به مناسبت جشن انتشار آلبوم شعرخوانی «شاملو»

یک عمر زندگی یک عمر صدا





محسن بوالحسنی
خبرنگار
شب‌های شعر خوشه 24 تا 28 شهریورماه سال 1347 به‌مدت چهار شب در باشگاه شهرداری تهران به همت احمد شاملو برگزار شد و این نشست شاعران ایرانی آن‌هم در دورانی که غول‌های بسیاری در ادبیات نوپای معاصر پابه‌عرصه و قدم در تحکیم جایگاه شعری خود به عنوان یک روشنفکر گذاشته بودند یکی از نقطه عطف‌ها در تاریخ معاصر شعر فارسی به حساب می‌آید. در این چهارشب احمد شاملو به عنوان پایه‌گذار این شب‌ها، در کنار حدود صد و پانزده شاعر به شعر خوانی پرداخت که تمام این نفرات نامشان به نوعی با شعر معاصر فارسی گره خورد و از جمله مهمترین شاعران معاصر به‌حساب آمدند. البته این شب‌ها فقط مخصوص شعر نبود و همزمان با برگزاری شب شعر خوشه نمایشنامه «‌چشم به‌راه گودو» نوشته ساموئل بکت به کارگردانی داوود رشیدی و با بازی او، پرویز کاردان، پرویز صیاد و سیروس افخمی روی صحنه رفت و در سویی دیگر منصوره حسینی و اردشیر محصص نیز در طول برگزاری این شب شعر نمایشگاهی از آثار نقاشی و کاریکاتور خود را برای تماشا گذاشتند. بعد از جلساتی که نادرنادرپور در دهه 30 برگزاری آن را به عهده داشت این چهارشب، مهم‌ترین گردهمایی شاعران ایرانی محسوب می‌شد و وجه تمایزش با آنچه در یک دهه پیش و با محوریت نادرپور اتفاق افتاد این است که شاملو هر چه جوان شاعر و بااستعداد می‌شناخت، برای شعرخوانی در این چهارشب دعوت کرد و از این حیث اتفاقی بود مهم که شاکله شعر معاصر ایران را به لحاظ کمی و کیفی مشخص کرد و گویی در کنار تمام این‌ها یک رسالت دیگر نیز برعهده داشت: محکم کردن جای شعر مدرن بر پیکر ادبیات. از طرفی دیگر، شب‌های شعر خوشه، انگار مقدمه‌ای بود برای شب‌های شعر گوته که در نهایت به بیانیه‌ای سیاسی از طرف روشنفکران ایرانی تبدیل شد تا یکبار هم که شده در مقابل حکومت وقت، خط ممیزها و اختلافات خود را به عنوان هنرمندانی دگراندیش و آزادیخواه تبیین و مشخص کنند.10 شب شعرخوانی شاعران ایرانی در سفارت آلمان، یکسال پیش از پیروزی انقلاب گویی حرف‌های آخری بود که آن‌ها به نظام حاکم زدند و این فصل سنگ‌بنای حرکت‌های سیاسی اجتماعی بسیاری در آینده شد.
شاملو را نه فقط یک شاعر بزرگ، بلکه باید یک روزنامه‌نگار موفق و روشنفکری دانست که در و بر زمانه خویش تأثیرگذاری فراوان داشت و مرکز ثقلی بود برای جمع کردن روشنفکران آن زمانی و سو و سمت دادن به جریان‌هایی که در بستر ادبیات در حال شکل‌گیری و اثرگذاری در بطن جامعه بود. در حوزه مطبوعات، شاملو را برخی به کنایه اینطور تعریف می‌کنند: «کسی که استاد شهره کردن مطبوعه‌های ناآشنا بود و استاد زمین زدن مطبوعه‌های سرشناس» البته این زمین‌زدن‌ها کار او نبود. شاملو نشریه‌های کمترشناخته شده‌ای مانند «سخن نو»، «روزنه»، «بارو» و.... را به دست می‌گرفت و تا خونی به رگ این نشریات می‌افتاد ساواک از راه می‌رسید و با توقیف آن‌ها سعی می‌کرد از بسط و گسترش تفکری که در این نشریات متولد می‌شد و به خیابان‌ها می‌ریخت جلوگیری کند. اما «خوشه» و «کتاب هفته» را باید اوج کار شاملو در کسوت سردبیری دانست که البته عمر آن‌ها نیز به رغم محبوبیت و تیراژ بالایشان به دلیل تنگ‌نظری‌ها چندی نپایید.
به هر روی؛ از شاملو و چند شاعر دیگر که در این شب‌ها و شب‌های شعر گوته که در ماه‌های پایانی حکومت شاه در سفارت آلمان برگزار شد علاوه بر متن مکتوب صدا به یادگار مانده و حالا قرار است نسخه‌ای منتشر نشده از شعرخوانی‌شاملو توسط مؤسسه‌ فرهنگی- هنری «آواخورشید» و با همکاری خانه‌ موزه بامداد و حمایت بخش فرهنگی سفارت آلمان در اختیار علاقه‌مندان به شاملو و شعر معاصر قرار بگیرد. مراسم جشن انتشار آلبوم «ما بیرون زمان ایستاده‌ایم» شعرخوانی «احمد شاملو» امروز از ساعت 18تا20 در خانه موزه بتهوون (به نشانی خیابان کریم‌خان‌زند، خیابان میرزای شیرازی، پلاک ۶۹) برگزار می‌شود.

آدرس مطلب http://www.iran-newspaper.com/newspaper/page/7077/1/513306/0
ارسال دیدگاه
  • ضمن تشکر از بیان دیدگاه خود به اطلاع شما رسانده می شود که دیدگاه شما پس از تایید نویسنده این مطلب منتشر خواهد شد.
  • دیدگاه ها ویرایش نمی شوند.
  • از ایمیل شما فقط جهت تشخیص هویت استفاده خواهد شد.
  • دیدگاه های تبلیغاتی ، اسپم و مغایر عرف تایید نمی شوند.
captcha
انتخاب نشریه
جستجو بر اساس تاریخ
ویژه نامه
ایران عصر