printlogo


اسکار یا کن؛ کدام را باید جدی گرفت؟

بهمن عبداللهی
منتقد سینما

اسکار را نباید جدی گرفت. حداقل به اندازه یک رویداد هنری در حوزه سینما. هر چند که همواره زرق و برق این جشن بزرگ نظر عمده رسانه‌های جهان و علاقه‌مندان به‌سینما را به سوی خود جلب می‌کند. واقعیت این است که انتخاب بهترین‌های هالیوود در وهله نخست رویکردی تجاری و متأثر از پروپاگاندای تولیدکنندگان آثار تجاری دارد و در وهله دوم است که جنبه هنری و کیفیت سینمایی را  مد نظر قرار می‌دهد. به تعبیر دیگر، انتخاب برترین‌های هر رشته از تخصص‌های مختلف صنعت فیلم بر اساس آنچه در طول سال نمایش داده شده است و البته گزینش اعضای آکادمی معرفی می‌شود. پس با این حساب، وضع موجود (فیلم‌های اکران شده در طول سال) ملاک است نه وضعیتی ایده‌آل در جهت تعالی هنر سینما و در ادامه خلاقانه بودن آثار. در مقایسه چنین وضعیتی می‌توان نگاهی به رویکرد رقابت بزرگی چون «جشنواره کن» انداخت. اساساً جشنواره‌ها در ستایش هنر برگزار می‌شوند و کن با قدمتی 78 ساله همواره کوشیده است نگاهی کاملاً هنری به سینما داشته باشد. برای همین است که هر ساله 20 اثر را از میان چند هزار فیلم سینمایی جهان برمی‌گزیند و با این دیدگاه تنها آثاری اجازه ورود دارند که جنبه‌های تازه‌ای از خلاقیت را در خود جای داده باشند یا به داستان‌های تکراری از زاویه‌ای جدید نگاه کنند. در چنین جشنواره‌ای کشف استعدادهای جدید نوعی رویکرد قوی به شمار آمده و بر همین اساس است که هر ساله در کنار نمایش آثار سینماگران مستقل یا فیلمسازان باسابقه، از چهره‌های جدید نیز رونمایی می‌کند. امروزه در دنیا 9 جشنواره درجه «آ» فعالیت می‌کنند که کن سرآمد این جشنواره‌هاست و بیراه نیست که از آن به‌عنوان «دروازه جشنواره‌ها» یاد می‌کنند. پس از آن هم «ونیز» و «برلین» به موازات یکدیگر قرار دارند و در ادامه جشنواره‌های «مونترال»، «مسکو»، «لوکارنو» و... با این حساب برای دست یافتن به آثاری که وجوه سینمایی در آنها پررنگ‌تر است، خلاقانه بودن دغدغه سازنده باشد یا فرم و ساختار بدیع‌تری عرضه کنند، باید در جشنواره‌ها جست‌و‌جو کرد نه مراسمی مثل اسکار، گلدن گلوب، بفتا و...
اسکار را نباید چندان جدی گرفت، وقتی که جشنواره‌های هنری هست. اما معنی‌اش این نیست که اسکار اهمیتی ندارد. در واقع ارزش این مجسمه یک دلاری نه به بهای آن و نه به برق طلایی‌اش، بلکه به مسیری است که از سایه تبلیغات جهانی‌ برای گیرنده جایزه دست می‌دهد. اتفاقی که برای فیلمساز گرانسنگ ما «اصغر فرهادی» افتاده است. جالب آنکه فرهادی قبل از دریافت اسکار اول خود جایزه برلین را برای «جدایی نادر از سیمین» و پیش از دومین اسکارش نخل طلای کن را برای «فروشنده» دریافت کرده بود. قطعاً این فیلمساز به اندازه کافی به خاطر حدود 100 جایزه‌اش در جشنواره‌ها نزد مخاطبان جدی سینما ارج و قرب داشته، اما با دو اسکارش به نامی مشهور در میان عامه مخاطبان در سراسر جهان مبدل شده است.

آدرس مطلب http://www.iran-newspaper.com/newspaper/page/6736/24/460799/0