درباره داریوش شایگان (۴ بهمن ۱۳۱۳ - ۲ فروردین ۱۳۹۷)

گنجِ شایگان



علی ورامینی
خبرنگار
داریوش شایگان نام بزرگی است، از آن نام‌هایی که مثال آن، در تمامِ حوزه‌های فرهنگ در دوران معاصر، روی هم رفته، به اندازه انگشتان دست هم پیدا نمی‌شود. اما شایگان بزرگ علاوه بر این در زندگی شخصی هم به نظر می‌رسید که بیش از دیگر نام‌های بزرگ از شانس و اقبال برخوردار بود. البته که از بیرون نمی‌توان به کنه زندگی دیگری رسید اما از آنچه از ظواهر امر پیداست و در قیاس با دیگر بزرگان، داریوش شایگان، گویی چنان زیست که آرزوی هر انسان وارسته‌ای است. خانواده فرهیخته و متمول به شایگان این امکان را داد که از همان کودکی در فرهنگ و زبان‌های دیگر به نحو احسن غوطه‌ور شود، به او این خیال راحت و حاشیه امنیت را بخشید که فارغ از زمختی‌های زندگی، استعداد و نبوغ خود را پرورش دهد و ذهن چموش و یاغی خود را دائماً به این سو و آن سو پرتاب کند. مجموع ذهن یاغی شایگان و وجود بسترهای مناسب برای پرورش این فکر، این شانس را به او داد تا به تمامِ حوزه‌هایی که او را می‌طلبید نه تنها سرک بکشد بلکه تا عمق آن هم شیرجه بزند. بیش از او برای ما باعث خوش اقبالی است که این دو، مجموع افتاد و شایگان پدید آمد. متفکری که هم سراغ حافظ رفت هم بودلر، هم آسیا در برابر غرب را نوشت و هم از پروست گفت، هم در ادیان شرقی غوطه خورد و هم از هانری کربن نوشت. تقدیر به شایگان این شانس را داده بود تا در همه این اقیانوس‌ها شنا و در تمام طول حیاتِ پر برکتش با افق‌های گوناگون آمیزش کند و شاید از این رو بتوان گفت شایگان یکی از کامیاب‌ترین متوفی‌های سال 97 بود.
می‌گویند که یکی از راه‌های تحمل‌پذیر کردن مرگ این است که از سویی تا می‌توانیم به این جهان خیر اضافه کنیم و از دیگر سو زمین سوخته تحویل دهیم، به این معنا که تا می‌توانیم در جهان بیشترین لذت را ببریم و همچنین کم‌ترین درد و رنج را متحمل شویم. پرواضح است که مرحوم شایگان چنان به این جهان خیر اضافه کرد که یاد او همیشه در تاریخ اندیشه ایران و حتی فرانسه خواهد ماند. از دیگر سو حیات شایگان هم به نحوی بود که انگار زمین سوخته تحویل داد. شایگان هر زمان اراده می‌کرد در هر جای جهان می‌توانست رحل اقامت بگزیند و بر صدر بنشیند، او تا دمِ آخری که هوشیار بود، از اقیانوس معرفت جرعه می‌نوشید و دیگران را هم سیراب می‌کرد. شایگان هم خوب زیست و هم خوش، و به گمان من این شیوه زیستن، اقبال‌مندانه‌ترین نوع حیات است.





آدرس مطلب http://www.iran-newspaper.com/newspaper/page/7022/11/504719/0
ارسال دیدگاه
  • ضمن تشکر از بیان دیدگاه خود به اطلاع شما رسانده می شود که دیدگاه شما پس از تایید نویسنده این مطلب منتشر خواهد شد.
  • دیدگاه ها ویرایش نمی شوند.
  • از ایمیل شما فقط جهت تشخیص هویت استفاده خواهد شد.
  • دیدگاه های تبلیغاتی ، اسپم و مغایر عرف تایید نمی شوند.
captcha
انتخاب نشریه
جستجو بر اساس تاریخ
ویژه نامه
ایران عصر