صدای بلند موسیقی و فیلم در جامعه

محمد شمس لنگرودی: شعر به حاشیه نرفته‌ اما دیگر صدای بلندی ندارد

مریم  شهبازی
خبرنگار

تأکید دارد برای شهرت به سراغ سینما نرفته! در چند فیلم بازی کرده، حتی برای ایفای نقش در فیلم «احتمال باران اسیدی» سال گذشته نامزد دریافت جایزه بهترین بازیگر نقش اول در جشن انجمن منتقدان شد‌ اما با  وجود این هنوز خودش را بازیگر نمی‌داند. به موسیقی هم علاقه بسیاری دارد، آن هم از سال‌های دور نوجوانی، چند قطعه‌ای خوانده، ساز هم می‌زند‌ اما خودش را خواننده نمی‌داند. تخصص اصلی‌اش شعر و شاعری است. چند دهه سابقه فعالیت جدی در حوزه شعر، تحقیق، پژوهش و تدریس در دانشگاه در رزومه‌اش ثبت شده‌ اما می‌گوید برای شاعری شعر نگفته! محمد شمس لنگرودی از آن دسته شاعرانی است که تجربه فعالیت در عرصه‌های مختلف فرهنگ و هنر به نامش ثبت شده، حتی چند رمان بزرگسال و چند قصه‌ای هم برای کودکان نوشته است. او بتازگی در فیلم «دوباره زندگی» نقش مقابل گلاب آدینه را بازی کرده، فیلمی که شانس حضور در جشنواره فیلم فجر‌امسال را پیدا نکرد‌ اما سال آینده اکران می‌شود و شمس لنگرودی آن را کاری قابل تأمل می‌داند. او این روزها مشغول بازنویسی آخرین نوشته‌اش در حوزه رمان و همچنین بازبینی نهایی دو مجموعه شعر  است که آنها را به احتمال بسیار سال آینده روانه بازار کتاب خواهد کرد. به بهانه فعالیت‌های او در حوزه‌های یاد شده، گفت‌وگویی با وی درباره ارزیابی‌اش از  شعر ، موسیقی و سینمای معاصر  داشتیم که می‌خوانید.

شما نه تنها در عرصه شعر، بلکه در حوزه‌های بازیگری و موسیقی هم کار کرده‌اید. جشنواره فیلم فجر را بتازگی پشت سر گذاشته‌ایم، فیلم‌های‌امسال را چطور دیدید؟
تا به‌ امروز در هیچ جشنواره و جایزه‌ای شرکت نکرده‌ام و هرگز فیلمی را در جشنواره‌ها ندیده‌ام. مگر زمانی که فیلمی با بازی خودم اکران شده باشد و بنابر دعوت و به حرمت دوستان در آن شرکت کرده باشم. از همین رو تنها دو مرتبه در جشنواره‌ها شرکت کرده‌ام و اطلاعی از فیلم‌های جشنواره این دوره ندارم. البته‌ امسال در فیلم «دوباره زندگی»، با خانم گلاب آدینه حضور داشتیم، فیلم بموقع‌ آماده شد و آن طور که بسیاری از دوستان می‌گویند، کار خوبی هم از آب درآمده است، منتهی به آن اجازه شرکت در جشنواره فیلم فجر داده نشد.
این فیلم در چه ژانری است و شما در آن چه نقشی ایفا کرده‌اید؟
در این فیلم نقش مقابل خانم آدینه را بازی می‌کنم، ما صاحب فرزندی هستیم که برای او مسائلی رخ می‌دهد و داستان فیلم را شکل می‌دهد.
پس نقشی که در این فیلم بازی کرده‌اید، ارتباطی با
شاعر بودنتان ندارد؟
نه! به هیچ وجه تمایل ندارم به عنوان شاعر قدم به سینما بگذارم و این کار به نظرم سوء استفاده از موقعیت شاعری‌ام به شمار می‌آید. علاوه بر این علاقه‌مندم در نقش‌هایی متفاوت بازی کنم چراکه به سینما علاقه دارم و برای شهرت به سراغ آن نرفته‌ام.
اما ورودتان به سینما با ایفای نقش به عنوان یک شاعر بود!
بله و شاید جالب باشد که بدانید آن زمان هیچ تصمیمی به
بازیگر شدن نداشتم، اتفاقاً در فیلمی که اشاره کردید در نقش یک شاعر تبعیدی بازی کرده‌ام. خوشبختانه این فیلم بعد از 9 سال اجازه اکران گرفته است. شاید باز هم شرایطی پیش آید که در نقش شاعر بازی کنم،‌اما به طور قطع هیچ گاه نقش شاعری افسرده و غمگین که تارک دنیا شده و خلاف واقعیت است را بازی نخواهم کرد.
پس مشکلی با بازی در نقش شاعر ندارید، بلکه به تصور اشتباهی که شاعران را با آن به تصویر می‌کشند، نقد دارید!
همین طور است، اگر در فیلمی نقش شاعری به من پیشنهاد شود که فعال بوده و گوشه‌نشین نباشد قبول خواهم کرد، نمی‌خواهم خودم هم به تصورات اشتباهی که درباره شاعران ارائه شده دامن بزنم. علاوه بر این متن خود فیلمنامه هم برایم از اهمیت بسیاری برخوردار است.
طی چند سال اخیر حضورتان در هنر هفتم پررنگ شده، بویژه که قبل از فعالیت جدی در عرصه شعر، سودای بازیگری را هم در سر داشته‌اید. با این حساب به علاقه سال‌های نوجوانی و جوانی‌تان بازگشته‌اید یا بازیگری برایتان حکم ساعت استراحت، آن هم بعد از چند دهه فعالیت ادبی جدی دارد؟
هر دو نکته‌ای که به آن اشاره کردید، در ارتباط با ورودم به سینما نقش داشته است. شاید بتوان گفت قدری به دنبال تغییر فضای زندگی حرفه‌ای و شخصی‌ام بوده‌ام. از سوی دیگر سینما یکی از علایقی است که از دوران نوجوانی‌ام به سراغ یادگیری‌اش رفتم و آن را براساس روش «استانیسلاوسکی» فرا گرفتم و آن روزها چقدر عاشق «برشت» بودم.
پس بهتر است بگوییم به جای سینما به تئاتر علاقه‌مند بودید!
بله اگر بگویم تئاتر، صحیح‌تر است. در واقع آن روزها بیش از سینما به دنبال تئاتر بودم و هرگز گمان نمی‌کردم بازیگر هنر هفتم شوم. بعد از یکسری اتفاقاتی که در زندگی‌ام رخ داد و خستگی‌ام از فضای شعر و البته نه از خود شعر، تصمیم گرفتم بازیگری را هم تجربه کنم. البته زمانی که برای بازی در نخستین فیلم دعوت شدم، علاقه چندانی به قبول آن نداشتم ‌اما بعد دیدم که چقدر فضای متفاوتی از شعر و شاعری دارد. این تفاوت همان چیزی بود که به دنبالش بودم. خواهان تغییر فضای زندگی‌ام از روزمرگی‌هایی که اغلب گرفتار آن می‌شویم، بودم و آن را پذیرفتم. البته به مرور و با پیشنهادهای بعدی به دنیای بازیگری و سینما هم علاقه‌مند شدم.
از سینما و علاقه‌مندی‌تان به این عرصه گفتید، در شرایط فعلی چه جایگاهی برای سینمای ایران در عرصه جهانی قائل هستید؟
با وجود تمام کم و کاستی‌هایی که سینماگران‌مان با آن روبه‌رو هستند، گمان می‌کنم که شناخت جوانان فعال در این عرصه از سینما و تکنیک‌های آن بیشتر شده است. از همین رو معتقدم که هنرمندان ایرانی در همه رشته‌های هنری می‌توانند سرآمد شوند. این گفته‌ام برحسب احساسات نیست چراکه به کشورهای بسیاری رفته‌ام، در برنامه‌های خارجی مختلفی هم برای شعرخوانی و حتی تدریس دعوت شده‌ام و براساس تجربه چنین نظری دارم. جالب است بگویم سال قبل با دکتر ابوالقاسم اسماعیل‌پور به کنگره جهانی شعر چین دعوت شدیم و آنجا فهمیدیم که شعر ایران چند سر و گردن بالاتر از شعر سایر کشورهاست.
پس چرا خبری از شعر فارسی معاصر در عرصه‌های بین‌المللی شعر نیست؟
شعر فارسی معاصر برخلاف سینما فرصتی برای معرفی در کشورهای دیگر نداشته است. سینمای ایران به دلیل مشکلات و موانعی که با آن روبه‌رواست، نتوانسته آن طور که باید و شاید بدرخشد. فیلمنامه‌ها با مشکلات بسیاری روبه‌رواست، آن هم وقتی که مهم‌ترین وظیفه برعهده همین بخش از فیلم است. این در شرایطی است که در کشورهای دیگر فیلمنامه‌نویسی به عهده یک نفر نیست و گروه‌های فیلمنامه‌نویسی برای ساخت یک فیلم یا مجموعه تشکیل می‌شود، حتی اتاق‌های دیالوگ‌نویسی تشکیل می‌دهند، دیالوگ‌ها را می‌نویسند و فیلمنامه بر همین اساس نوشته می‌شود. ‌اما در کشور ما یک نفر به ناچار و اجبار شرایط می‌نشیند، فیلمنامه و دیالوگ‌ها را می‌نویسد و حتی کسی نیست که آن را بدرستی ویراستاری کند. با فیلمنامه‌ای که قوی نیست، نمی‌توان فیلم خوب ساخت و این یکی از...

 

ادامه در ص 142

 


آدرس مطلب http://www.iran-newspaper.com/newspaper/page/6454/141/406529/1
ارسال دیدگاه
  • ضمن تشکر از بیان دیدگاه خود به اطلاع شما رسانده می شود که دیدگاه شما پس از تایید نویسنده این مطلب منتشر خواهد شد.
  • دیدگاه ها ویرایش نمی شوند.
  • از ایمیل شما فقط جهت تشخیص هویت استفاده خواهد شد.
  • دیدگاه های تبلیغاتی ، اسپم و مغایر عرف تایید نمی شوند.
captcha
انتخاب نشریه
جستجو بر اساس تاریخ
ویژه نامه
ایران عصر