن نگاه با صدایی که این همه سال خاموشی را برای خود برگزیده بود، در پس یک ماسک پلاستیکی، پس از 81سال زندگی، برای همیشه به ابدیت پیوست. نادر گلچین همقطار یاران رفته‌اش  چون فرامرز پایور، پرویز یاحقی، حبیب‌اله بدیعی، علی‌اصغر بهاری، جلیل شهناز، فرهنگ شریف، جهانگیر ملک، امیرناصر افتتاح، منصور نریمان و... شد. سوز صدای گلچین و سبک خاصش در آوازخوانی ازسال‌های خیلی دور نقشبند دل شیفتگانش بوده و هست؛ او«گلچین»ی از وسعت موسیقی اصیل ایران است که ناملایمات روزگار بیمارش کرد تا آنجا که ناخواسته سال‌ها عمرگرانمایه‌اش در خانه نشینی سپری شد.
نادرگلچین به سال 1315 دررشت متولد شد. از کودکی به موسیقی علاقه فراوانی داشت و از ۱۲ سالگی همکاری با رادیو رشت را آغاز کرد که در اختیار تیپ رشت بود و زیر نظر مدیران ارتش اداره می‌شد و خواننده محلی گیلان شد. همکاران وی دراین رادیو عبارت بودند از: علی اکبرپور (آلتو، ویولن) نادر پوردلجو (قره‌نی) و عده‌ای دیگر از هنرمندان بنام رشت، که مدت‌ها این همکاری ادامه داشت. سال سوم دبیرستان به هنرپیشگی روی آورد و در تئاتر رشت در نمایشنامه‌های «بارگاه هارون الرشید» و «خواب‌های پینه دوز» شرکت و آوازهایی را در بازیگری اجرا کرد.
نادر گلچین در سال ۱۳۳۹ به تهران آمد و بی‌درنگ فعالیت‌های هنری خود را در اداره هنرهای زیبا و وزارت فرهنگ و هنر آغاز کرد. نخستین برنامه خود را با ارکستر محمود تاج‌بخش اجرا کرد و تا سال ۱۳۵۴ در این اداره به ترتیب با ارکسترهای فرامرز پایور، عباس خوشدل، عبدالکریم مهرافشان، عماد رام و مصطفی پورتراب ادامه همکاری داد. گلچین بر اساس قراردادهای فرهنگی - هنری بین ایران و دیگر کشورها، همراه با ارکستر فرامرز پایور، به الجزایر رفت و موسیقی سنتی ایران را به هنردوستان آن کشور معرفی کرد. از دیگر کارهای برجسته این هنرمند، کنسرتی بود که به نفع زلزله‌زدگان بوئین‌زهرا، همراه با ارکستر عماد رام برگزار کرد. گلچین در طول فعالیت‌های هنری خود، متجاوز از ۳۰۰ آواز و آهنگ اجرا کرد اغلب آثارش چون «یوسف گم گشته»، «مرغ سحر»، «ناوک مژگان»، «قصه شهرعشق»، «من دیگه بچه نمیشم»و... به سال‌های پیش از انقلاب بر می‌گردد. تحریرهای شمرده و پخته او شهرت ویژه‌ای داشت و در محدوده صدایش از تمامی ظرفیت‌ها بهره می‌برد. وی شعر را بخوبی می‌شناخت و به همان خوبی و شمردگی در آوازهایش ادا می‌کرد. گلچین که عمر و عشق به موسیقی‌اش را تاسال  62 برای خدمت به فرهنگ و هنر در رادیو گذراند سهمش در این 34 سال از این رسانه ملی، شنیده شدن گاه‌به‌گاه و اندک صدا و شیوه مختص به خودش بود؛ طوری که  بخش اعظمی از نسل جوان پس از انقلاب حتی با نام وی بیگانه بودند، اما تاریخ که شاهد ارزش و تأثیر وی بر موسیقی و فرهنگ ایران است، تا ابد به احترام او کلاه از سر خواهد برداشت. پیکر این هنرمند یکشنبه 2 مهر ساعت 9 صبح از مقابل تالار وحدت تشییع می شود.
پیام تسلیت معاون امور هنری
وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی
معاون امور هنری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی نیز در پیامی درگذشت نادر گلچین را تسلیت گفت و نوشت: خبر درگذشت پیشکسوت عرصه موسیقی، استاد نادر گلچین واصل شد و بار دیگر جامعه فرهنگی هنری کشور را در افسوس از دست دادن عزیز دیگر قرار داد. به‌طور حتم آثار ارزشمند به جا مانده از ایشان همواره یاد او را برای علاقه‌مندان موسیقی کشور زنده نگه خواهد داشت.