درباره انور خامه‌ای (12 فروردین 1290 – 29 آبان ۱۳۹۷)

فرزندِ خسته چپ





امیررضا محمدی
خبرنگار
آیا خیمه شب بازی رفته‌اید؟ عروسک‌ها می‌آیند، می‌رقصند و می‌روند. بچه‌ها تماشا می‌کنند و خوششان می‌آید: زیرا آنها نمی‌بینند که در پشت پرده کسی نشسته و این عروسک‌ها را به بازی می‌گیرد...
بزرگ علوی، پنجاه و سه نفر
مردم و فعالان سیاسی او را با یک کلمه می‌شناختند: «53نفر». زندگانی‌اش را عملاً از سال 1316 و پس از دستگیری در کنار تقی ارانی و دیگر اعضای این گروه آغازکرد. «انور خامه‌ای» در دوازدهمین روز از بهار سال 1290 و در خانه‌ای پرشور از مبارزات سیاسی پسا مشروطه‌ زاده شد. نسب مادرش به فتحعیلشاه قاجار می‌رسید و پدرش شیخ یحیی کاشانی از نوادگان ملااحمد نراقی بود. شیخ یحیی روزنامه‌نگار بود و درجریان حرکت مردمی مشروطیت، سردبیری روزنامه‌های مؤثری چون حبل‌المتین، ایران امروز و مجلس را برعهده داشت. بنابراین انور نیز در کنار پدر قلم به دست می‌گرفت و مشق نوشتن می‌کرد تا دوره دانشجویی که به منظور دستگیری او و همفکران چپ‌گرایش از تحصیل در مهندسی‌شیمی بازماند. تا آخر دوره رضاشاهی و با یکسال تخفیف در زندان بود و پس از آزادی به‌عنوان یکی از اولین اعضا، به جرگه حزب توده پیوست. دراولین اقدام، سال 1322 به همراه عباس و ایرج اسکندری، کار پرتیراژترین ارگان حزبی خاورمیانه به‌نام «رهبر» را آغاز کرد. چندی نگذشت که خامه‌ای سیاست‌های کمیته مرکزی حزب توده را منافی مصالح ملی و میهنی دانست و به همراه تعدادی از هم قطارانش مثل خلیل ملکی، فریدون توللی و جلال آل‌احمد از آن جدا شد. درهنگامه روی کارآمدن دولت دکترمصدق، با انتشار دو روزنامه «جهان ما» و «حجار»، از نهضت ملی حمایت کرد و همین سبب شد تا درجریان کودتای 28 مرداد 1332 مدتی بازداشت شود. انور خامه‌ای بلافاصله پس از آزادی به آلمان‌غربی رفت و در رشته اقتصاد تحصیل کرد. چندی بعد نیز دکترای خود را در همین رشته از دانشگاه فرایبورگ دریافت کرد و سال‌ها برای تدریس در کنگو، مراکش و فرانسه اقامت گزید. او در 29 آبان 1397 بر اثر بیماری‌های ناشی از کهولت سن درگذشت و وصیت کرد که جسدش به دانشکده پزشکی جهت آزمایشات و پژوهش‌های علمی سپرده شود. خامه‌ای در طی این سال‌ها کتاب‌های متعددی از خاطرات و نظرات خود منتشر کرد و در مصاحبه‌های گوناگون پرده از ناگفته‌ها و چرایی برخی سؤالات بویژه درباره 53 نفر و حزب توده برداشت. کتاب «خاطرات کنگو»، یکی از آنهاست که در نوع خود جذاب است.




آدرس مطلب http://www.iran-newspaper.com/newspaper/page/7022/11/504718/0
ارسال دیدگاه
  • ضمن تشکر از بیان دیدگاه خود به اطلاع شما رسانده می شود که دیدگاه شما پس از تایید نویسنده این مطلب منتشر خواهد شد.
  • دیدگاه ها ویرایش نمی شوند.
  • از ایمیل شما فقط جهت تشخیص هویت استفاده خواهد شد.
  • دیدگاه های تبلیغاتی ، اسپم و مغایر عرف تایید نمی شوند.
captcha
انتخاب نشریه
جستجو بر اساس تاریخ
ویژه نامه
ایران عصر