یادنامه‌ای در هفتادوپنجمین سالروز تولد علی حاتمی که به «سینمای ملی» معنا بخشید

فیلمساز، ادیب، نقاش




هادی مرزبان
بازیگر و کارگردان تئاتر
علی حاتمی را نمی‌توان تنها فیلمساز دانست. او ادیب و نقاش زبردستی هم بود، چراکه با ظرافت و پیچ و تابی شگرف کلمات و جمله‌ها را همچون اجزای تابلویی نقاشی کنار هم می‌چید. حاتمی در فیلمنامه‌نویسی مهارتی شگرف داشت و قادر بود با جادوی کلمات دست به خلق مینیاتوری مملو از ظرافت بزند. وقتی آثار او را در مقایسه با دیگران بررسی می‌کنیم تازه متوجه می‌شویم چقدر جای علی حاتمی در سینمای امروزمان خالی ست. نه اینکه منکر اثرگذاری دیگر سینماگران بشوم بحث این است که حاتمی در جایگاهی متفاوت از دیگران بود؛ بخوبی از قدرت فولکلور و قصه‌های بومی باخبر بود. هرازگاهی افراد مسنی را دیده بودم که بعد از تماشای فیلم‌های او ابراز شگفتی می‌کردند و می‌گفتند که فلان اصطلاح قدیمی که فراموش شده و حتی خودشان هم آن را از یاد برده بودند در دیالوگ‌های فیلم‌هایش شنیده‌اند. او با هنرمندی تمام قادر به زنده کردن و بازگویی واژه‌های فراموش شده فرهنگ‌مان بود و نمی‌دانم چرا هیچ کس بعد از او نتوانست با چنین ظرافت و قدرتی از فرهنگ فولکلور و... وام و بهره بگیرد. انگار تنها او بود که می‌توانست در خلال فیلمنامه‌هایش چنین کند. بگذارید مثالی بزنم، حتماً فیلم «سوته‌ دلان» حاتمی را دیده‌اید. در لحظات پایانی فیلم، آنجایی که جمشید مشایخی، یکی از قهرمان‌های فیلم دست بهروز را در واپسین لحاظ زندگی‌اش می‌گیرد و سمت امامزاده می‌برد ما با این جمله و دیالوگ درخشان بسیار مشهور روبه‌رو می‌شویم: «همه عمر دیر رسیدیم.» جمله‌ای اثرگذار که بی‌اغراق تاریخ مصرف ندارد و در هر موقعیت و زمانی می‌شود از آن بهره گرفت. جالب این جاست که ازآن به بعد این جمله به گفت‌و‌گوهای مردم هم راه پیدا کرد و حتی حالا هم هرازچندی آن را از زبان اطرافیان می‌شنویم. نمی‌دانم چطور قادر به نگارش چنین دیالوگ‌هایی بود اما به طور قطع هرچه بود یکی ازمهم‌ترین دلایل آن به احاطه‌اش به ادبیات بازمی گشت؛ دانشی مهم که متأسفانه اغلب سینماگران ما به آن توجهی ندارند. زاویه دید حاتمی وسعت نظر بسیاری داشت و همین است که دیدیم فیلمی نظیر تختی آن چیزی که باید از آب درمی آمد نیامد. البته باز هم می‌گویم هدفم تخریب دیگران نیست می‌خواهم از تفاوتی بگویم که او با دیگران داشت و هنوز هم دارد. سینمای حاتمی خودش یک سینماست، او هنرمند مؤلفی بود که توانست سبک و سیاق خاص خودش را داشته باشد. امیدوارم جوانانی که خواهان قدم نهادن به این عرصه هستند حداقل توجه داشته باشند یکی از ویژگی‌هایی که منجر به آن شد که حاتمی اینچنین بدرخشد پیوند عمیق تفکر و کار او با ادبیات بوده، البته نباید فراموش کرد که حاتمی تنها با اتکا به دانش و مطالعاتش نبود که حاتمی شد، او برخوردار از استعدادی ذاتی هم بود. این استعداد و مطالعه در نهایت کنار هم قرار گرفتند و منجر به خلق آثاری ماندگار از سوی این هنرمند و سینماگر
کشورمان شدند.

آدرس مطلب http://www.iran-newspaper.com/newspaper/page/7132/7/519045/0
ارسال دیدگاه
  • ضمن تشکر از بیان دیدگاه خود به اطلاع شما رسانده می شود که دیدگاه شما پس از تایید نویسنده این مطلب منتشر خواهد شد.
  • دیدگاه ها ویرایش نمی شوند.
  • از ایمیل شما فقط جهت تشخیص هویت استفاده خواهد شد.
  • دیدگاه های تبلیغاتی ، اسپم و مغایر عرف تایید نمی شوند.
captcha
انتخاب نشریه
جستجو بر اساس تاریخ
ویژه نامه
ایران عصر