یادداشت 1

آموزگار فروتن سیاست مدرن


در باب میراث علمی گرانمایه استاد عبدالعلی قوام
آموزگار فروتن سیاست مدرن

محمد نوری

1- استاد ما در هفتاد و یکمین بهار زندگی‌اش همچنان سرشار از شور نوشتن و خواندن است. دکتر عبدالعلی قوام در سه دهه اخیر در صف اول آموزگارانی ایستاد که دانش سیاست را به کام دانشجوی ایرانی دلپذیر کرد و دریچه‌ای از آگاهی به دنیای سیاست مدرن پیش روی نسل جوان ایرانی گشود.
استاد خود از دیاری برخاسته بود که خاک آن به سیاست و حکمت سرشته است اقلیمی که همه ایرانیان در مقابل بزرگان ادبی و سیاسی آن سرتعظیم فرود می‌آورند از دهخدا و علامه قزوینی تا طالقانی و...
2-‌ برای داوطلبان رشته سیاست در دهه 60 و 70، نشستن پای درس قوام غرورانگیز بود. صدا و سلوک او در نگاه هر نوآموزی خاطره نسل آموزگاران قدیم ایران زمین را زنده می‌کرد. ظاهر آراسته، صلابت در گفتار، احاطه و اشراف بر درس و بالاخره مهارت در پاسخگویی و اقناع همگی در ذهن دانشجوی آن روز منظومه‌ای می‌ساخت تا معلمی قوام رنگی از کاریزما را پیدا کند و دانشجویانش او را در مرتبه‌ای فراتر از همقطارانش ببینند.
کلاس‌های درس استاد آن قدر گرم و گیرا بود که همیشه در کنار جمع پرشمار دانشجویان رشته علوم سیاسی، میهمانانی از دانشکده حقوق و اقتصاد در آن بنشینند. دانشجویان علوم سیاسی در کنار مقام علمی استاد همواره متأثر از سلوک و رفتار او بودند. شخصیت معلمی قوام به معنای واقعی به فضیلت اخلاق مداری و انضباط آراسته بود. در کلام و نگاه او نه نشانی از نخوت و کبر بود و نه سودایی از شهرت و جاه طلبی. فروتنی او چنان بود که دانشجویانش هیچگاه در پرسشگری، نقد و به چالش کشیدن نظراتش دچار لکنت نمی‌شدند.
2- مرام و منطق قوام در 16 سال مدیریت بر گروه علوم سیاسی دانشگاه بهشتی بی‌آنکه به زبان آورد بر دوری حوزه علم از حوزه قدرت استوار بود. او در همه ایام پرتلاطم سیاست ایران مانع از آن شد نزاع‌ها و کشمکش‌ها به فضای دانش و دانشکده راه یابد و دانشجوی نوپای سیاست فرصت گران آموختن و رشد علمی را پای رقابت جناح‌های قدرت از کف بنهد.
استاد بر این سلوک خردورزی و علم‌گرایی در کلاس درس نیز پایبند ماند. در دورانی که کاروان مدیریت جامعه گرفتار آزمون و خطا بود، همواره دورنمایی از سیاست مدرن در ذهن دانشجویان ترسیم می‌کرد و سعی بلیغ بر این داشت که دانشجویانش به مبانی و معیارهای نقد و تحلیل علمی تجهیز شوند.
قوام در مبانی فکری خویش همواره به علمی شدن حوزه مدیریت بویژه امور دیپلماسی می‌اندیشید. او بسان فلاسفه کلاسیک آرزوی نشستن نخبگان بر اریکه مدیریت را در سرداشت. تا آنجا که گفته می‌شود در نشستی با وزیر خارجه وقت ایران، علی اکبر ولایتی، خواستار برچیدن شکاف میان دانشگاه و وزارت خارجه شده و توصیه می‌کند، دستگاه دیپلماسی کادر و مجریانش را از دانشکده علوم سیاسی و روابط بین‌الملل تغذیه کند، آرزویی که راه به جایی نبرد.
3- میراث سه دهه پررنج تدریس و تحقیق استاد اکنون در قالب 17 کتاب و دهها مقاله پیش روی ما است. او از زمره معلمانی بود که به موازات تحولات پرشتاب دنیای سیاست و روابط بین‌الملل دانش خویش را به روز می‌کرد. مفاهیم و موضوعاتی که استاد آن روزها دستمایه طرح تحقیق و تدریس قرار داد هنوز هم طراوت و کاربرد خود را حفظ کرده است و هنوز هم بعد از قریب سه دهه، مسأله اصلی جامعه ایران و کشورهای در حال توسعه به حساب می‌آیند.
در همه این ایام استاد سعی وافر داشت تا دانشجوی ایرانی درک و شناختی روشن و دقیق از قواعد و اصول سیاست مدرن به دست آورد، اصولی مثل: مدرنیزاسیون و توسعه سیاسی، مدیریت بحران، منابع و مؤلفه‌های قدرت، مناسبات قدرت ها و... . از میان همه آن مفاهیم و موضوعاتی که به همت بلند استاد تبیین و تألیف شدند بی‌شک گفتار استاد در باب منافع ملی برای شاگردانش ارزش و جایگاه والا دارد. قوام از سه دهه پیش زمانی که منافع ملی، اصلی غریب و مهجور در سیاست ورزی جامعه ایرانی بود، این اصل طلایی را ترجیع بند کلاس درس و سخنرانی همایش‌ها قرار داد و کوشش بسیار کرد تا این اصل به ملکه ذهن شهروند ایرانی و راهنمای عمل دولتمردان و سیاست ورزان  تبدیل شود.

 


آدرس مطلب http://www.iran-newspaper.com/newspaper/page/6454/12/407135/0
ارسال دیدگاه
  • ضمن تشکر از بیان دیدگاه خود به اطلاع شما رسانده می شود که دیدگاه شما پس از تایید نویسنده این مطلب منتشر خواهد شد.
  • دیدگاه ها ویرایش نمی شوند.
  • از ایمیل شما فقط جهت تشخیص هویت استفاده خواهد شد.
  • دیدگاه های تبلیغاتی ، اسپم و مغایر عرف تایید نمی شوند.
captcha
انتخاب نشریه
جستجو بر اساس تاریخ
ویژه نامه
ایران عصر