ادامه از ص 106


به روزانه یک میلیون و ٢٠٠ هزار بشکه رسیده بود و جایگاه کشوری که همواره در طول تاریخ اوپک از آن به‌عنوان دومین تولیدکننده بزرگ این سازمان یاد می‌شد دو تا سه پله سقوط کرده بود، با همه این اوصاف وزیر نفت دولت تدبیر و امید با دستی خالی اما اراده‌ای قوی برای پیشبرد سیاست قطعی بازگشت ایران به بازارهای جهانی نفت خام پا به دبیرخانه اوپک گذاشت و در نخستین مصاحبه خود با قاطعیت اعلام کرد که «چهار میلیون بشکه  نفت تولید می‌کنیم حتی اگر قیمت نفت به ٢٠ دلار برای هر بشکه برسد.» موفقیت تهران برای بازگشت به بازارهای جهانی نفت خام شبیه پازلی بود که برای تکمیل شدن قطعه‎های آن باید بموقع و در زمان مقرر کنار هم چیده می‌شد، یکی از قطعه‎های اصلی برای تکمیل این پازل لغو تحریم‎‎های فلج‌کننده نفتی بود که بشدت تولید و صادرات نفت کشور را تحت تأثیر گذاشته بود. خوشبختانه با عبور از چندین مرحله و درنهایت موفقیت تیم دیپلماسی کشور این قطعه اصلی فراهم شد. زنگنه استوارتر و مصمم‌تر در مسیر پیشبرد دیپلماسی نفتی و پس گرفتن حق ملت ایران در بازار نفت گام برداشت.
از آنجایی که شرایط برای بازگشت ایران به بازارهای جهانی نفت خام کاملاً مهیا بود و وزارت نفت بارها چه به صورت رسمی و غیررسمی در قالب نامه و مصاحبه‎های مطبوعاتی اوپک و اعضای آن را برای افزایش تولید و صادرات نفت خام خود آماده کرده بود، دیپلماسی نفتی شدت گرفت. به این ترتیب پایان کار مردان دستگاه دیپلماسی کشور تازه آغاز کار مردان نفتی ایران بود.
اما همزمان با کاهش‌های پی در پی قیمت نفت و همین‌طور افزایش تولید و صادرات نفت خام موجی در میان تولیدکنندگان نفت خام عضو اوپک برای توقف تولید تمام اعضا به راه افتاد. تمرکز اصلی کشورهای خواهان این طرح تثبیت تولید (فریز نفتی) روی ایران بود. اما ایران که بتازگی از فشار تحریم‌ها خارج شده بود نمی‌خواست این بار دست به خود تحریمی بزند. سال 2016 در این زمینه نشست‌ها و گفت‌و‌گو‌های فشرده‌ای به راه افتاد و در تمام آنها ایران یکی از دعوت شدگان اصلی بود. نشست‌هایی با محوریت ایران که از بهبود جایگاه کشور و دستاوردهای برجام خبرمی داد. ایران کم کم تبدیل به رهبر نشست‌های نفتی اوپک و غیر اوپک شد. به طوری که اگر در یک نشست شرکت نمی‌کرد یا آن نشست برگزار نمی‌شد  و یا آنکه نتیجه مهمی در بر نداشت.
وزیر نفت ایران هم هر بار بر موضع شفاف کشور مبنی بر احیای سهم از دست رفته ایران در بازار نفت خام تأکید می‌کرد. به مرور سمت و سوی تصمیمات با خواست ایران هم جهت شد و حتی عربستان سعودی نیز پذیرفت که ایران باید از کاهش تولید نفت خام معاف شود.
بعد از سه نشست جمعی، اوپک در اجلاس 171 خود به توافقی دست یافت که بذر آن را در اجلاس غیررسمی الجزایر کاشته بود. توافقی که به کاهش روزانه یک میلیون و 200 هزار بشکه‌ای سقف تولید اوپک تأکید داشت. این نخستین بار در طول 8 سال گذشته بود که این سازمان به اجماع می‌رسید. در این توافق مطابق خواست ایران، 3 کشور از طرح توقف و کاهش تولید معاف شدند؛ نیجریه، لیبی و ایران. به ایران حتی اجازه داده شد که تولید نفت خامش را 90 هزار بشکه در روز طی 6 ماه نخست سال 2017 افزایش دهد. پس از آن ایران توانست کشورهای غیرعضو در اوپک را نیز به رهبری روسیه همراه اوپک کند. در نهایت 14 کشور غیر عضو در این سازمان با کاهش 600 هزار بشکه‌ای تولید نفت خام خود موافقت کردند که  اکنون این توافق‌ها در حال اجراست. این نخستین توافق مهم نفتی میان کشورهای اوپک و غیر اوپک طی 30 سال اخیر بود. دستاوردی برای دیپلماسی نفتی ایران که بر پایه حذف نگاه سیاسی به موضوع و پیروی از منطق اقتصادی حاکم بر بازار نفت، با هدف رسیدن به حداکثر منافع مشترک استوار بود.
در کنار این دستاورد بزرگ، از نگاهی دیگر نیز نتیجه این دو نشست برای وزارت نفت جمهوری اسلامی ایران یک موفقیت بزرگ به شمار می‌آید. در تعیین سقف ٣٢میلیون و ٥٠٠ هزار بشکه‌ای تولید نفت اوپک، در حالی که همه کشورهای عضو مکلف به کاهش 5/4 درصدی تولید خود شده‌اند، تنها ایران جواز افزایش ٩٠ هزار بشکه‌ای تولید دریافت کرد.
به گفته یکی از کارشناسان بین‌المللی، «ایران توانست با موفقیت، تحریم‌های فلج‌کننده نفتی را حذف کند و به‌عنوان قدرت برتر اوپک، سهم تولید سه میلیون و ٩٠٠ هزار بشکه‌ای بگیرد.» همه صاحبنظران معترف‌اند که ایران برنده بزرگ توافق اوپک بود، میدانی که البته بازنده‌ای نداشت. مفهوم این عبارت حفظ حداکثری منافع ملی است.
آغاز جذب سرمایه خارجی
اظهارنظر «عبدالرحیم ابی‌فرح» را در زمانی که معاون دبیر کل سازمان ملل بود، شاید کمتر کسی شنیده باشد. قطعنامه 598 شورای امنیت سازمان ملل که صادر شد این فرد به ایران آمد تا برآورد کند خسارت مستقیم ایران از جنگ ایران و عراق چقدر بوده است. در گزارش نهایی هزینه مستقیم وارده به ایران ذکر شد اما او نکته‌ای در خصوص صنعت نفت ایران نیز نوشت. در سال 1987/1366 ابی فرح به سازمان ملل گزارش داد که صنعت نفت ایران به صورت وصله پینه اداره می‌شود و اگر تا 10 سال دیگر در این صنعت به طور جدی سرمایه‌گذاری نشود این صنعت فرو می‌ریزد و هیچ‌چیز از آن باقی نخواهد ماند. اما ایران در این سال‌ها سرمایه‌گذاری جدی در صنعت نفت نکرد. هرچند که امکان آن در دولت قبل وجود داشت. بر اساس این پیش‌بینی کارشناسی باید 10سال بعد از سال1987 صنعت نفت ایران فرو می‌پاشید. اما تحقق نیافت چراکه صنعتگران نفتی اجازه ندادند زیربنای صنعت از دست برود. با وجود این تلاش‌ها امروز حال صنعت نفت ایران چندان خوب نیست و اگر هرچه زودتر تکنولوژی و سرمایه به آن تزریق نشود همین تولید موجود را هم از دست خواهیم داد و باید منتظر تحقق اظهارنظر ابی فرح باشیم. میادین نفتی مسن ایران نیازمند تکنولوژی و سرمایه هستند تا ضریب بازیافت‌شان افزایش یابد و خشک نشوند. اما در کشور ما نه این سرمایه و تکنولوژی وجود دارد و نه تحریم‌ها اجازه داد در 5 سال اخیر سرمایه‌گذار خارجی وارد کشور شود. اکنون این امکان فراهم شده و یکی از قفل‌های دیگری که برجام گشود؛ امکان جذب سرمایه و تکنولوژی خارجی است.
البته ناگفته نماند که وزارت نفت همزمان با مذاکرات هسته‌ای مدل قراردادهای نفتی ایران را اصلاح و به نمونه بین‌المللی آن  نزدیک کرد. از همان ابتدای مذاکرات، سرمایه‌گذاران خارجی در این باره می‌گفتند که اگر برجام اجرایی شود اما مدل قراردادهای ایران برد-برد نشود حاضر نیستند به ایران بیایند و سرمایه‌گذاری کنند. لذا مدل جدید قراردادهای نفتی اگرچه با تأخیر اما بالاخره به تصویب دولت و موافقت تمام نهادهای نظارتی رسید.
با برجام و تصویب مدل جدید قراردادهای ایران، جذب سرمایه خارجی بعد از یک دوره مکث طولانی بالاخره شروع شد و سرمایه‌گذاران خارجی برای حضور در صنعت نفت کشور به تهران آمدند. تفاهمنامه‌های زیادی امضا شد و مهم‌ترین آنها تفاهمنامه‌ها و امضای موافقتنامه‌های اصولی با شرکت‌های توتال، شل، انی، او‎ام‎وی، اینپکس، پتروناس، شلمبرژه و لوک اویل است. البته قرارداد نهایی این تفاهمنامه‌ها بعد از مناقصه‌های نفتی و بررسی‌های ایران امضا خواهد شد. اما همین که شرکت‌های معتبر خارجی حاضر شده‌اند به ایران بیایند و مذاکره کنند، یعنی دیوار تحریم‌های ایران فروریخته است.
وزیر نفت عقیده دارد که دیگر فرصت آزمون و خطا در صنعت نفت نداریم. ظاهراً جدی‌ترین گزینه پیش رو برای اجرا در قالب قراردادهای جدید نفتی، قرارداد توسعه فاز ١١ پارس جنوبی با توتال و آزادگان جنوبی است.
توسعه میادین مشترک در کمبود منابع مالی
اگرچه اکنون سیاست وزارت نفت دولت یازدهم جذب سرمایه و تکنولوژی خارجی برای کاهش هزینه‌ها و زمان اجرای طرح هاست اما در سه سال اخیر با وجود کاهش شدید درآمدهای نفتی توسعه طرح‌ها بویژه در میادین مشترک متوقف نشد. به طوری که در سه سال اخیر فازهای 12 (معادل 3 فاز استاندارد)، 15 و 16 (دو فاز استاندارد) به طور رسمی افتتاح شد و فازهای 17 و 18، 19، 20 و 21 نیز اگرچه به  تولید رسیده‌اند اما هنوز افتتاح رسمی نشده‌اند. نام میادین غرب کارون هم چند سالی است که بر سر زبان‌ها افتاده است؛ منطقه‌ای که شامل چند میدان نفتی مشترک ازجمله آزادگان شمالی و جنوبی، یادآوران و یاران شمالی و جنوبی است و به باور بسیاری از کارشناسان، تمدن جدید نفتی ایران در این منطقه شکل خواهد گرفت. زنگنه توسعه این میادین مشترک را هم در اولویت‌های صنعت نفت قرار داد و کار
 به شکل مطلوبی در این منطقه پیش رفته است. با تأکید‌ها و تلاش‌های پی در پی وزارت نفت دولت یازدهم سه طرح توسعه‌ای این میدان‌ها در سه سال اخیر به نتیجه و برداشت نفت از میدان‌های این منطقه به بیش از ٢٦٠ هزار بشکه رسید. پس از تکمیل طرح‌های توسعه‌ این میدان‌ها که در فهرست مناقصه‌های نفتی آمده‌اند، می‌توان روزانه بیش از یک میلیون بشکه نفت خام از این میدان‎ها برداشت کرد.


آدرس مطلب http://www.iran-newspaper.com/newspaper/page/6454/107/406482/1
ارسال دیدگاه
  • ضمن تشکر از بیان دیدگاه خود به اطلاع شما رسانده می شود که دیدگاه شما پس از تایید نویسنده این مطلب منتشر خواهد شد.
  • دیدگاه ها ویرایش نمی شوند.
  • از ایمیل شما فقط جهت تشخیص هویت استفاده خواهد شد.
  • دیدگاه های تبلیغاتی ، اسپم و مغایر عرف تایید نمی شوند.
captcha
انتخاب نشریه
جستجو بر اساس تاریخ
ویژه نامه
ایران عصر