گزارش «ایران» از حاشیه و متن مراسم اهدای معتبرین جایزه سینمایی جهان

«اسکار» دوم در گنجینه سینمای ایران

اصغر فرهادی کارگردان «فروشنده»: به احترام مردم کشورم به امریکا نرفتم

گزارش خبری
سهام الدین بورقانی

نگاه
حسین مسلم
روزنامه نگار

چرا ناراحتید؟
همین اول کار می‌خواهم حساب خودم را صاف کنم و با این فرض وارد شوم که گیریم پروسه اسکار اصولاً و اساساً پروسه‌ای سیاسی است، همیشه بوده و همیشه هم خواهد بود. حالا با همین مفروضات سؤالی دارم که چنانچه پاسخی برایش دریافت کنم، بی‌تردید ناکام و آرزو به دل از این دنیا نخواهم رفت.اینکه با تمام این‌ها «چرا اصولاً برخی از دریافت این جایزه از طرف یک هنرمند هموطن ناراحت شده اند؟» جماعتی که انگار اصولاً از شادی و خرسندی مردم ناراحت می‌شوند و دل‌شان به چرکی می‌نشیند! آخر گیریم اسکارِ همیشه سیاسی، امسال نیز سوگیری سیاسی کرده و با هدفی سیاسی جایزه‌اش را به یک کارگردان ایرانی داده است، دیگر بالاتر از این که نیست! حال می‌پرسم، شما چرا ناراحتید؟ اصلاً چرا باید دلخور باشید؟ بیایید و از هر زاویه‌ای که می‌خواهید به این قضیه نگاه کنید. نمی‌توانم درک کنم که واقعاً چه ضرر و زیان و خسرانی در این ماجرا نصیب ایران و ایرانی شده است؟ مفهومی چون «منافع ملی»که از فضا نیامده است، به هر حال مصداق و مابه ازاهایی ملموس در عرصه ملی و بین‌المللی دارد. حال از هر منظری که نگاه کنیم، آیا بردن اسکار یک «منفعت ملی» به حساب نمی‌آید و متضمن منافع ملی ما نیست؟ آیا طرح نام ایران، در این سطح و با این ابعاد جهانی چیزی جز «برد ملی و فرهنگی» و چیزی جز آچمز کردن بدخواهان در میدان جنگ نرم جهانی است؟


اسطوره شد؛ حتی اگر دوران اسطوره‌ها گذشته باشد و البته نه به همین سادگی؛ ساده نیست که حرفت نه تنها در سرزمین خودت، بلکه در هر کجای عالم و زیر سقف هر آسمانی خریدار داشته باشد؛ باید غم انسان داشته باشی و دلت برای وطنی به اندازه همه دنیا بتپد؛ مهری باید باشد و عشقی در کنار همه دانشی که کسی مثل اصغر فرهادی دارد تا سخن در دایره‌ای بسته و کوچک باقی نماند و مرزها را درنوردد. اسکار بهترین فیلم خارجی هشتاد و نهمین دوره این جوایز، 5 سال پس از «جدایی نادر از سیمین» حالا دوباره در دستان اصغر فرهادی است. او بار دیگر خوش درخشید و ایرانیان را خرسند و رکوردی تاریخی را برای سینمای ایران ثبت کرد.
سال هاست که نمی‌توان بی‌تفاوت از کنار نام اصغر فرهادی گذشت. نه به دلیل دریافت جوایز معتبر بسیار مثل کن، اسکار، گلدن گلوب و... که جملگی برای او و همه ایرانیان مایه افتخار است و نه به دلیل اینکه او اهل رواداری است و رؤیایش برقراری صلح در همه جهان و فروریختن همه نظام‌های تبعیض نژادی و پررنگ شدن مدارا؛ و نه حتی به دلیل همه حواشی ای که فضای سیاسی پساترامپ و تصمیم‌ها و اقدامات غیرعقلانی و نگاه‌های نژادپرستانه‌اش ایجاد کرد و سبب شد تا هالیوود یک تنه در کنار فرهادی بایستد و رئیس جمهور تازه کارِ ایالات متحده امریکا را یکه و تنها به اتهام رفتار غیرانسانی، در گوشه رینگ تنها رها کند. چه اینکه، او پیش از همه این غائله‌ها و در خرداد امسال دو جایزه معتبر را از جشنواره فیلم «کن» دریافت کرده بود. آنچه فیلمساز مشهور کشورمان را پراهمیت و مشهور کرده، جهان اوست. منظومه فکری و نگاه برجسته و دقیقی است که به مسائل دارد. فرهادی حرفش مهم است، زبان سینما را می‌شناسد و از همه مهمتر می‌داند که قرار نیست تنها با انسان ایرانی سخن بگوید. او از حالا به بعد نامی مهم و ماندگار در تاریخ جهان است. هنرمندی که آثارش روی جمعیت بی‌شماری از مردم جهان تأثیر گذاشته، متأثرشان کرده و به تأمل وا داشته است و مگر غیر از این چه انتظاری از هنر وجود دارد؟
 او حالا با دریافت دومین اسکار دست نیافتنی شد و با عالیجنابان سینمای جهان نظیر فدریکو فلینی، ویتوریا دسیکا و اینگمار برگمان در یک اقلیم می‌گنجد که هر کدام دوبار و بیشتر اسکار بهترین فیلم خارجی زبان را به خانه برده‌اند. استیون اسپیلبرگ، فرد زینه من، الخاندرو گونزالس ایناریتو، دیوید لین و کلینت ایستوود هم فیلمسازان دیگری هستند که دو اسکار را در کارنامه‌شان دارند.
اصغر فرهادی و دیگر عوامل فیلم «فروشنده» در اعتراض به دستور رئیس جمهوری امریکا مبنی بر ممنوعیت ورود اتباع هفت کشور از جمله ایران به امریکا، در دالبی تیتر لس آنجلس حاضر نبودند و او به همین دلیل فیروز نادری و انوشه انصاری دو منجم ایرانی را به نمایندگی از خود به اسکار فرستاده بود. شارلیز ترون و شرلی مک لین دو بازیگر مشهور سینمای امریکا روی صحنه آمدند و بدون کمترین وقفه و تعللی نام «فروشنده» و «فرهادی» را از پاکت بیرون آوردند.
چرخش دوربین به سمت اشتراکات انسانی
انوشه انصاری متنی را که اصغر فرهادی نوشته بود روی صحنه برای همه خواند: «افتخار بزرگی‌ست که برای دومین بار این جایزه با ارزش را دریافت می‌کنم. از اعضای آکادمی، گروهم در ایران، تهیه‌کننده‌ام الکساندر ماله‌گی و پخش‌کنندگانم کوهن مدیا و آمازون تشکر می‌کنم. همچنین از همبستگی دیگر کاندیداهای بهترین فیلم خارجی سپاسگزارم. متأسفم که امشب با شما نیستم؛ غیبت من به علت احترام به مردم کشورم و شش کشور دیگر است که با قانون غیرانسانی منع ورود مهاجران به امریکا مورد بی‌احترامی واقع شدند. تقسیم‌بندی جهان توسط سیاستمداران افراطی به دسته ما در برابر دشمنان ما، باعث ایجاد هراس می‌شود که توجیهی دروغین برای خشونت‌ها و جنگ‌هاست؛ جنگ‌هایی که مانع بزرگی برای رسیدن به دموکراسی و رعایت حقوق بشر در کشورهایی که مورد تهاجم واقع شده‌اند، محسوب می‌شوند. سینماگران می‌توانند با چرخش دوربین‌هایشان به اشتراکات انسانی، کلیشه‌هایی را که از ملیت‌ها و ادیان مختلف ساخته شده است بشکنند و زمینه‌ یکدلی میان مردم جهان را فراهم کنند. یکدلی چیزی‌ است که امروز بیشتر از هر زمان به آن نیازمندیم.»
«فروشنده» برای دریافت جایزه اسکار بهترین فیلم خارجی‌زبان، فیلم‌های «سرزمین مین» ساخته مارتین ساندپیت از دانمارک، «مردی به نام اووه» به کارگردانی هانس هولم از سوئد، «تانا» ساخته بنتلی دین و مارتین باتلر از استرالیا و «تونی اردمن» به کارگردانی مارن آده از آلمان را به‌عنوان رقیب پیش روی خود داشت.
فعالیت بسیاری از کاربران ایرانی شبکه‌های اجتماعی که از اوایل نیمه شب دوشنبه 9 اسفند لینک‌های پخش مراسم اسکار را برای همدیگر رد و بدل می‌کردند، با اعلام نام فرهادی به‌عنوان برنده اسکار، شدت گرفت و در زمانی کوتاه نام فرهادی و فروشنده را به ترند پربازدیدترین در توئیتر تبدیل کردند.
لحظه شرمساری حزب جمهوریخواه
موفقیت «فروشنده» در اسکار در بسیاری از رسانه‌های جهان هم بازتاب گسترده‌ای داشت و روزنامه‌ها و نشریات بین‌المللی آن را تیتر کردند.
«هالیوود ریپورتر» ضمن تمجید از فیلم نوشت، فیلم تازه اصغر فرهادی پیامی جهانی دارد و در ضمن دریچه‌ای به سوی جامعه ایرانی می‌گشاید که مردم آن مثل هر کجای دیگر در دنیا، می‌کوشند تا تغییری ایجاد کنند. «گاردین» لحظه برنده شدن فرهادی را به‌عنوان لحظه‌ای که باعث شرمساری حزب جمهوریخواه امریکا شد، خواند. «پلی لیست» هم بهترین سخنرانی اسکار امسال را متعلق به کسی دانست که خودش در مراسم حضور نداشت. روزنامه «ایندیپندنت» تیتر زد: وقتی «فروشنده» اسکار بهترین فیلم خارجی را برد، «اصغر فرهادی» قانون ضدمهاجر «ترامپ» را هدف قرار داد. «ایندیپندنت» همچنین نوشت: فیلمساز ایرانی پس از وضع این قانون از سوی رئیس جمهور، مراسم اسکار را بایکوت کرد. «لس آنجلس تایمز» که پیش از این با تیتری کنایه‌آمیز به توئیت‌های «دونالد ترامپ» اشاره کرده و به نقل از مدیر کمپانی «سونی» نوشته بود: «اخبار کذب» اسکار را به «اصغر فرهادی» می‌دهد، برنده شدن دوباره کارگردان ایرانی فیلم «فروشنده» را در این رقابت‌ها تیتر کرد. «فیگارو»، «گاردین»، «واشینگتن اگزماینر»، «اسلیت مگزین»، «نیوز ۱۸»، «تی‌وی گاید»، «یوروپ ۱»، «پاریسین»، «پرمیر» و «رادیو لوکزامبورگ» از دیگر رسانه‌های بین‌المللی بودند که کسب اسکار بهترین فیلم خارجی از سوی «فرهادی» را تیتر کردند.
اسکار آنتی ترامپ
آنچه اسکار 2017 را از دوره‌های پیشین این جوایز متفاوت کرده بود، بدون تردید تأثیر حضور دونالد ترامپ رئیس جمهوری امریکا و بسیاری از صحبت‌ها و تصمیم‌های اوست که ماهیتی اعتراضی به اسکار هشتاد و نهم داده بود. روبان آبی که متعلق به اتحادیه آزادی‌های مدنی امریکا است در اعتراض به تحدید آزادی‌های فردی روی سینه تعداد زیادی از هنرمندان نصب شده بود.
بازار طعنه و کنایه به ترامپ هم داغ بود و جیمی کیمل مجری طناز مراسم و بیشتر برندگان اسکار از هر فرصتی استفاده می‌کردند تا علیه رئیس جمهوری امریکا صحبت کنند. کیمل چندین بار با ترامپ، همسر و دخترش شوخی کرد و صحبت‌های او را علیه مطبوعات دست انداخت. او در ابتدای مراسم هم گفت: «می خواهم از ترامپ تشکر کنم. یادتان می‌آید سال قبل می‌گفتند اسکار نژادپرست است؟ تشکر می‌کنم که اسکار امسال به لطف ترامپ نژادپرستانه نیست. این مراسم به صورت زنده در امریکا و 225 کشوری که حالا از امریکا متنفرند پخش می‌شود.» ترامپ گفته بود که مراسم را تماشا نمی‌کند؛ رسانه‌ها البته گزارش دادند که او در توئیتی نوشته اسکار مزخرف و افتضاح است و بلافاصله هم آن را حذف کرد.
نخستین اسکار یک مسلمان
ماهرشالا علی رنگین پوست که بیشتر در سریال‌ها بازی می‌کند و بویژه با مجموعه «خانه پوشالی» مشهور است نخستین اسکار را در بخش بهترین بازیگر نقش مکمل مرد برای فیلم «مهتاب» به دست آورد. با توجه به انتقادهایی که نسبت به اسکار سال گذشته و نژادپرستانه بودن آن مطرح شده بود، به نظر می‌رسید، آکادمی امسال تصمیم گرفته بود تا هر طور شده، خود را از زیر بار این اتهام خارج کند. به همین دلیل در بخش بعدی یعنی بهترین بازیگر نقش مکمل زن هم یک رنگین پوست دیگر اسکار را به خانه برد. وایولا دیویس برای بازی در فیلم «حصارها» اسکار را دریافت کرد.
سلفی بگیر‌ها وارد می‌شوند
کیمل در میانه مراسم، گروهی که او آنها را توریست معرفی کرد به سالن آورد و آنها را به تماشای میهمانان دعوت کرد. او در این بخش هم ترامپ را از یاد نبرد و تلاش کرد حمایت خود را از خارجی‌ها و مهاجرین نشان دهد. مجری اسکار که به نظر می‌رسید نگران حال ترامپ شده بود، صفحه موبایلش را روی پرده نمایش انداخت و او را در توئیتی خطاب کرد و نوشت: هی ترامپ؛ بیداری؟ مریل استریپ هم سلام می‌رساند.
یادی از عباس کیارستمی در اسکار
تصویری از عباس کیارستمی کارگردان سرشناس و فقید سینمای ایران هم در مراسم اهدای جایزه‌های اسکار 2017 پخش شد. در کلیپی که درباره یادبودها در هشتادونهمین دوره جوایز سینمایی اسکار منتشر شد، تصویری از عباس کیارستمی، فیلمساز جهانی ایران هم دیده شد. عباس کیارستمی کمی پیش از درگذشت، در تاریخ 4 جولای 2016 (14 تیر) در فرانسه، برای عضویت در شاخه کارگردانی آکادمی اسکار دعوت شده بود.
بهترین مستندها
ازرا ادلمن کارگردان بهترین فیلم بلند مستند یعنی «او.جی: ساخت امریکا» دیگر هنرمندی بود که صحبت‌هایش ماهیتی سیاسی و اعتراضی داشت، جایزه اسکار خود را به همه قربانیان خشونت پلیس، خشونت و بی‌رحمی پلیس و بی‌عدالتی‌های نژادی تقدیم کرد و گفت که از این بابت مفتخر است. در بخش مستندهای کوتاه دو فیلم از نامزدها به سوریه پرداخته بودند: «وطنی: سرزمین من» ساخته مارسل متلزیفن، کارگردان آلمانی که قصه مهاجرت یک خانواده جنگ‌زده سوری به آلمان است و فیلم «کلاه‌سفیدها» که داستان نیروهای امدادی فعال در نبرد سوریه را روایت می‌کند. مستند «کلاه‌سفید‌ها» (White Helmets) اسکار بهترین مستند کوتاه را به دست آورد. خالد خطیب، تصویربردار فیلم «کلاه‌سفیدها» با‌وجود دریافت ویزا نتوانست وارد امریکا شود. وزارت امنیت داخلی امریکا مانع ورود آقای خطیب شده بود. همه حاضران در این مراسم برای پایان قریب‌الوقوع جنگ سوریه و به احترام قربانیان، ایستادند تا همبستگی خود را نشان دهند. اورلاندو فون اینزیدل کارگردان این فیلم پیام رائد الصالح رئیس سازمان کلاه سفیدها را هم خواند و گفت: بسیار خوشوقتم که کار ما در دنیا دیده شده است. هدف سازمان ما  این آیه قرآن کریم است: «نجات جان یک انسان مثل نجات دادن کل بشریت است.»
برندگان اصلی همان‌هایی بودند که قرار بود باشند
بیشتر جوایز با پیش‌بینی‌هایی که پیش از مراسم انجام شده بود، تطبیق داشت؛ اما استون برای بازی در «لالالند» موفق به کسب اسکار شد. وی در مراسم گفت: یک چنین لحظه‌ای به معنی درهم‌ آمیختن عظیم شانس و فرصت است. او از شزل کارگردان فیلم هم برای سپردن این نقش به خودش تشکر کرد. کیسی افلک بازیگر «منچستر بای دسی» هم که در بیشتر فهرست‌های نشریات تخصصی سینمایی که برندگان را پیش‌بینی کرده بودند، نامش آمده بود، موفق شد اسکار بهترین بازیگر نقش مرد را برای این درام تلخ به دست بیاورد. هرچند دنزل واشینگتن برای «حصارها» هم امید زیادی برای دریافت اسکار این بخش داشت، اما لابد داوران تصور می‌کردند سهم سیاهان را در اسکار امسال داده‌اند. افلک هم البته حق شاگردی را به جا آورد و با ادای احترام به اوگفت بازیگری را از او یاد گرفته است و امشب برای نخستین بار او را از نزدیک می‌بیند. جایزه بهترین فیلمنامه اصلی هم به «منچستر بای دسی» بهترین و فیلمنامه اقتباسی به «مهتاب» رسید.
«لا‌لا لند» موزیکالی که در ستایش هالیوود است در ۱۴ بخش نامزد شده بود اما در نهایت توانست شش اسکار را از آنِ خود کند؛ از جمله برای بهترین کارگردانی، بهترین بازیگر زن، بهترین فیلمبرداری و بهترین موسیقی اوریجینال. دیمین شزل که تنها 32 سال دارد، حالا با ساخت «لالا لند» به چهره‌ای مهم در سینمای امریکا تبدیل شده و فیلمش هم از سوی بسیاری از منتقدان تحسین شده است.
هپی‌اند برای «مهتاب»
اهدای جوایز با نظم خوبی پیش می‌رفت تا نوبت به اعلام جایزه بهترین فیلم شد. وارن بیتی که همراه فی داناوی برای معرفی بهترین فیلم روی صحنه رفته بود، زمانی که پاکت برنده بهترین فیلم را باز کرد، نام برنده را نخواند و بعد از اندکی مکث، کاغذ داخل پاکت را به فی داناوی نشان داد. داناوی، «لالالند» را برنده اعلام کرد. تهیه‌کنندگان فیلم روی صحنه رفتند و جوایزشان را گرفتند اما ناگهان یکی از آنها اعلام کرد برنده «مهتاب» است. تصور همه این بود که این یکی از غافلگیری‌های مراسم است، اما بسرعت مشخص شد که فی داناوی به اشتباه نام «لالا لند» را خوانده و برنده اصلی «مهتاب» است. پایان داستان برای «لالا لند»ی ها چندان خوش نبود و مجبور شدند با چهره‌های مغموم پایین بیایند و جایزه هایشان را به «مهتاب»ی‌ها وبری جنکینز کارگردان این فیلم بدهند. مشکل هم ظاهراً از پاکتی بوده که به دست وارن بیتی رسیده بود؛ پاکتی که اسم اما استون برنده اسکار بهترین بازیگر نقش اصلی زن در آن بوده و به همین دلیل وارن بیتی برای اعلام نام برنده بهترین فیلم دچار سردرگمی شده بود.
البته این تنها گاف اسکار امسال نبود. در فیلم چهره های از دست رفته، از جان چپمن تهیه کننده استرالیایی به عنوان طراح لباس فقید یاد شد که او اعلام کرد زنده است و با دیدن این عکس ویران شده است.


آدرس مطلب http://www.iran-newspaper.com/newspaper/page/6446/22/405517/0
ارسال دیدگاه
  • ضمن تشکر از بیان دیدگاه خود به اطلاع شما رسانده می شود که دیدگاه شما پس از تایید نویسنده این مطلب منتشر خواهد شد.
  • دیدگاه ها ویرایش نمی شوند.
  • از ایمیل شما فقط جهت تشخیص هویت استفاده خواهد شد.
  • دیدگاه های تبلیغاتی ، اسپم و مغایر عرف تایید نمی شوند.
captcha
انتخاب نشریه
جستجو بر اساس تاریخ
ویژه نامه
ایران عصر