خوانشی متفاوت از شهر در «منظری برای ندیدن»

چیزهایی سرجایش نیست





زیبا مغربی
روزنامه نگار
بیست و یک عکس رنگی در قاب‌های ساده چوبی نه چندان بزرگ بر دیوار گالری AG به زبانی عکاسانه از شهر تهران برایمان روایت می‌کنند؛ روایت‌هایی که در وهله اول ساده و پیش‌افتاده به‌نظر می‌رسند.
عکس‌های این نمایشگاه در مجموعه‌هایی دو و سه‌تایی روی دیوار رفته‌اند و یافتن ردپایی برای پیوند همه عکس‌ها سخت به‌نظر می‌رسد اما حس آزاردهندگی و به‌هم‌ریختگی در تصاویر (به جز چند تصویر از جمله تصویری از نقاشی دیواری بزرگراه شیخ‌فضل‌الله نوری که از ترکیب‌بندی رنگی و بصری مستحکمی برخوردار است) در قریب به اتفاق عکس‌ها به چشم می‌خورد. بافت‌های سرد و بی‌روح شهری، آسفالت‌ها، بتون‌ها، سیم‌ها، آهن‌ها، حفاری‌ها، نقاشی‌های دیواری سفارشی، چیزهایی که در جای خود قرار ندارد یا از جای خود پرت افتاده‌اند، چیزهای کوچک و در ظاهر بی‌اهمیت، شیشه‌های مات و لکه‌برداشته‌ای که از پس آنها نمایی مات از شهر هویدا است، لکه‌های رنگ، سیم‌های بیرون زده از جای اصلی و دستبردهایی به طبیعت مصنوعی شهری که باز نشان از ردپای نوعی صنعتی شدن دارد، همگی گویای نارضایتی از فضای عمومی زیست شهری است.
شهر از همان ابتدای ابداع عکاسی مورد علاقه عکاسان بود. آنها از شهر و تحولاتش عکس می‌گرفتند و گاه آن را دوست داشتند و گاه از آن بیزاری می‌جستند. رویکردهای انتقادی به شهر از اوایل پیدایش شهرهای بزرگ جهان از اواخر قرن ۱۸ میلادی، در میان نویسندگان و هنرمندان رواج داشت. بسیاری از هنرمندان همواره رویکردی بدبینانه به این رشد و توسعه داشتند و آن را مساوی از دست دادن جزئیات، ظرایف، روابط و بویژه از بین رفتن خاطراتِ هویت بخش‌های کوچک‌تر جامعه می‌دانستند، چیزی که نمونه بارز آن را می‌توان در عکس‌های اوژن اتژه در زمان نوسازی‌های بارون اوسمان مشاهده کرد. گذر زمان عکاسان مدرن را در این زمینه تواناتر کرد، آنها توانستند نگاه و روایت مخصوص خود را فرای رویکردی ژورنالیستی به عکس‌ها بیفزایند و شهر را به قلمرویی برای خلق منویات خود تبدیل کنند، برداشتی درونی و شخصی شده از هنرمندی است که مرز میان عکاسی مستند و هنر را از میان برمی‌داشت.
عکس‌های نمایشگاه بیشتر از اینکه دارای بُعد مستند باشند، عکس‌هایی شخصی شده از شهر هستند. فضاها خالی از حضور انسان و وجود ماشین، آن هم در مناطقی همچون بزرگراه‌ها و پارک‌ها که به‌شکل طبیعی باید مملو از جمعیت باشند، تهران در این عکس‌ها نه منظره‌ای زیبا و تماشایی که شهری سرد، بی‌هویت است که در آن هیچ ردپایی از نشانه‌های انسانی، صمیمیت و توازن دیده نمی‌شود. شهر پر از از حفره‌ها، ستون‌ها، سیم‌ها، بلوک‌ها و چیزهایی است که در جای خود قرار ندارند.
محسن یزدی‌پور در سومین نمایشگاه انفرادی خود به خوانشی متفاوت از شهرش دست پیدا کرده است، شهری که به‌وضوح برایش سرد و ناآشنا است. او در این عکس‌ها بشدت جزئی‌نگر و دلزده است و بنا ندارد هیچ‌گونه زیبایی‌شناسی فرمی را در قالب عکس‌های خود ثبت کند و با مخاطب خود به اشتراک بگذارد و این دقیقاً همان چیزی است که در عین نقطه قوت بودن به نقطه ضعف نمایشگاهش بدل می‌شود. جزئی‌گرایی افراطی او، روایت‌هایی ساده و یک خطی را در اختیار مخاطب قرار می‌دهند و راه را برای خوانش شخصی مخاطب می‌بندند، مخاطبی که دوست دارد در عکس‌های او بیش از این پرسه بزند و با دنیای درونی او ارتباط بیشتری برقرار کند.


آدرس مطلب http://www.iran-newspaper.com/newspaper/page/7036/24/508041/0
ارسال دیدگاه
  • ضمن تشکر از بیان دیدگاه خود به اطلاع شما رسانده می شود که دیدگاه شما پس از تایید نویسنده این مطلب منتشر خواهد شد.
  • دیدگاه ها ویرایش نمی شوند.
  • از ایمیل شما فقط جهت تشخیص هویت استفاده خواهد شد.
  • دیدگاه های تبلیغاتی ، اسپم و مغایر عرف تایید نمی شوند.
captcha
انتخاب نشریه
جستجو بر اساس تاریخ
ویژه نامه
ایران عصر