درآمدزایی ارزی با گیاهان آبزی


محمد پورکاظمی
رئیس مؤسسه تحقیقات علوم شیلاتی کشور
شاید برای برخی افراد استفاده دارویی و غذایی از جلبک‌ها کمی عجیب و غیرواقعی به‌نظر برسد، اما این گیاهان آبزی، پتانسیلی باورنکردنی را با خود به همراه دارند که محققان را بر آن داشته تا در این زمینه به تحقیق و پژوهش بپردازند. طبق اطلاعات موجود، بیش از یک میلیون گونه جلبک در دنیا وجود دارد که دست کم 340 گونه از آن در ایران شناسایی شده است. بنابراین محققان علوم شیلاتی کشور، با حیطه وسیعی از تحقیقات در این زمینه روبه رو هستند که خوشبختانه تا این لحظه به نتایج قابل قبولی نیز رسیده‌اند. تشکیل کارگروه مطالعات مربوط به جلبک و گیاهان آبزی و تعیین مؤسسه تحقیقات علوم شیلاتی کشور به‌عنوان دبیرخانه این کارگروه، برای اثبات اهمیت این موضوع، دلیلی کافی و مستدل به‌شمار می‌رود. یکی از محصولات حاصل از جلبک، تولید کود زیستی است؛ کودی که می‌تواند تحولی عظیم در زمین‌های کشاورزی ایجاد کرده و آلودگی‌های زیست محیطی ناشی از سموم و کودهای شیمیایی را به حداقل برساند. تولید آگار نیز پروژه دیگری است که تأثیری فوق‌العاده در چرخه اقتصاد صنعتی خواهد داشت. در حال حاضر سالانه به طور متوسط حدود 6 میلیون دلار ارز برای واردات رنگدانه و صدها تن آگار به کشور هزینه می‌شود. همچنین واردات محصولی مانند آلژینات سدیم که در صنعت نساجی و داروسازی حکم نوشدارو را دارد، سالانه به حدود 600 هزار تن می‌رسد؛ محصولاتی که توسط محققان علوم شیلاتی کشور هم‌اکنون به‌صورت پایلوت در آزمایشگاه استحصال شده و تا تولید انبوه آن، زمان زیادی باقی نمانده است. مثال دیگری که شاید شگفتی مؤثر بودن این گیاه را دوچندان کند، تولید روغن خوراکی از جلبک است. آمارها نشان می‌دهند که سالانه 90 تا 95 درصد از روغن مورد نیاز کشور از خارج تأمین می‌شود. بنابراین میزان وابستگی در این بخش بسیار بالاست. این در حالی است که می‌توان با برنامه‌ریزی صحیح و علمی، در صورت تولید انبوه، بین 10 تا 20 درصد نیاز روغن کشور را از همین جلبک در رآکتورهای مخصوص بدون استفاده از اراضی کشاورزی تولید کرد.
به‌طور کلی در صورت سرمایه‌گذاری شرکت‌های دانش بنیان در عرصه گیاهان آبزی بویژه ماکرو و میکرو جلبک، در بلندمدت نه تنها وابستگی کشور برای واردات محصولات جانبی کاهش می‌یابد، بلکه درآمد ارزی حاصل از صادرات فرآورده‌های آن به هزاران دلار می‌رسد. آمار فائو نشان می‌دهد که سالانه 20 میلیون تن ماکروجلبک و گیاهان آبزی در جهان تولید می‌شود که گردش مالی چند میلیارد دلاری را به خود اختصاص داده است. این در حالی است که حداقل به‌طور متوسط 2 هزار تن جلبک در سال از طریق دریاها در کشور به دست می‌آید. اما کشورهایی مانند چین، تایوان و تایلند نیز وجود دارند که مزارعی را برای پرورش این گیاهان ترتیب داده و چیزی شبیه آنچه که به‌عنوان پرورش ماهی در قفس در ایران شناخته می‌شود، جهت کشت جلبک به اجرا گذاشته‌اند. حال این سؤال پیش می‌آید که آیا ایران نیز می‌تواند در این مسیر گام بردارد؟ خوشبختانه جواب مثبت است. زیرا در حال حاضر دانش فنی‌ای در کشور وجود دارد که می‌تواند با اتکا به اصول علمی فراهم شده توسط محققان علوم شیلاتی، حداقل 20 تن جلبک در هکتار به مزرعه دار تحویل دهد؛ آن هم بدون استفاده از ذره‌ای خاک یا قطره‌ای آب شیرین. به هر ترتیب، از آنجا که یکی از اولویت‌های وزارت جهاد کشاورزی و مؤسسه تحقیقات علوم شیلاتی کشور، توسعه فناوری‌های مربوط به جلبک و گیاهان آبزی است، در این عرصه به‌صورت تمام قد از سرمایه‌گذاران، پژوهشگران و شرکت‌های دانش بنیان مربوطه حمایت کرده و از هیچ کمکی جهت تولید محصولات وابسته به این گیاهان، دریغ نخواهیم کرد. در پایان باید گفت، اولویت مؤسسه، برنامه‌ریزی و ایجاد پایلوت‌های الگویی برای تولید جلبک با هدف ارزش افزوده و همچنین به‌عنوان مکمل‌های غذایی در جیره دام، طیور و آبزیان است که هم‌اکنون از خارج از کشور تأمین می‌شود.

آدرس مطلب http://www.iran-newspaper.com/newspaper/page/7035/4/507848/0
ارسال دیدگاه
  • ضمن تشکر از بیان دیدگاه خود به اطلاع شما رسانده می شود که دیدگاه شما پس از تایید نویسنده این مطلب منتشر خواهد شد.
  • دیدگاه ها ویرایش نمی شوند.
  • از ایمیل شما فقط جهت تشخیص هویت استفاده خواهد شد.
  • دیدگاه های تبلیغاتی ، اسپم و مغایر عرف تایید نمی شوند.
captcha
انتخاب نشریه
جستجو بر اساس تاریخ
ویژه نامه
ایران عصر