درباره احسان یارشاطر (۱۲ فروردین ۱۲۹۹ - ۱۰ شهریور ۱۳۹۷)

فرهنگ‌بانِ ایران





امیرحسین مقدس
پژوهشگر
نیمه‌های شهریور 1397 بود که ناگهان خبر درگذشت بزرگمردی از قبیله فرهنگ بغض فروخورده‌‌مان را درهم شکست و الحق که مصیبتی بزرگ بود، خاصه بر دل‌هایی که از داغ شایگان [و دیگران] همچنان ملتهب بودند و نوشدارو نایافته. آری، احسان‌الله یارشاطر -یارِ شاطر فرهنگ ایران- که عمرش را وقف شناخت مواریث فرهنگی جهان ایرانی کرده بود، پرکشید و ایران و ایرانیکا را تنها گذاشت. یارشاطر دست‌پرورده استادان بزرگی چون علی‌اصغر حکمت‌شیرازی، ابراهیم پورداوود، والتر برونو هنینگ و مری بویس بود و در دانشگاه کلمبیا صاحب کرسی. او علاوه بر زبان‌های انگلیسی و آلمانی به زبان‌های باستانی ایران (فارسی باستان و پهلوی) نیز تسلط داشت.
در میان آثار و مقالات مُمَتَّع یارشاطر، دو درخت پرثمر به چشم می‌آید؛ «تاریخ ادبیات ایران» مجموعه‎ای عظیم در هجده مجلد و «ایرانیکا»؛ دانشنامه‌ای برای شناخت ایران در تمام فصول (که پروژه نخست به‌طور کامل به ثمر نشست و دومی را هنوز فرصتی‌ست برای بالیدن و سیزده جلد آن تاکنون به چاپ رسیده است). البته سایه سنگینی که ایرانیکا بر کارنامه یارشاطر می‌اندازد، از اهمیت دیگر آثار او نمی‌کاهد.
رهاورد یارشاطر از سفر غرب برای ما ایرانیان (و بخصوص ایران‌شناسان) مجموعه‌های عظیمی است که هریک به رنگی‌ست و طعمی و اغلب نیز خوشمزه. مجموعه میراث ایران، مجموعه ایران‌شناسی، مجموعه ادبیات معاصر ایران، گفتارهای ایران‌شناسی کلمبیا و مجموعه هنر ایران تنها شمه‌ای‌ست از تلاش‌های خستگی‌ناپذیر یارشاطر در حفظ و اشاعه فرهنگ ایران‌زمین. همچنین همکاری یارشاطر با مراکزی چون «بنگاه ترجمه و نشر کتاب» و «مرکز ایران‌شناسی دانشگاه کلمبیا» (که خود برآرنده ایشان نیز بود) سبب شد ایران با فرهنگ جهان آشنا شود و جهانیان ایران را چنان که بوده بشناسند.اما نمی‌شود نام یارشاطر در میانه باشد و از ایرانیکا نگفت، دانشنامه‌ای که به گفته شخص یارشاطر به مثابه فرزند اوست. ایرانیکا در حقیقت ادامه پروژه «دانشنامه ایران و اسلام» بود و یکی دیگر از کارهای دوراندیشانه‌ای که تنها با پشتکار و پایمردی احسان یارشاطر عملی می‌شد. با انتشار آنلاین دانشنامه ذیل آدرس Iranicaonline.org، این پایگاه معتبر و بی‌همتا برای شناخت تاریخ، تمدن و فرهنگ ایران به‌صورت رایگان به روی همگان گشوده شد.یارشاطر اگرچه خود به تنهایی شعله‌ای خُرد بر چکاد قلل رفیع ایران‌‌شناسی به شمار می‌آمد و می‌آید (چه که این سرزمین خالی از بزرگمردان نبوده و نیست) اما تنها بودنش هم دلگرمی‌ای بس بزرگ بود دریانوردان ره‌گم‌کرده و کشتی‌شکستگان دریای طوفان‌زده دانش را.



آدرس مطلب http://www.iran-newspaper.com/newspaper/page/7022/11/504723/0
ارسال دیدگاه
  • ضمن تشکر از بیان دیدگاه خود به اطلاع شما رسانده می شود که دیدگاه شما پس از تایید نویسنده این مطلب منتشر خواهد شد.
  • دیدگاه ها ویرایش نمی شوند.
  • از ایمیل شما فقط جهت تشخیص هویت استفاده خواهد شد.
  • دیدگاه های تبلیغاتی ، اسپم و مغایر عرف تایید نمی شوند.
captcha
انتخاب نشریه
جستجو بر اساس تاریخ
ویژه نامه
ایران عصر