زمانه فرهنگ؛ روایت کارنامه 40 ساله



 40 سال کارنامه فرهنگ و هنر به زبان آمار روایت شد؛ با کتاب «زمانه فرهنگ» نوشته خسرو طالب‌زاده و آزاده پورغفاری. کتابی درباره کارنامه فرهنگی انقلاب در قلمروهای گوناگونی از آموزش ابتدایی و عالی تا نهادهای دیداری و شنیداری این کتاب کارنامه بخش فرهنگ و هنر است و نه صرفاً کارنامه دولت و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی. آمارهای کمّی این گزارش معطوف به تولیدات و محصولات و فعالیت‌های فرهنگی و هنری است. این آمارها بیشتر سویه تولید را نشان می‌دهند نه سویه مصرف را. آنچه سمت و سوی فرهنگ را بهتر و دقیق‌تر نشان می‌دهد و با این معیار می‌توان نگرش فرهنگی جامعه را اندازه‌گیری کرد و سنجید، مصرف کالاهای فرهنگی و هنری است.
بررسی روند آمارهای فرهنگی در 40 سال گذشته نشان می‌دهد که رشد کمّی در تمامی زمینه‌ها و قلمروها سیری فزاینده و صعودی داشته و کمتر زیربخشی وجود دارد که آمارها روندی کاهنده داشته باشد. این وضعیت هم در دهه 60 و دوره جنگ هشت ساله، هم در دوره‌های پس از جنگ و ثبات و استقرار دولت، کم و بیش و به‌طور نسبی، مشابه است. حجم اقتصاد فرهنگ در روند 40 سال است که یکی از معیارهای اندازه‌گیری و سنجش آن بودجه بخش وزارت فرهنگ است که از رقم 3169 میلیون ریال در سال 58 به 10226829 میلیون ریال در سال 96، با رشد متوسط سالانه حدود 24%، افزایش یافته است. این رشد در بخش کتاب و بر مبنای قیمت پشت جلد از 9468 میلیون ریال به بیش از 14 هزار میلیارد ریال رسیده است. البته این رقم بیانگر رقم واقعی فروش نیست زیرا بسیاری از این کتاب‌ها یا انبارشده و فروش نرفته یا تخفیف خورده یا ضایع شده‌اند. اما به عنوان یک قلم فرهنگی می‌تواند تا حدودی روند افزایشی حجم مالی در گردش در بخش کتاب و قیمت صوری پشت جلد کتاب آن را در 40 سال گذشته نشان دهد.
پدیده‌های فرهنگی خاص این دوران 40 ساله متعدد است. در قلمرو کتاب پدیده خاص، پیدایش و رشد فوق‌العاده کتاب‌های کمک درسی است که از ابتدای دهه 70 با 300 عنوان ظهور می‌کند و با رشد خیره کننده‌ای در دهه 90 با تعداد حدود 20 هزار عنوان به موضوع برتر و غالب 40 سال نشر ایران دست‌ می‌یازد و با عمر یک ربع قرن خود 20% کل عناوین کتاب را به خود اختصاص می‌دهد. سهم کتاب‌های دینی حدود 16%، کودک 14% ادبیات 13%، و علوم عملی 11% است که به ترتیب بعد از کتب کمک درسی جای می‌گیرند. این روند که معلول نظام و ساختار آموزش متوسطه و عالی در کشور است، بیانگر شوق مدرک‌گرایی و رشد نامتوازن و «غیرفرهنگی» در قلمرو کتاب است. در کنار این پدیده، موضوع مهم کاهش چشمگیر شمارگان کتاب است که از 7 هزار نسخه به‌طور میانگین در ابتدای سال 58 به کمتر از 2000 نسخه در سال 96 تقلیل می‌یابد و با این‌که رشد عناوین کتاب سیری فزاینده دارد اما نسبت فرایند شمارگان کتاب با آن معکوس است.
وضعیت تعداد روزنامه در 40 سال گذشته فراز و فرود نمایانی دارد با این که از تعداد کمتر 10 عنوان به 327 عنوان افزایش یافته است. در این سال‌ها روند پرشتاب فروش فیلم سینمایی جالب توجه است که از سال94 ظرف کمتر از سه سال از 70 به 180 میلیارد تومان در سال 96 افزایش یافته و بر خلاف وضعیت اقتصادی جامعه و مشکلات و مسائل کسب و کار و درآمدها روندی مطلوب داشته است.

آدرس مطلب http://www.iran-newspaper.com/newspaper/page/7021/8/504575/0
ارسال دیدگاه
  • ضمن تشکر از بیان دیدگاه خود به اطلاع شما رسانده می شود که دیدگاه شما پس از تایید نویسنده این مطلب منتشر خواهد شد.
  • دیدگاه ها ویرایش نمی شوند.
  • از ایمیل شما فقط جهت تشخیص هویت استفاده خواهد شد.
  • دیدگاه های تبلیغاتی ، اسپم و مغایر عرف تایید نمی شوند.
captcha
انتخاب نشریه
جستجو بر اساس تاریخ
ویژه نامه
ایران عصر