رئیس کمیته ملی ربوکاپ:

صنعت به دانشگاه‌ها اعتماد کند

یک دلیل بی‌ارتباطی صنعت و دانشگاه، مقاومت درون صنعتی است. همچنین منافع برخی در تعامل با خارجی‌ها است که موجب می‌شود ارتباط صنعت با دانشگاه‌های داخلی محقق نشود

محسن غلامی

حدود 30سال از تأسیس دانشگاه آزاد اسلامی می‌گذرد. این دانشگاه امروز با بیش از 2میلیون دانشجو و 5 میلیون فارغ‌التحصیل به یکی از قطب‌های علمی کشور تبدیل شده است.  دانشگاه آزاد یکی از پایه گذاران علم روباتیک در کشور است و در این زمینه با دانشگاه‌های معتبر داخلی و خارجی به رقابت می‌پردازد. با وجود این دانشگاه آزاد آنچنان که باید در ارتباط با صنعت همچون سایر دانشگاه‌ها توفیق چندانی به دست نیاورده است. حالا با دوره جدید مدیریت دانشگاه آزاد باید دید این دانشگاه در فصل جدید فعالیت خود می‌تواند تحولی در ارتباط صنعت با دانشگاه به وجود آورد یا خیر؟ در این زمینه با دکتر مرتضی موسی خانی، رئیس کمیته ملی ربوکاپ و رئیس دانشگاه آزاد واحد قزوین به گفت‌وگو نشستیم:

 منتقدان دانشگاه آزاد معتقدند که این دانشگاه به آن اندازه که در کمیت رشد داشته، توفیقی در کیفیت و تولید علم نداشته و بیشتر به معضل مدرک‌گرایی در کشور دامن زده، نظر جنابعالی دراین‌باره چیست؟
یکی از اندیشمندان مدیریت می‌گوید: «اعداد بزرگ همیشه کیفیت را هم به دنبال می‌آورند.» دانشگاه آزاد اسلامی بر پایه یک ضرورت توسعه‌ای شکل گرفت و اکنون به یکی از بزرگترین دانشگاه‌های منطقه تبدیل شده است. برخلاف نظر بعضی منتقدان،  بسیاری از واحد‌های دانشگاه آزاد در سراسر کشور از لحاظ کیفی رشد خوبی داشته‌اند و حتی فارغ‌التحصیلان دانشگاه آزاد از اعضای هیأت علمی دانشگاه‌های بزرگی همچون شریف، علامه، امیرکبیر و... هستند، ضمن آن‌که بسیاری از دانشجویان دانشگاه آزاد اکنون در دانشگاه‌های معتبر دنیا از استرالیا تا امریکا حضور دارند. این نشان از کیفیت دانشگاه آزاد و نقش بی‌بدیل استادان دانشگاه آزاد دارد. اکنون که عملکرد 30ساله دانشگاه آزاد را با برخی دانشگاه‌های قدیمی و 80 ساله مقایسه می‌کنیم، می‌بینیم دانشگاه آزاد بسیار موفق بوده است. به عنوان نمونه می‌بینیم که دانشجویان دانشگاه آزاد در مسابقات طراحی خودرو در رقابت با دانشگاه‌های بزرگ و معتبر کشور که سال‌هاست در صنعت خودرو و مکانیک فعالیت دارند رقابت می‌کنند و حتی برنده این رقابت هم می‌شوند. شکی نیست که اگر این دانشگاه نبود بسیاری از استعدادها هرز می‌رفت و میلیون‌ها دلار ارز از کشور خارج می‌شد. بالاخره واحد‌های کوچک هم در نقاط مختلف کشور وجود دارد که تازه کارشان را شروع کرده‌اند و با انگیزه خوبی فعالیت می‌کنند، ضمن آن‌که اکنون دانشجویان با وجود صندلی خالی دانشگاه‌ها حق انتخاب دارند و اگر دانشگاهی به حد استاندارد کافی نرسد ناخودآگاه حذف می‌شود.
 دکتر میرزاده رئیس جدید دانشگاه آزاد بر لزوم ارتباط با ایرانیان مقیم خارج تأکید دارند. به نظر شما آیا می‌توانیم شاهد مهاجرت معکوس نخبگان باشیم؟
دنیای امروز یک دهکده کوچک است. ناگزیر باید با همه دنیا ارتباط داشته باشیم و با این عرق و علاقه که در ایرانیان مقیم خارج وجود دارد می‌توانیم ارتباط و تعامل خوبی با استادان و دانشمندان خارج از کشور داشته باشیم. ایرانیان مقیم خارج از کشور هم اگر حس کنند که می‌توانند در داخل کشور مشارکت داشته باشند مسلماً مهاجرت معکوس اتفاق خواهد افتاد.
 علت توفیق نیافتن در ارتباط صنعت و دانشگاه را در چه می‌دانید؟
یک دلیلش مقاومت درون صنعتی است و علت دیگر نبود اعتماد صنعت به دانشگاه‌ها است همچنین منافع برخی در تعامل با خارجی‌ها است که موجب می‌شود ارتباط صنعت با دانشگاه‌های داخلی محقق نشود. یکی از دلایلی که ما مسابقه روباتیک را به ایران آوردیم به این جهت بود که به مدیران صنعتی نشان دهیم که مهندسان کشور تنها تئوری خوانده نیستند، بلکه مهندسان آچار به دست و حرفه‌ای هستند و می‌توان به این مهندسان اطمینان کرد. اگر شعار استقلال را می‌خواهیم عملیاتی کنیم باید به جوانان و دانشگاهیان اطمینان داشته باشیم و حمایت کنیم. دستاوردهای علمی سال‌های اخیر مانند رویان، نانو، هسته‌ای و صنعت هوایی و... نیز نشان‌دهنده همین اطمینانی بوده که نظام به متخصصان ایرانی داشته و ثمره آن را نیز دیده است. خوشبختانه با سیاست و خط مشی دولت تدبیر و امید و حضور صنعتگران قدیمی و باسابقه در دولت، به نظر بنده این انقلاب در صنعت اتفاق خواهد افتاد.
 اخیراً شاهد رفع برخی تحریم‌ها و ارتباط با جامعه جهانی هستیم. تحریم‌های سال‌های اخیر چه آسیب‌هایی به دانشگاه‌ها وارد کرد؟
طبیعتاً تحریم‌ها اثر منفی خودش را داشت. در بحث کتابخانه دیجیتالی و تهیه لوازم آزمایشگاهی دچار مشکل شدیم و هزینه‌های چندبرابری برای دانشگاه به بار آورد. همچنین سفر اعضای هیأت علمی و شرکت در کنفرانس‌ها و همایش‌ها تحت تأثیر هزینه‌های سنگین و تحریم‌ها قرار داشت. البته تحریم‌ها فوایدی هم داشت؛ این که به خودمان بیاییم و این‌که همیشه نباید وابسته به غرب باشیم و کشور قویتری بسازیم و در تولید، استقلال داشته باشیم. قطعاً تعامل با جهان و کشورهای پیرامونی می‌تواند در پیشرفت کشور مؤثر باشد. ما با تمام دنیا که نمی‌توانیم مجادله داشته باشیم و بجنگیم، باید بتوانیم با تعامل از منافع و حقوق خود دفاع کنیم. رفع تحریم‌ها و نگاه خوبی که مردم به سیاست‌های خارجی دولت دارند و با در نظر گرفتن حقوق طرفین در مجامع جهانی، مسلماً دستاورد‌های بیشتری نیز می‌توانیم داشته باشیم. علاوه بر این باید  توجه داشته باشیم که جوانان امروز نسل باهوشی هستند و از ضریب هوشی بالایی برخوردارند و ظرفیت‌های بالایی دارند بنابراین نباید با بحث‌هایی که نتیجه‌ای ندارد موجب شویم که سرمایه‌ها از کشور
خارج شوند.
 آیا بودجه پژوهش در دانشگاه آزاد افزایش یافته است؟
بودجه دانشگاه آزاد از شهریه دانشجویان تأمین می‌شود. در سال‌جاری به دستور رئیس دانشگاه آزاد بودجه پژوهشی این دانشگاه به 8درصد افزایش یافته است، 5درصد از محل درآمدها و 3درصد هم از منابع بیرونی. امیدواریم که بتوانیم با توسعه شرکت‌های دانش بنیان و مشارکت سایر دانشگاه‌ها محل‌های جدیدی از درآمد را برای دانشگاه تأمین کنیم. همچنین کمیته‌ای با عنوان شورای اقتصادی با بزرگان صنعت کشور در دانشگاه آزاد تشکیل شده که فکر می‌کنم دانشگاه آزاد بر این پایه بتواند منابع خود را از صرف شهریه خارج کند و منابع جدید درآمدی که ماحصل تولیدات دانشی است به دست آورد.
 کمیته ملی ربوکاپ از چه سالی و با چه هدفی در کشور تأسیس شد؟
کمیته ملی ربوکاپ ایران در مرداد ۱۳۸۵ (ژوئیه ۲۰۰۶) با هدف توسعه پژوهش‎های روباتیک و هوش مصنوعی و برگزاری مسابقات ربوکاپ در ایران راه‎اندازی شد. اعضای این کمیته شماری از استادان دانشگاه‎های ایران هستند. ما طی 10 سال آینده خواهیم دید از واژه‌هایی مانند واژه روبات، روباتیک، مکاترونیک و ربوکاپ بسیار ذکر خواهد شد. نیاز به روبات ضرورت دنیای آینده است. در مکان‌هایی که برای انسان خطرناک است یا صعب‌العبور است مانند اعماق دریا که انسان نیاز به نمونه‌برداری یا تعمیرات دارد، از روبات استفاده می‌کنند. در مواقعی که بعد مسافت زیاد یا نیاز به انجام فعالیت‌ها از راه دور مانند جراحی است از روبات استفاده می‌شود. به هر ترتیب روبات می‌تواند فعالیت‌هایی انجام دهد که برای انسان غیرممکن است. در دنیای امروز کسانی که می‌توانند از روبات بهره‌برداری کنند کارایی سیستم خود را افزایش می‌دهند. در دنیای رقابتی که مرزها به واسطه دانش برداشته شده‌اند، رقبا اگر به این دانش دست یابند آن را به شما عرضه می‌کنند و زمانی که همه بتوانند برداشت کنند، آن‌ها بیشتر می‌توانند بازار را تسخیر کرده و درآمد ایجاد کنند و شما عقب می‌مانید. بنابراین این یک الزام استراتژیک است و اگر کسی نداشته باشد و بهره‌مند نباشد نمی‌تواند موفق باشد. من معتقدم ما به واسطه داشتن نیروی انسانی متخصص، انسان‌هایی خلاق، مستعد و علاقه‌مند به روباتیک و هوش مصنوعی می‌توانیم از این شایستگی بهره‌مند و پیشگام جهان باشیم. کافی است تمرکز کنیم وقتی تمرکز کردیم جهتگیری خوبی داشته باشیم و با این جهتگیری می‌توانیم پیشگام بوده و سهم بیشتری از بازار جهانی داشته باشیم و از این مزیت استراتژیک استفاده کنیم. روباتیک در 20 سال آینده یکی از سه صنعت بزرگ دنیا خواهد بود. پیش‌بینی می‌شود تا آن سال بیش از 30 درصد از کل نیروی کار زمین در این صنعت کار کنند.
افراد صاحبنظری هستند که سال‌ها کار کرده‌اند و مورد تأیید فدراسیون جهانی هستند و برای این فعالیت برنامه‌ریزی می‌کنند. بعد از آن‌که در سال 2002 برای نخستین بار در فوکوکای ژاپن همراه تیم شرکت کردم، اتفاقی که آنجا دیدم جالب بود؛ یک سالن خیلی بزرگ به نام فوکوکا که مسابقات در آن برگزار می‌شد. کل دانش‌آموزان را از شهر فوکوکا ‌آورده بودند آنجا و به آن‌ها عروسک روباتیک داده بودند و باید آن را سرهم می‌کردند و با دوستانشان مسابقه می‌دادند و به این ترتیب بچه‌ها را به این صنعت علاقه‌مند می‌کردند. من آن سال که به این صحنه نگاه کردم به فکر فرو رفتم که ما چرا نباید وقتی در کشورمان علاقه به این دانش و هوش و استعداد فراوان هست، این کار را بکنیم. همانجا فکر کردم باید بیاییم در کشورمان بچه‌ها را با این فرهنگ آشنا کنیم. همان روز با دوستان دور هم جمع شدیم. دوستان گفتند این اجتماعات از سال 1998 هم بوده، ولی وقتی می‌رویم ایران معمولاً رها می‌شود. به دوستان قول دادم اگر توفیقی بود و زنده بودیم تا زمانی که هستیم در مجموعه‌های دانشگاهی و اجرایی کشور این جریان را حمایت کنیم و بیاییم این فرهنگ و دانش را در کشور توسعه دهیم. بعد از این‌که 2 سال با فدراسیون جهانی ربوکاپ چانه‌زنی داشتیم موفق به این کار شدیم. آن‌ها می‌گفتند شما توان ندارید و از کشورهای آسیایی فقط ژاپن و در نهایت چین می‌توانند مسابقات را برگزار کنند، ما رفتیم فدراسیون ربوکاپ توانمندی‌هایمان را معرفی کردیم. فدراسیون هم به ما اجازه داد یک دوره مسابقات تحت نظر‌شان برگزار کنیم.
 بی‌توجهی به علوم و صنایع نو و جدید چه آسیب‌هایی به کشور می‌زند؟
کشور هند که همزمان با ما صنعت کامپیوتر را شروع کرد در حال حاضر بیش از 8 میلیارد دلار صادرات نرم‌افزار دارد. ما هم در تولید نرم‌افزار این قابلیت را داریم. اگر دانشگاه‌ها و مراکز تحقیقاتی ما با حضور استادان صاحبنام و با بررسی نیازهای صنعتی، دستگاه‌های صنعتی و ماشین‌آلات و... در بحث نرم‌افزارها شروع به کار کنند در این صورت بزودی یعنی در چند سال آینده می‌توانیم درآمد‌های چند ده میلیاردی از صادرات نرم‌افزار داشته باشیم. وقتی سیاست توسعه ژاپن را بررسی می‌کنیم، می‌بینیم ژاپنی‌ها در چند سال اخیر استراتژی توسعه‌شان را در مسیر و محور توسعه دانشگاه‌ها و مراکز تحقیقاتی و ایده‌پردازی قرار داده‌اند، چون ذهن قابل رقابت نیست، اما تلویزیون و خودرو قابل رقابت‌اند. خلاقیت‌های ذهنی و فروش این ایده‌ها و تبدیل آن‌ها به محصولات نوآورانه و جدید می‌تواند گنجی تمام‌نشدنی باشد. در ژاپن دانشگاه‌ها از آموزش محور و پژوهش محور به کارآفرین محور تبدیل شده‌اند و دانشگاه‌ها، دانشجو‌ها را به این سمت برده‌اند که ایده‌های خلاقانه خود را به محصول تبدیل و
پیاده‌سازی کنند.
 دانشجویان، نیروهای کار آینده هستند که بخشی از آن‌ها در آینده مدیران صنایع و تصمیم‌گیران کشور خواهند بود. در این حرکت رو به پیشرفت، دانشجویان چه مهارت‌هایی را باید در خود تقویت کنند؟
دانشجویان ما باید در درجه اول یک چشم‌انداز خوب برای خود داشته باشند. من به طور معمول در همه کلاس‌هایی که دارم جلسه اول بحث «چشم‌انداز چیست» را با دانشجویانم مطرح می‌کنم و می‌گویم باید چشم‌انداز خود را برای جلسه بعد بنویسید و همراه بیاورید. دوم این‌که از بچه‌ها می‌خواهم برای خود یک استراتژی داشته باشند، یعنی یک منفعت بالقوه را شناسایی و برنامه‌ریزی کنند و نقشه بکشند که چطور می‌شود به آن رسید. دور و اطراف ما پر از فرصت‌هاست. اگر دانشجویان ما نگاه خلاقانه داشته باشند می‌توانند از این فرصت‌ها به شکل صحیح استفاده کنند. بچه‌ها باید مقصود بنیادین داشته باشند. مقصود بنیادین در واقع یکی از بخش‌های اصلی مأموریت است.
 


آدرس مطلب http://www.iran-newspaper.com/newspaper/page/5559/1/250562/0
ارسال دیدگاه
  • ضمن تشکر از بیان دیدگاه خود به اطلاع شما رسانده می شود که دیدگاه شما پس از تایید نویسنده این مطلب منتشر خواهد شد.
  • دیدگاه ها ویرایش نمی شوند.
  • از ایمیل شما فقط جهت تشخیص هویت استفاده خواهد شد.
  • دیدگاه های تبلیغاتی ، اسپم و مغایر عرف تایید نمی شوند.
captcha
انتخاب نشریه
جستجو بر اساس تاریخ
ویژه نامه
ایران عصر